అమెరికా చైనా, రష్యా అగ్రనాయకులు మొదటిసారిగా చైనాలో సమావేశమవుతూ ఉండటంతో నేడు ప్రపంచం ఎదుర్కొంటున్న కీలకమైన సంక్షోభాల పరిష్కారంలో ఓ మార్గం ఏర్పడగలదని చాలామంది ఆశించారు. చైనా, రష్యా నాయకులను ఒకచోట చేర్చడం ఒక దౌత్య విజయంగా నిలుస్తుందని, వాషింగ్టన్కు అత్యంత బలమైన ప్రత్యర్థులైన ఇద్దరితో సంప్రదింపులు జరపగల తన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఆశించారు.
ఈ నెల మధ్యంతర ఎన్నికలలో తన రిపబ్లికన్ పార్టీ కాంగ్రెస్పై నియంత్రణ కోల్పోవడంతో స్వదేశంలో రాజకీయంగా బలహీనపడిన ట్రంప్, అంతర్జాతీయంగా తన స్థానాన్ని తిరిగి సుస్థిరం చేసుకునే ప్రయత్నంలో దక్షిణ చైనా నగరమైన షెన్జెన్లో జరిగిన ఈ అపూర్వమైన త్రైపాక్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశానికి హాజరయ్యారు. షీ జిన్పింగ్, వ్లాదిమిర్ పుతిన్లతో జరిగిన అపూర్వమైన త్రైపాక్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం, విస్తృత ప్రకటనలు, జాగ్రత్తగా ప్రదర్శించిన స్నేహపూర్వక వాతావరణంతో ముగిసింది.
ఆయన ఇప్పటికీ ఇరాన్తో ఉద్రిక్తమైన ప్రతిష్టంభనలో చిక్కుకున్నారు. ఈ యుద్ధానికి ప్రజాదరణ చాలా తక్కువని పోల్స్ చూపిస్తున్నాయి. ఇది ఆయన ఆమోద రేటింగ్లను తగ్గించింది. అయితే, అణుయుద్ధం ఎన్నడూ జరగకూడదని పునరుద్ఘాటిస్తూ ముగ్గురు నాయకులు ఒక ప్రతీకాత్మక “శాంతి ప్రకటన”పై అంగీకరించినప్పటికీ, ట్రంప్ చాలా కాలంగా కోరుకుంటున్న ఆయుధ నియంత్రణ చర్చలకు సంబంధించిన ప్రణాళికలను వారు ప్రకటించలేదు.
ఇరాన్, ఉక్రెయిన్, తైవాన్ వంటి సమస్యలపై గానీ, వాణిజ్యం, కృత్రిమ మేధస్సుపై ఉన్న అంతరాలను తగ్గించడంపై గానీ పురోగతికి సంబంధించిన ఎలాంటి సంకేతాలు వారు చూపలేదు. దీనికి బదులుగా, నాయకులు ప్రధాన విభేదాలను దాటవేయడానికే మొగ్గు చూపినట్లు కనిపించారు. దీనితో, అగ్రరాజ్యాల సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వడం ద్వారా జిన్పింగ్ తన దౌత్య ప్రతిష్టను మెరుగుపరుచుకోగలిగారు.
ట్రంప్ ప్రతిష్టను ప్రపంచ వేదికపై తగ్గించిన భేటీ
ఆర్థికంగా సాపేక్షంగా బలహీనమైన రష్యాను, పెద్దగా రాయితీలు ఇవ్వకుండానే ప్రపంచంలోని ఇద్దరు అత్యంత శక్తివంతమైన నాయకులతో సమానంగా పుతిన్ ప్రదర్శించగలిగారు. కొంతమంది విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, షెన్జెన్ శిఖరాగ్ర సమావేశ ఫలితం, అధ్యక్ష పదవి చివరి దశలోకి ప్రవేశిస్తున్న ట్రంప్ ప్రతిష్టను ప్రపంచ వేదికపై వాస్తవానికి తగ్గించవచ్చు, అదే సమయంలో వాషింగ్టన్ ఇద్దరు ప్రధాన ప్రత్యర్థులను బలోపేతం చేయవచ్చు.
ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్కరణలు, చమురు సరఫరా, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు, అణు ప్రమాదాలపై ఈ ముగ్గురు నాయకులు నాలుగు సూత్రాల ప్రకటనను జారీ చేశారు. అయితే, ఎటువంటి కార్యాచరణను ప్రకటించలేదు. ముఖ్యంగా నేడు ప్రపంచం ఎదుర్కొంటున్న అత్యంత దారుణమైన సంక్షోభంగా రష్యా- ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, మధ్య ఆసియాలో ఇరాన్ యుద్ధం వంటి విషయాలలో ఎటువంటి నిర్దుష్టమైన సందేశం కూడా ఇవ్వలేకపోయారు.
