* ఇరాన్ నౌకను సీజ్ చేసిన అమెరికా
ఇస్లామాబాద్లో అమెరికాతో జరగాల్సిన రెండో విడత చర్చల్లో తాము పాల్గొనబోమని ఇరాన్ ప్రకటించినట్లు ప్రభుత్వ మీడియా నివేదించింది. ప్రస్తుత కాల్పుల విరమణ గడువుకు కేవలం కొన్ని రోజుల ముందు ఈ నిర్ణయం వెలువడటంతో, ఉద్రిక్తతలను అదుపు చేయగలరా? అనే దానిపై కొత్త సందేహాలు తలెత్తుతున్నాయి. చర్చలు విఫలమవడానికి వాషింగ్టన్నే ఇరాన్ నిందించింది. వాషింగ్టన్ “అవాస్తవిక డిమాండ్లు” చేస్తోందని, తరచుగా తన వైఖరిని మారుస్తోందని ఆరోపించింది.
తమ ఓడరేవుల చుట్టూ అమెరికా కొనసాగిస్తున్న నావికా దిగ్బంధనాన్ని కూడా టెహ్రాన్ అధికారులు ప్రస్తావించారు. ఇది కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించడమేనని, చర్చల నుంచి వైదొలగడానికి ఇదే కీలక కారణమని వారు పేర్కొన్నారు. కాగా, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్లో ఇరాన్ జెండాతో ప్రయాణిస్తున్న వాణిజ్య నౌక తౌస్కాపై అమెరికా దళాలు కాల్పులు జరిపి స్వాధీనం చేసకున్నాయి. దీనిని తీవ్రంగా ఖండిస్తూ అమెరికా యుద్ధ నౌకలపై ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ దాడులకు దిగింది.
ఒక ఉన్నత స్థాయి సమావేశంలో, ఇరాన్ ప్రథమ ఉపాధ్యక్షుడు మహమ్మద్ రెజా ఆరెఫ్ అమెరికా వైఖరిని తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ, అది అస్థిరంగా, గందరగోళంగా ఉందని అభివర్ణించారు. అమెరికా ఒకవైపు శాంతి గురించి మాట్లాడుతూ, మరోవైపు ఒత్తిడి పెంచుతూ పరస్పర విరుద్ధమైన సంకేతాలు పంపుతోందని, ఇది అర్థవంతమైన చర్చలను కష్టతరం చేస్తోందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
ఇరాన్ ప్రకటనకు కేవలం కొన్ని గంటల ముందు, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, చర్చల కోసం అమెరికా అధికారులు ఇస్లామాబాద్కు వస్తారని చెప్పడంతో, ఒక పురోగతి సాధ్యమవుతుందనే ఆశలు చిగురించాయి. ఈ సమావేశాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని పాకిస్థాన్ రాజధానిలో భద్రతను అప్పటికే కట్టుదిట్టం చేశారు. అయితే, ఇరాన్ ఆకస్మికంగా వైదొలగడం ఇప్పుడు మొత్తం ప్రక్రియపై తీవ్ర సందేహాలను రేకెత్తించింది.
ఒప్పందం కుదరకపోతే ఇరాన్లోని కీలక మౌలిక సదుపాయాలను అమెరికా లక్ష్యంగా చేసుకోవచ్చని ట్రంప్ గట్టి హెచ్చరిక జారీ చేయడంతో పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారింది. టెహ్రాన్ దీనిని “న్యాయమైన ఒప్పందం” అని పిలుస్తూ తిరస్కరిస్తే, విద్యుత్ కేంద్రాలు, వంతెనలను ధ్వంసం చేయవచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇది ఇప్పటికే పెళుసుగా ఉన్న సంబంధాలపై మరింత ఒత్తిడిని పెంచింది.
గతంలో తెరవెనుక ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, దాని ప్రాంతీయ ప్రభావం, వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన హోర్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణ వంటి ప్రధాన అంశాలపై ఇరుపక్షాల మధ్య ఇంకా చాలా దూరం ఉంది. ఇదిలా ఉండగా, ఈ కీలకమైన చమురు మార్గానికి ఇరువైపులా నౌకలు చిక్కుకుపోయినట్లు వార్తలు వస్తుండటంతో హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతలు అధికంగానే ఉన్నాయి. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు ఈ జలమార్గం అత్యంత కీలకం, దీనికి ఏ మాత్రం అంతరాయం కలిగినా అది సుదూర ఆర్థిక పరిణామాలకు దారితీయవచ్చు.
