* ‘ది స్టేట్స్మ్యాన్’ బహిర్గతం చేసిన బెంగాల్ లో భారీ కుంభకోణం `రహస్య నివేదిక’
ఢిల్లీ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ల తర్వాత, పశ్చిమ బెంగాల్ కూడా ఇలాంటి మద్యం కుంభకోణమే వెలుగులోకి వచ్చింది. ఆల్ ఇండియా తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (ఏఐటీసీ) అధినేత, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ మేనల్లుడు అయిన అభిషేక్ బెనర్జీ ఆదేశాల మేరకు 2017లో రాష్ట్ర మద్యం విధానాన్ని మార్చారు. ఈ మార్పు వల్ల రాష్ట్రంలో మద్యం పంపిణీపై గుత్తాధిపత్యం సాధించేందుకు వీలు కలిగింది.
ఈ కొత్త విధానం, గతంలో ప్రైవేట్ టోకు వ్యాపారులుగా ఉన్నవారిపై ఒత్తిడి తెచ్చి, వారిచేత పన్నులు వసూలు చేసి, తద్వారా అభిషేక్ జేబులు వేల కోట్ల రూపాయల మేర నింపేలా రూపొందించారు. ‘ది స్టేట్స్మ్యాన్’ పత్రికకు లభించిన ఎక్సైజ్ శాఖ రూపొందించిన ఒక రహస్య నివేదిక ప్రకారం, రాష్ట్ర ఆదాయాన్ని ఈ విధంగా విభజించడం అంతా “గుత్తాధిపత్యాన్ని నివారించడం, పారదర్శకత, రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు మద్యం సమానంగా అందుబాటులో ఉంచడం, వినియోగదారుల ఎంపికను ప్రోత్సహించడం” అనే పేరిట జరిగింది.
ఈ నివేదికను ఇప్పటికే పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రధాన కార్యదర్శి మనోజ్ కుమార్ అగర్వాల్ ముందు ప్రవేశపెట్టారని, అలాగే ముఖ్యమంత్రి సువేందు అధికారికి కూడా ఈ విషయంపై వివరించారని ‘ది స్టేట్స్మన్‘కు తెలిసింది. “పశ్చిమ బెంగాల్ను దోచుకున్న వారు తమ చర్యలకు జవాబు చెప్పాల్సి ఉంటుంది” అని బీజేపీ పశ్చిమ బెంగాల్ సహ-ఇన్చార్జ్ అమిత్ మాల్వీయా ‘ది స్టేట్స్మన్’తో స్పష్టం చేశారు.
“పశ్చిమ బెంగాల్ మద్యం కుంభకోణం నుండి వెలువడుతున్న వివరాలు తృణమూల్ కాంగ్రెస్ హయాంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన అవినీతి సంస్కృతిని సూచిస్తున్నాయి. ఈ ఆరోపణలు, అభిషేక్ బెనర్జీ కేంద్రంగా రాజకీయ అండతో పనిచేసిన ఒక సిండికేట్ను సూచిస్తున్నాయి. ఇదంతా మమతా బెనర్జీ కనుసన్నల్లోనే జరిగింది,” అని మాల్వీయా ఆరోపించారు.
“ఐఎఫ్బి ఫిర్యాదు ఒక వ్యక్తిగత సమస్య కాదు. అది స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్కు నివేదించి, బహిరంగంగా ఉంచిన విషయం. సత్యాన్ని ఇకపై పూడ్చిపెట్టలేరు. పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రజలను దోచుకుని, వ్యాపారాలను దోపిడీ చేసిన వారిని జవాబుదారీగా చేయాలి. చట్టం తన పని తాను చేస్తుంది. ఇందులో పాలుపంచుకున్న ప్రతి ఒక్కరూ, వారి హోదా లేదా పలుకుబడితో సంబంధం లేకుండా, తమ చర్యలకు జవాబు చెప్పవలసి ఉంటుంది” అని స్పష్టం చేశారు.