ఇంధన భద్రత, ఐరాస సంస్కరణలు, ఉగ్రవాదం వంటి కీలక అంశాలపై సహితం గురించి మాటలు తప్ప ఎటువంటి నిర్దుష్టమైన భరోసాలు ఇవ్వలేకపోయారు. నేటి ప్రపంచ ఎదుర్కొంటున్న అనేక సంక్షోభాలు, అశాంతి, ఘర్షణలకు ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో ఈ మూడు దేశాల ప్రమేయం ఉంటున్నది. అందుకనే వారి భేటీ ఈ అంశాలలో ఈ మూడు దేశాలు ఉమ్మడిగా ఓ కార్యాచరణను ప్రకటిస్తారని చాలామంది ఎదురుచూశారు.
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన ఆసియా పర్యటనలోని కీలక దశను చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్లతో వేర్వేరు సమావేశాలతో ముగించారు. ఆ తర్వాత ప్రపంచంలోని మూడు అతిపెద్ద అణుశక్తి దేశాల నాయకులతో అపూర్వమైన త్రైపాక్షిక సమావేశం జరిగింది. అయితే, ఈ దౌత్య ప్రదర్శన ఉన్నప్పటికీ, ఉక్రెయిన్, ఇరాన్లలో యుద్ధాలు, అణ్వాయుధ నియంత్రణ లేదా వాణిజ్యంపై ఈ సమావేశాలు కొన్ని నిర్దిష్ట పురోగతులను మాత్రమే సాధించాయి.
షెన్జెన్లో జరిగిన ఆసియా-పసిఫిక్ ఎకనామిక్ కోఆపరేషన్ (ఏపీఈసీ) సమావేశం సందర్భంగా నిర్వహించిన ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం, వాషింగ్టన్ రెండు అతిపెద్ద భౌగోళిక రాజకీయ ప్రత్యర్థులతో తన వ్యక్తిగత సంబంధాలను ప్రదర్శించడానికి ట్రంప్కు ఒక అవకాశాన్ని కల్పించింది. అయితే, ఆయన ఆశయాలకు, ఆ మూడు దేశాలు కట్టుబడి ఉండటానికి సిద్ధంగా ఉన్న విషయాలకు మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని ఈ ఫలితాలు స్పష్టం చేశాయి.
చైనా టెక్నాలజీ కేంద్రమైన షెన్జెన్లోని ఒక విల్లాలో జరిగిన ఈ సమావేశానికి ముందు, ట్రంప్ ఇద్దరు నాయకులను స్నేహితులుగా అభివర్ణించడానికి ప్రత్యేకంగా ప్రయత్నించారు. సమావేశపు అజెండా చాలా ప్రతిష్టాత్మకమైనది: ఉక్రెయిన్ , ఇరాన్లలో యుద్ధాలు, అణ్వాయుధ నియంత్రణ, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అణ్వాయుధాల వల్ల కలిగే ముప్పును తగ్గించే మార్గాలు.
కానీ సుమారు 70 నిమిషాల పాటు జరిగిన రహస్య చర్చల తర్వాత, ఆ ముగ్గురు నాయకులు సహకారం కోసం చాలా పరిమితమైన రంగాలను మాత్రమే ప్రతిపాదించారు. ఐక్యరాజ్యసమితిని సంస్కరించడం, శిలాజ ఇంధనాల ఉత్పత్తిని విస్తరించడం, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు పరిధిని పరిమితం చేయడం వంటి అంశాలపై ఆసక్తిని వ్యక్తం చేశారు.
అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టుపై ఉమ్మడిగా దాడి
ఘర్షణలను, ఉద్రిక్తలను తగ్గించడంలో తమ వంతు పాత్రను ప్రస్తావించని ఈ ముగ్గురు నేతలు అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు తన అధికార పరిధిని అతిక్రమిస్తోందని ఆరోపిస్తూ దానిపై దాడి చేయడంలో మాత్రం ఒకే అభిప్రాయం వ్యక్తం చేశారు. ప్రభుత్వ అధికారులకు ఆ ట్రిబ్యునల్ ముందు విచారణ నుంచి మినహాయింపు ఉండాలని వాదిస్తూ, ఆ ముగ్గురు నాయకులు దానిపై విమర్శల విషయంలో ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చారు.