అంతకుముందు, తమ అణు కార్యక్రమం గురించి అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలపై ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసౌద్ పెజెష్కియన్ తీవ్ర స్థాయిలో విరుచుకుపడ్డారు. ఇరాన్ హక్కులను కాలరాయడానికి నువ్వెవరు అని ట్రంప్ను సూటిగా ప్రశ్నించారు. ఇరాన్ తన అణు హక్కులను ఉపయోగించకూడదని ట్రంప్ అంటున్నారని, కానీ ఏ నేరం కింద ఈ మాట చెబుతున్నారో వెల్లడించడం లేదని ఎద్దేవా చేశారు. ఒక దేశం హక్కులను లాక్కోవడానికి ఆయన ఎవరు..? అని పెజెష్కియన్ నిలదీశారు.
మరోవంక, ఒమన్ గల్ఫ్లో ఇరాన్ వాణిజ్య నౌకపై అమెరికా సైన్యం జరిపిన దాడికి ప్రతిస్పందనగా, ఆ ప్రాంతంలో పనిచేస్తున్న అమెరికా దళాలపై ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషన్ గార్డ్స్ కార్ప్స్ (ఐఆర్జీసీ) డ్రోన్లను ప్రయోగించిందని స్థానిక మీడియా సోమవారం నివేదించింది. ఒమన్ గల్ఫ్లో అమెరికా దళాలు ఒక ఇరాన్ నౌకను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయని స్థానిక మీడియా తెలిపింది. అయితే, ఐఆర్జీసీ నావికా దళాల ‘సకాలంలో రాక, వేగవంతమైన ప్రతిస్పందన’ కారణంగా అమెరికా దళాలు వెనక్కి తగ్గవలసి వచ్చిందని అది పేర్కొంది.
పాకిస్థాన్లోని ఇస్లామాబాద్లో చర్చలు విఫలమైన నేపథ్యంలో అమెరికా ఇరాన్పై నావికా దిగ్బంధనం విధించిన తరుణంలో ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకారం, ఆ నౌకను ‘టౌస్కా’గా గుర్తించారు. దాని ‘గతంలో చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల చరిత్ర’ కారణంగా దానిని అమెరికా అదుపులోకి తీసుకుంది. “నౌక పూర్తి అదుపులో ఉంది, దానిలో ఏముందో చూస్తున్నాము!” అని ఆయన తన ట్రూత్ సోషల్ ఖాతాలో పోస్ట్ చేశారు.
ఇరాన్ నౌకపై దాడిని ధృవీకరిస్తూ, అమెరికా సైన్యం ‘సాయుధ సముద్రపు దొంగతనం’పై తక్షణ ప్రతిస్పందన ఇస్తామని టెహ్రాన్ ప్రతిజ్ఞ చేసింది. ట్రంప్ దిగ్బంధనం తర్వాత, ప్రపంచ చమురు, ద్రవీకృత సహజ వాయువులో దాదాపు ఐదవ వంతు రవాణా అయ్యే హోర్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ ఇప్పటికే మూసివేసిందన్నది గమనార్హం. అమెరికా దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేయకపోతే హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేసే ఉంటుందని ఇరాన్ పేర్కొంది.
“దురాక్రమణపూరిత అమెరికా, కాల్పుల విరమణను ఉల్లంఘించి, సముద్రపు దోపిడీకి పాల్పడుతూ, ఒమన్ సముద్ర జలాల్లో ఇరాన్కు చెందిన ఒక వాణిజ్య నౌకపై కాల్పులు జరిపి, దాని నౌక డెక్పైకి పలువురు ఉగ్రవాద మెరైన్లను పంపి, దాని నావిగేషన్ వ్యవస్థను నిలిపివేసి దాడి చేసింది,” అని ఇరాన్ సైన్యం ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.
More Stories
ఐఆర్జీసీ నియంత్రణలోకి ఇరాన్ సైనిక, దౌత్యపర నిర్ణయాలు!
బంగ్లాదేశ్కు భారత హైకమిషనర్గా దినేష్ త్రివేది?
శ్రీలంక అధ్యక్షుడితో ఇంధన భద్రతపై ఉపరాష్ట్రపతి చర్చలు