పాకిస్తాన్ లాగా భారతదేశం కూడా వంట గ్యాస్ కొరతను ఎదుర్కొంటుందా?

ఇరాన్ నుండి భూమార్గ దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం వల్ల పాకిస్తాన్ తీవ్రమైన ద్రవీకృత పెట్రోలియం గ్యాస్ (ఎల్‌పీజీ) కొరతను ఎదుర్కొంటోంది. ఇది ఇంధన భద్రతపై భారతదేశంలో కూడా ఆందోళనలను పెంచింది. అయితే, అధికారిక వర్గాల నుండి అందిన సమాచారం ప్రకారం, భారతదేశపు దిగుమతుల జాబితా, సరఫరా మార్గాలు, నిల్వ సామర్థ్యం దేశీయ వంటగ్యాస్ సరఫరాలను స్థిరంగా ఉంచుతున్నాయి. తద్వారా ఇలాంటి సంక్షోభం తలెత్తే ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తున్నాయి.

అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు, వాణిజ్య లాజిస్టిక్స్ కారణంగా భారతదేశం ఇరాన్ నుండి నేరుగా పెద్ద మొత్తంలో ఎల్‌పీజీని దిగుమతి చేసుకోదు. వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ, పెట్రోలియం ప్లానింగ్ & అనాలిసిస్ సెల్ (పిపిఏసి) నుండి అందిన సమాచారం ప్రకారం, భారతదేశం తన దిగుమతి చేసుకునే ఎల్‌పీజీలో 85% నుండి 90% వరకు గల్ఫ్ సహకార మండలి (జిసిసి) దేశాల నుండి సముద్ర మార్గాల ద్వారా పొందుతుంది.

భారతదేశం ఇరాన్ ఎల్‌పీజీపై ఆధారపడనందున, టెహ్రాన్ నుండి ఎగుమతులు నిలిచిపోయినా అది భారతీయ గృహాలపై నేరుగా ప్రభావం చూపదు. ప్రపంచంలో ఎల్‌పీజీని అత్యధికంగా దిగుమతి చేసుకునే దేశాలలో భారతదేశం రెండవ స్థానంలో ఉంది. దేశం తన వినియోగ డిమాండ్‌లో 66% దిగుమతుల ద్వారానే తీర్చుకుంటుంది. భారతదేశం 33.15 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల ఎల్‌పిజిని వినియోగిస్తుంది.

ప్రస్తుత ఎల్‌పిజి ధరలు, ఇటీవలి పెంపులు

భారతదేశంలో దేశీయ ఎల్‌పిజి ధరలు ప్రపంచ ధరల ఆధారంగా నెలవారీగా సవరిస్తారు. ఇరాన్ వివాదం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి, భారతదేశం రెండు వేర్వేరు సవరణలలో దేశీయ ఎల్‌పిజి ధరలను ఒక్కో సిలిండర్‌కు (14.2 కిలోలు) మొత్తం రూ. 89 మేర పెంచింది: మొదటి పెంపు (మార్చి 7, 2026): ఒక్కో సిలిండర్‌కు రూ. 60 పెంచడంతో, న్యూఢిల్లీలో సబ్సిడీ లేని దేశీయ ఎల్‌పిజి ధర రూ. 853 నుండి రూ.913కి పెరిగింది.

రెండవ పెంపు (జూన్ 7, 2026): ఒక్కో సిలిండర్‌కు రూ. 29 పెంచడంతో, న్యూఢిల్లీలో మొత్తం ధర ఒక్కో సిలిండర్‌కు రూ. 942కి చేరింది. ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ హెచ్చుతగ్గులకు ప్రతిస్పందనగా, ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు సిలిండర్ ధరలను నవీకరించాయి.

భారతదేశంలో ఎల్‌పిజి ధరలను ఎలా నిర్ణయిస్తారు?

దేశీయ ఎల్‌పిజి ధరలను లెక్కించడానికి భారతదేశం ఇంపోర్ట్ పారిటీ ప్రైస్ (ఐపిపి) ఫార్ములాను ఉపయోగిస్తుంది. ఐపిపి అనేది ప్రపంచ ధరలపై, ముఖ్యంగా ప్రొపేన్, బ్యూటేన్ కోసం సౌదీ అరామ్కో నెలవారీ ఒప్పంద ధరపై ఆధారపడి ఉంటుంది. భారతదేశంలో వినియోగదారులు చెల్లించే తుది ధరలో ఇవి ఉంటాయి:

అంతర్జాతీయ ఎల్‌పిజి ధర (సౌదీ అరామ్కో ఒప్పంద ధర) సముద్ర రవాణా, బీమా ఖర్చులు దిగుమతి సుంకాలు, పోర్ట్ హ్యాండ్లింగ్ ఫీజులు దేశీయ రవాణా, బాట్లింగ్ ఛార్జీలు ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీ (ఓఎంసీ) మార్జిన్ డీలర్ కమీషన్ వస్తువులు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) ప్రపంచ ముడి, గ్యాస్ బెంచ్‌మార్క్ ధరలు పెరిగినప్పుడు, దేశీయ రిటైల్ ధరలు దానికి అనుగుణంగా పెరుగుతాయి.

ఎల్‌పిజి అనేది భారతదేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది కుటుంబాలు వంట కోసం ఉపయోగించే ఒక శుద్ధి చేసిన ఇంధన వాయువు. భూమి నుండి నేరుగా వెలికితీసిన ఒకే రసాయనం కాకుండా, ఎల్‌పిజి అనేది రెండు ప్రాథమిక సహజ శక్తి ఫీడ్‌స్టాక్‌లైన ముడి సహజ వాయువు, ముడి చమురు నుండి తయారయ్యే ఒక ఉప-ఉత్పత్తి. ముడి సహజ వాయువును వెలికితీసినప్పుడు, దానిలో నేచురల్ గ్యాస్ లిక్విడ్స్ (ఎన్‌జీఎల్) అని పిలువబడే ద్రవ భాగాలు ఉంటాయి. వాటి నుండి ప్రొపేన్, బ్యూటేన్‌లను వేరు చేస్తారు.

భారతదేశపు ఎల్‌పిజి నిల్వలు

హోర్ముజ్ జలసంధిలో సంభావ్య దిగ్బంధనాల వంటి ప్రపంచ సరఫరా అంతరాయాల నుండి రక్షించుకోవడానికి, భారతదేశం ఒక అత్యవసర బఫర్‌ను నిర్వహిస్తుంది. పెట్రోలియం, సహజవాయువు మంత్రిత్వ శాఖ నుండి అందిన అధికారిక సమాచారం ప్రకారం, భారతదేశం వద్ద సుమారు 50 రోజుల మొత్తం జాతీయ ఇంధన నిల్వలు ఉన్నాయి:

* ఇండియన్ స్ట్రాటజిక్ పెట్రోలియం రిజర్వ్స్ లిమిటెడ్ (ఐఎస్పీఆర్ఎల్) నిర్వహించే 25 రోజుల వ్యూహాత్మక ముడి చమురు నిల్వ.

* చమురు డిపోలు, బాట్లింగ్ ప్లాంట్లు, బల్క్ స్టోరేజ్ యూనిట్లలో ఉన్న 25 రోజుల శుద్ధి చేసిన పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల బఫర్ (ఎల్‌పీజీ, డీజిల్, పెట్రోల్‌తో సహా).

ఇరాన్ సరఫరా అంతరాయాల నుండి భారతదేశం సురక్షితంగా ఉన్నప్పటికీ, పశ్చిమ ఆసియా సంఘర్షణ ప్రమాదాల పట్ల ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లు సున్నితంగా ఉన్నాయి. దేశీయ సరఫరాలు స్థిరంగా, సురక్షితంగా ఉన్నాయని పెట్రోలియం & సహజవాయువు మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. అయితే, రాబోయే నెలల్లో రిటైల్ ధరలు అంతర్జాతీయ బెంచ్‌మార్క్ రేట్లను అనుసరిస్తూనే ఉంటాయి.

పాకిస్తాన్ ఎందుకు ఎల్‌పీజీ కొరతను ఎదుర్కొంటోంది?

ఇరాన్ పాకిస్తాన్‌కు ఎల్‌పీజీ సరఫరాను నిలిపివేసింది. పాకిస్తాన్ తన మొత్తం ఎల్‌పీజీ అవసరంలో సుమారు 50% ఇరాన్ నుండి దిగుమతి చేసుకుంటుంది. సరఫరాలు నిలిచిపోవడంతో సామాన్య ప్రజలకు ఇబ్బందులు పెరిగాయి. 12 కిలోల సిలిండర్ ధర కేవలం కొద్ది రోజుల్లోనే 4,500 పాకిస్తానీ రూపాయల నుండి 7,000 పాకిస్తానీ రూపాయలకు పెరిగింది. అంటే ధర 2,500 పాకిస్తానీ రూపాయలు పెరిగినట్లు.