టిఎంసి ప్రభుత్వం మద్యం వ్యాపారాన్ని ఎలా గుత్తాధిపత్యం చేసింది?
పైన ప్రస్తావించిన రహస్య నివేదిక ఈ మొత్తం కార్యకలాపం కార్యాచరణ పద్ధతిని వివరిస్తుంది. 2017లో, విదేశీ మద్యం, బీర్ పంపిణీ హక్కులను కలిగి ఉన్న ‘ట్రేడ్స్’ అని కూడా పిలువబడే ప్రైవేట్ టోకు వ్యాపారుల స్థానంలో, వెస్ట్ బెంగాల్ స్టేట్ బెవరేజెస్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్) అనే ఒక ప్రత్యేక సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు.
ఈ ‘ట్రేడ్లు’ గతంలో బెంగాల్ ఎక్సైజ్ చట్టం, 1909 కింద లైసెన్సులు కలిగి ఉండేవి.
నివేదిక ప్రకారం, మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని టీఎంసీ ప్రభుత్వం డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్ ద్వారా మద్యం వ్యాపారాన్ని చేపట్టింది. అంతకుముందు, పశ్చిమ బెంగాల్లో మద్యం వ్యాపారం స్వతంత్రంగా, పోటీతత్వంతో పనిచేసే 55 ‘ట్రేడ్ల’ ద్వారా నడిచేది. ఈ వ్యవస్థ కింద, తయారీదారులు తమ వ్యాపార బలాలు (లేదా బలహీనతలు) ఆధారంగా 55 లైసెన్స్ పొందిన ట్రేడ్లలో ఒకరిని తమ వ్యాపార భాగస్వామిగా ఎంచుకోవచ్చు, అదే సమయంలో రిటైలర్లకు కూడా బహుళ సరఫరా కేంద్రాల నుండి ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ ఉండేది.
మొత్తం మీద, 2017కి ముందు ఉన్న వ్యవస్థ “న్యాయమైన వాణిజ్య పద్ధతులు, ఆరోగ్యకరమైన పోటీ, తుది వినియోగ కేంద్రాలైన రిటైల్ లైసెన్స్ అవుట్లెట్లకు సకాలంలో మద్యం సరఫరా”పై ఆధారపడి ఉండేది. డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్ రాకతో పరిస్థితులు మారిపోయాయి. ఈ కొత్త వ్యవస్థ బాటిలర్లను దోచుకునే కొత్త రకం పంపిణీదారులను పరిచయం చేసింది. ఈ వ్యవస్థను అప్పటి ఎక్సైజ్ కమిషనర్ ఉమా శంకర్ ఎస్ పర్యవేక్షణలో ఏర్పాటు చేశారని, ప్రస్తుతం వివాదంలో ఉన్న టీఎంసీ నాయకుడు అభిషేక్ బెనర్జీ ఆదేశాల మేరకు ఆయన పనిచేశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
ఎక్సైజ్ డైరెక్టరేట్లోని పలువురు సీనియర్ అధికారుల సన్నిహిత కూటమి ఈ వ్యవస్థను నడిపిందని నివేదిక పత్రాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. “…వికేంద్రీకృత వ్యాపారం, న్యాయమైన వాణిజ్య పద్ధతులు, ఆరోగ్యకరమైన పోటీ, బహుళ సరఫరా కేంద్రాలు అనే భావనలు ఏకస్వామ్య వ్యాపార నమూనాకు దారితీశాయి,” అని నివేదిక పేర్కొంది.
9, కామాక్ స్ట్రీట్ నుండి వసూళ్ల దందా ఎలా నడిచింది?
ప్రభుత్వ ఖజానాకు రాబడిని సమకూర్చే పేరుతో ఏఐటీసీకి డబ్బును పక్కదారి పట్టించేందుకే ‘ఇలాంటి పంపిణీదారులను ప్రవేశపెట్టే విధానం మొత్తం రూపొందించబడింది’ అని పేర్కొంటూ, ఈ నివేదిక అవినీతి ఆరోపణలు చేస్తోంది. ఆరోపణల ప్రకారం, ప్రభుత్వ ఖజానాకు చెందవలసిన తమ లాభంలో కొంత భాగాన్ని పంపిణీదారులు టీఎంసీకి జమ చేసేవారు.