ఐసిసికి వాంటెడ్ వ్యక్తిగా ఉన్న పుతిన్కు ఈ వైఖరి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. మరోవైపు, ట్రంప్ ప్రభుత్వం, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్తో సహా దాని మిత్రదేశాలకు సంబంధించిన దర్యాప్తులకు వ్యతిరేకంగా సాగిస్తున్న విస్తృత ప్రచారంలో భాగంగా, ఆ కోర్టుపైనా, దానిలోని కొంతమంది అధికారులపైనా ఆంక్షలు విధించింది. తద్వారా తమ నేరాలను, ఉల్లంఘనలను కప్పిపుచ్చుకునే ప్రయత్నం ఈ ముగ్గురు చేస్తున్నట్టు స్పష్టం అవుతుంది.
చారిత్రాత్మక దౌత్య సమావేశంగా ప్రచారం చేసిన ఈ కార్యక్రమం, చివరికి ఒక ఆర్భాటమైన ఫోటో సెషన్లా మాత్రమే కనిపించింది. ట్రంప్ చర్చల గురించి విలేకరులతో మాట్లాడకుండానే విల్లా నుండి బయలుదేరి ఎయిర్ ఫోర్స్ వన్ విమానం ఎక్కారు. ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు జరిగిన గొప్ప ప్రసంగాలకు, వచ్చిన ఈ సామాన్య ఫలితం పూర్తి విరుద్ధంగా ఉంది.
“మనం నిజంగా చరిత్ర సృష్టిస్తున్నాం,” అని ట్రంప్ ప్రారంభంలోనే ప్రకటించారు. భూమిపై అణ్వాయుధాల సంఖ్యను ఎలా తగ్గించాలి? అలాగే ఆ ఆయుధాలను ఉపయోగించే ప్రమాదాన్ని ఎలా తగ్గించాలి? అనే విషయాలపై చర్చించడానికి అమెరికా, రష్యా, చైనాలు ప్రత్యేకమైన స్థితిలో ఉన్నాయి. ఈ సమావేశం “ప్రపంచ శాంతిని ప్రోత్సహించడం”పై దృష్టి సారిస్తుందని జిన్పింగ్ చెప్పగా, అంతర్జాతీయ శాంతిని కాపాడటంలో మూడు దేశాలకూ ఉమ్మడి బాధ్యత ఉందని పుతిన్ నొక్కి చెప్పారు.
సమావేశం అనంతరం, జిన్పింగ్ ఈ చర్చలను సానుకూలమైనవిగా, నిర్మాణాత్మకమైనవిగా, ఫలవంతమైనవిగా అభివర్ణించారు. పుతిన్ వాటిని బహిరంగంగా, నిష్కపటంగా జరిగాయని పేర్కొంటూ, ఈ త్రైపాక్షిక సమావేశ విధానాన్ని “ఉపయోగకరమైనది, సారాంశంతో కూడినది”గా పేర్కొన్నారు. సమావేశం వాస్తవ ఫలితం కంటే దాని ప్రతీకాత్మకతకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉందా? అని అడిగినప్పుడు, ఇది ఒక గంభీరమైన దౌత్యపరమైన నిబద్ధతకు నిదర్శనమని పుతిన్ నొక్కి చెప్పారు.
అణ్వాయుధాలపై ఆంక్షల పట్ల విముఖంగా బీజింగ్
ప్రపంచ అణ్వాయుధ నియంత్రణకు అత్యంత సున్నితమైన తరుణంలో ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరిగింది. వాషింగ్టన్, మాస్కోల మధ్య మిగిలి ఉన్న చివరి అణ్వాయుధ ఒప్పందం, న్యూ స్టార్ట్ ఒప్పందం, ఫిబ్రవరిలో గడువు ముగిసింది. చైనాను కూడా చేర్చుకునే “కొత్త, మెరుగైన, ఆధునిక” ఒప్పందం తనకు కావాలని ట్రంప్ చెప్పారు.