వారి గోదాము అద్దెగా ఒక్కో క్రేట్కు రూ. 4, రవాణా ఖర్చుగా ఒక్కో క్రేట్కు రూ. 3 వసూలు చేసేవారు. ఈ అధిక అద్దె, రవాణా ఛార్జీలను చెల్లించమని బాటిలర్లను, విదేశీ మద్యం తయారీదారులను బలవంతం చేశారు. ఈ కప్పం, శాంతినికేతన్ అని కూడా పిలువబడే అభిషేక్ బానర్జీ నివాసమైన 9, కామాక్ స్ట్రీట్కు చేరిందని నివేదిక చెబుతోంది.
బాటిలర్లను ఎలా బలవంతం చేశారు?
లొంగిపోండి లేదా దుకాణం మూయండి…. నిరసన తెలిపిన బాటిలర్లను, ఈ దోపిడీ వ్యవస్థలో చేరి లొంగిపోమని బలవంతం చేశారని కూడా ఆ వర్గాలు ‘ది స్టేట్స్మన్’కు తెలిపాయి. అటువంటి వాటికి ఐఎఫ్బి ఆగ్రో ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ ఒక ఉదాహరణ.
కొత్త ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినందున, “మీరు, ఇతర ఎక్సైజ్ అధికారులు ఇటువంటి కార్యకలాపాలకు పాల్పడటానికి కొత్త ప్రభుత్వం అనుమతించదని మేము భావిస్తున్నాము” అని పేర్కొంటూ, కొత్త మద్యం పంపిణీ ఒప్పందం కింద జరుగుతున్న దోపిడీ, అవినీతిని తక్షణమే ఆపాలని డిమాండ్ చేస్తూ, ఐఎఫ్బి ఆగ్రో ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ ఇటీవలే మే 18న పశ్చిమ బెంగాల్ ఎక్సైజ్ కమిషనర్కు ఒక ఘాటైన లేఖ రాసింది.
‘ది స్టేట్స్మన్’ పరిశీలించిన ఆ లేఖలో కంపెనీ ఈ సమస్యపై సంబంధిత శాఖతో పలుమార్లు సంప్రదింపులు జరిపినట్లు (13.01.2025, 04.02.2025, 08.05.2025, 08.07.2025 తేదీల లేఖలు. ఇతర సమాచార మార్పిడి ద్వారా) పునరుద్ఘాటించారు. “కొంతమంది ఎక్సైజ్ అధికారులు చేసిన చట్టవిరుద్ధమైన డిమాండ్లను పాటించడానికి మేము నిరాకరించడం వల్ల తలెత్తిన వారి అక్రమ జోక్యం”పై ఆందోళనలను లేవనెత్తడం దీని ఉద్దేశం.
“మేము లేవనెత్తిన అంశాలపై అవసరమైన విచారణ జరిపి ఉంటారని మాకు నమ్మకం ఉంది. దయచేసి వెల్లడైన వాస్తవాలను, అటువంటి కార్యకలాపాలకు పాల్పడిన అధికారులపై తీసుకున్న చర్యలను మాకు తెలియజేయాలని కోరుతున్నాము.”
“అదనంగా, మీ దృష్టికి తీసుకురావాలనుకుంటున్న విషయం ఏమిటంటే—మా మునుపటి లేఖలలో పేర్కొన్న అంశాలు, ఇప్పటికే తెలియజేసినట్లుగా—ఈ ఏర్పాటు పూర్తిగా మీ సూచనల మేరకే జరిగింది. దీనికి సంబంధించి మీరు చేపట్టిన కార్యకలాపాల గురించి కొత్త ప్రభుత్వానికి తెలియజేయాల్సిన అనివార్య పరిస్థితి మాకు ఏర్పడింది,” అని ఆ లేఖ క్లుప్తంగా పేర్కొంది.
‘ది స్టేట్స్మన్’ ఫోన్ కాల్స్ మరియు సందేశాలు పంపినప్పటికీ, వార్త ప్రచురణ సమయానికి ‘ఐ ఎఫ్ బి’ ఆగ్రో ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్’ స్పందన అందుబాటులో లేదు. అందిన సమాచారం ప్రకారం, కంపెనీని ఒత్తిడికి గురిచేయడానికి, ‘డైమండ్ హార్బర్ మోడల్’లో కీలక వ్యక్తిగా ఉన్న టీఎంసీ నాయకుడు జహంగీర్ ఖాన్, కంపెనీ బాట్లింగ్ ప్లాంట్ను బలవంతంగా మూసివేయించారు. దేశీయ మద్యం విషయంలో కూడా బాటిల్కు రూ. 3 చొప్పున వసూళ్లకు పాల్పడ్డారని ఆ వర్గాలు తెలిపాయి.
కొత్త విధాన రూపకర్తలు ఎవరు?
డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్ ను ప్రవేశపెట్టిన విధాన పత్రంను ఐదుగురు అధికారులు రూపిందించారు: గౌతమ్ ఘోష్ (పదవీ విరమణ పొందిన, పదోన్నతి పొందిన ఐఏఎస్ అధికారి), అప్పటి ప్రత్యేక కమిషనర్ (రెవెన్యూ) & జీఎం (ఆపరేషన్స్), డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్. (ఈయన కొన్ని రోజుల క్రితం వరకు ఆర్థిక శాఖలో పొడిగించిన పదవీకాలంలో ఉన్నారు), శాంతను ఆచార్య, డబ్ల్యుబిఆర్ఎస్, సీనియర్ జాయింట్ కమిషనర్ (రెవెన్యూ) , అప్పటి మేనేజర్ (ఆపరేషన్స్), డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్ సంచయన్ గంగూలీ, డబ్ల్యుబిఆర్ఎస్ డిప్యూ
ప్రభుత్వ ఖజానాకు నష్టం కలిగించేలా అధికార పరిధిని అతిక్రమించినట్లు స్పష్టమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఎందుకంటే, అత్యంత సురక్షితమైన ఆదాయ సేకరణ విధానంగా పరిగణించబడే ‘మూల స్థానం’ (అంటే తయారీ కేంద్రం లేదా బాట్లింగ్ ప్లాంట్) వద్దే మొత్తం సుంకాన్ని వసూలు చేసే పద్ధతిని రద్దు చేశారు. దానికి బదులుగా, రెండు అంచెల విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఇందులో ఒక దశలో తయారీ కేంద్రం/బాట్లింగ్ ప్లాంట్ వద్ద ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని వసూలు చేయడం, మరొక దశలో మిగిలిన అదనపు ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని పంపిణీదారుల వద్ద వసూలు చేయడం వంటివి ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సమర్పించిన ఒక రహస్య నివేదిక ప్రకారం, ఈ రెండు అంచెల విధానం వల్ల “ఎక్సైజ్ ఆదాయం రావడంలో జాప్యం జరిగింది. అలాగే, ప్రైవేట్ పంపిణీదారులు తమ లాభనష్టాల ఖాతాల్లో తగినంత అదనపు ఎక్సైజ్ సుంకం మొత్తాన్ని నిల్వ ఉంచడంలో తరచుగా విఫలం కావడం వల్ల డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్ పంపిణీ వ్యవస్థలో ఆకస్మిక అంతరాయం ఏర్పడింది.