అయితే, బీజింగ్ తన అణ్వాయుధాలపై ఆంక్షలను అంగీకరించడానికి సుముఖంగా ఉన్నట్లు కనిపించడం లేదు. చైనా వద్ద 600 కంటే ఎక్కువ వార్హెడ్లు ఉన్నాయని అంచనా. ఇది అమెరికా, రష్యాల వద్ద చెరో 5,000 కంటే ఎక్కువగా ఉన్నాయని భావిస్తున్న దానికంటే చాలా తక్కువ. అయినప్పటికీ, ప్రత్యర్థులను ఒకచోట చేర్చడం ద్వారా షెన్జెన్ శిఖరాగ్ర సమావేశం అంతర్జాతీయ స్థిరత్వానికి ఒక సానుకూల అంశం కాగలదని కొంతమంది విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
అమెరికాకు చెందిన ఆయుధ నియంత్రణ సంఘం కార్యనిర్వాహక డైరెక్టర్ డారిల్ కింబాల్ మాట్లాడుతూ, “అణు యుద్ధంలో గెలవలేమని, దానిని ఎన్నటికీ చేయకూడదని” పునరుద్ఘాటిస్తూ, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అణ్వాయుధాలు కలిగిన మూడు దేశాలు ఒక ప్రకటన జారీ చేయడం “సానుకూలమైన” విషయమని చెప్పారు. వారు అణు ప్రమాద తగ్గింపు చర్చలు జరపడానికి కూడా అంగీకరించారు, అయితే దీనికి ఎటువంటి కాలపరిమితిని నిర్దేశించలేదు. కానీ, “మనకు కేవలం మాటల కన్నా చాలా ఎక్కువ అవసరం” అని కింబాల్ జోడించారు.
ఈ ముగ్గురు నాయకుల మధ్య జరిగిన వేర్వేరు సమావేశాల తర్వాత ఈ త్రైపాక్షిక సమావేశం జరిగింది. వారి చర్చలలో ఇరాన్, ఇంధన సరఫరాలు, వాణిజ్యం, ఉక్రెయిన్లోని యుద్ధం ప్రధానాంశాలుగా నిలిచాయి. జిన్పింగ్ తో ట్రంప్ జరిపిన ఈ ద్వైపాక్షిక సమావేశం, ఈ సంవత్సరంలో వారిద్దరి మధ్య జరిగిన మూడవ ముఖ్యమైన సమావేశం.
ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలకు కీలకమైన రవాణా మార్గమైన హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా చమురు నిరంతరాయంగా ప్రవహించడంలో ఇరు దేశాలకు ఉమ్మడి ప్రయోజనం ఉందని అమెరికా అధ్యక్షుడు చెప్పారు. ఇరాన్ యుద్ధ సమయంలో జరిగిన దాడుల వల్ల ఈ మార్గం పదేపదే అంతరాయానికి గురైందని ఆయన తెలిపారు. మరిన్ని అమెరికన్ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేయాలని బీజింగ్పై ఒత్తిడి తెస్తానని కూడా ఆయన సూచించారు.
జిన్పింగ్ ని ట్రంప్ బహిరంగంగా ప్రశంసించినప్పటికీ, తన స్నేహితుడు అంటూ పేర్కొన్నప్పటికీ ఈ భేటీ సందర్భంగా జరిగిన కార్యకలాపాలు వాషింగ్టన్, బీజింగ్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఘర్షణలకు సంబంధించిన సంకేతాలను కూడా అందించాయి. అంతకుముందు జరిగిన ట్రంప్- జిన్పింగ్ సమావేశంలో ఒక ప్రశ్న అడిగినందుకు, చైనా అధికారులు ఒక బ్లూమ్బెర్గ్ విలేకరిని త్రైపాక్షిక సమావేశంలోకి అనుమతించలేదు.
ట్రంప్ నిద్రమత్తులో ఉన్నట్లు కనిపించే దృశ్యాలను చైనా టెలివిజన్ ప్రసారం చేయగా, అమెరికా అధ్యక్షుడు ఎస్కలేటర్పైకి జిన్పింగ్ ని ఎక్కించడంలో సహాయం చేస్తున్న క్లిప్ను వైట్ హౌస్ విడుదల చేసింది. స్నేహం, చారిత్రక సహకారం గురించి ఎంతగా మాట్లాడినప్పటికీ, ఈ మూడు అగ్రరాజ్యాలను వేరుచేస్తున్న వ్యూహాత్మక విభేదాలను కేవలం వ్యక్తిగత దౌత్యం ద్వారా మాత్రమే అధిగమించవచ్చనడానికి ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం ఎటువంటి ఆశాజనక సంకేతాలు ఇవ్వలేకపోయింది.

More Stories
ప్రపంచ శాంతికి సాంస్కృతిక సామరస్యమే పునాది
పాకిస్థాన్లో కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటుపై రాజకీయ ప్రకంపనలు
మాజీ ఎమ్మెల్యే రేఖానాయక్ ఇళ్లలో ఈడీ సోదాలు