అభిషేక్ బెనర్జీని సంప్రదించడానికి అనేకసార్లు ఫోన్ కాల్స్, సందేశాలు పంపినప్పటికీ, ఆయన స్పందన లభించలేదు. ‘ది స్టేట్స్మన్’ పత్రిక పశ్చిమ బెంగాల్ ఎక్సైజ్ కమిషనర్ కౌశిక్ భట్టాచార్యను సంప్రదించి, 2017లో డబ్ల్యూబీఎస్బీసీఎల్ అమలు చేసిన సమూలమైన మద్యం విధాన మార్పుల గురించి అడిగింది. ఈ మార్పులు టిఎంసి, దాని నాయకులకు ఆర్థికంగా ప్రత్యక్ష ప్రయోజనం చేకూర్చాయని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ విషయంపై మాట్లాడే అధికారం తనకు లేదని భట్టాచార్య చెప్పారు.
“ఈ అంశంపై నేను ఏమాత్రం వ్యాఖ్యానించను. అధికారిక ప్రతినిధులు మాత్రమే మీడియాతో మాట్లాడాలనే స్పష్టమైన ఆదేశాలు ఉన్నాయి. నేను అధికారిక ప్రతినిధిని కాను,” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. 2021-22 కాలంలో పనిచేసి ప్రస్తుతం ఆర్థిక శాఖలో ఉన్న మాజీ ఎక్సైజ్ కమిషనర్ ఉమా శంకర్ ఎస్, ఈ విషయంపై వ్యాఖ్యానించడానికి నిరాకరించారు. “అది ప్రభుత్వ విధానం. నా విధానం కాదు. దాని గురించి నేను మాట్లాడకూడదు. వాస్తవానికి, మీడియాతో మాట్లాడే అధికారం నాకు లేదు,” అని ఆయన చెప్పారు.
పేరు వెల్లడించడానికి ఇష్టపడని, 21 పేజీల విధాన పత్రంపై సంతకం చేసిన వారిలో ఒకరు మాట్లాడుతూ, ఆర్థిక శాఖ ఆదేశాల మేరకు ఈ కమిటీని ఏర్పాటు చేశారని తెలిపారు. “నాకు గుర్తున్నంత వరకు, ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలని ఆర్థిక శాఖ ఆదేశించింది. బహుశా నేను ఆ కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉండి ఉంటాను. ఆ కమిటీ ఈ విషయాన్ని పరిశీలించి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి తన సిఫార్సులను సమర్పించింది. అయితే, తుది నిర్ణయం మాత్రం ప్రభుత్వం చేతిలోనే ఉంది,” అని ఆయన ‘ది స్టేట్స్మన్’తో చెప్పారు.
డబ్బు తిరిగి ఇవ్వమని బాట్లింగ్ సంస్థల ఆగ్రహం
అభిషేక్ బెనర్జీ, అవినీతిపరులైన ఎక్సైజ్ అధికారుల కూటమి తమ నుంచి అక్రమంగా వసూలు చేసిన డబ్బును తిరిగి ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేసేందుకు మద్యం బాట్లింగ్ సంస్థలు ఏకమవుతున్నాయని విశ్వసనీయ వర్గాలు ‘ది స్టేట్స్మన్’కు తెలిపాయి. “మా నుంచి అక్రమంగా వసూలు చేసిన ఆ డబ్బును తిరిగి ఇవ్వాలని మేము డిమాండ్ చేస్తాం. మాకు జరిగిన నష్టాలకు పరిహారం కూడా చెల్లించాలి,” అని ఒక ప్రముఖ మద్యం బాట్లింగ్ సంస్థ ప్రతినిధి పేర్కొన్నారు. ఈ డిమాండ్తో రాబోయే రెండు రోజుల్లో పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన చేపట్టడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నారు.
More Stories
పార్లమెంటరీ కమిటీ ప్రశ్నలకు స్పందించని ఎన్టిఎ, సిబిఎస్ఇ
అభిజిత్ డిప్కే కేజ్రీవాల్ కాదు, ‘కాక్రోచ్ ఉద్యమం’ అన్నా ఉద్యమం కాదు
అమెరికా కదలికలపై ఇజ్రాయిల్ నిఘా?