భారతదేశంపై ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలన కొనసాగిన కాలంలో బ్రిటిష్ అధికారులు తమిళనాడు , బెంగాల్ రాష్ట్రాలలో హిందూ దేవాలయాలపై విస్తృత సర్వే నిర్వహించారు. ఆ సర్వే ద్వారా దాదాపు ప్రతి హిందూ దేవాలయంలో చిన్నా పెద్ద గురుకులం, గోశాల ఉన్నట్లు వెల్లడైంది. నవరాత్రి, దీపావళి వంటి పండుగలను సమాజం మొత్తం దేవాలయాల వద్దే కలిసి జరుపుకునేది. వివాహాలు, ముండనం, శోక సభలు వంటి కుటుంబ కార్యక్రమాలన్నీ కూడా దేవాలయాల కేంద్రంగా జరిగేవి.
సమాజంలో తలెత్తే వివాదాలు కూడా దేవాలయ గర్భగుడి సాక్షిగా పెద్దల సమక్షంలో పరిష్కరించేవారు. హిందూ ధర్మానికి ప్రాణం దేవాలయాలేనని బ్రిటిష్ పాలకులు గ్రహించారు. అందుకే “సుశాసనం” పేరుతో దేవాలయాల నిర్వహణను ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. క్రమంగా దేవాలయాలు కేవలం వ్యక్తిగత పూజా స్థలాలుగా మారిపోయాయి. దీని వల్ల హిందూ ధర్మం బలహీనపడుతోందని భావన ఏర్పడింది.
ప్రభుత్వం గురుద్వారాలు, చర్చిలు, మసీదులు, జైన స్థలాలు, బౌద్ధ విహారాలను నిర్వహించదు. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం దేశ పాలన ధర్మనిరపేక్షతను పాటిస్తుంది. అయినప్పటికీ అనేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు హిందూ దేవాలయాలపై మాత్రమే నియంత్రణ కొనసాగించడం ఎందుకు అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. దేవాలయాల హుండీ ఆదాయంలో పెద్ద భాగం ప్రభుత్వ ఖజానాకు వెళ్తోంది.
ప్రభుత్వ అధికారులు కార్యనిర్వాహక అధికారులుగా నియమితులై, వారి జీతభత్యాలు కూడా దేవాలయ ఆదాయంతోనే చెల్లించబడుతున్నాయి. దేవాలయాలు, మఠాల నియంత్రణ మఠాధిపతులు లేదా ధార్మిక పీఠాధిపతుల చేతుల్లో కాకుండా అధికార యంత్రాంగం చేతుల్లోకి వెళ్లిపోయింది. హిందూ సమాజం తమ దేవాలయాల నియంత్రణను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది. అలాగే దేవాలయాల ఆదాయం హిందూ సమాజ అభివృద్ధికే వినియోగించాలనే అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది.
ఈ లక్ష్యంతో పూజ్య స్వామి దయానంద సరస్వతి 2012లో సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. ప్రభుత్వాలు హిందూ దేవాలయాల నిర్వహణను తిరిగి హిందూ సమాజానికి అప్పగించాలని ఆ పిటిషన్లో కోరారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, పుదుచ్చేరి రాష్ట్రాలకు సంబంధించిన చట్టాలను ఈ పిటిషన్లో సవాలు చేశారు. ప్రభుత్వాలకు నోటీసులు జారీ అయ్యాయి, వాటి సమాధానాలు కూడా కోర్టు రికార్డులో చేరాయి.
అనేకసార్లు విచారణకు తేదీలు నిర్ణయమైనప్పటికీ వివిధ కారణాలతో వాయిదా పడుతూ వచ్చింది. చివరకు ఏప్రిల్ 2025లో ఈ కేసు సుప్రీంకోర్టు ముందుకు వచ్చింది.
ప్రతివాదుల న్యాయవాదులు, వివిధ రాష్ట్రాల చట్టాలు వేర్వేరుగా ఉన్నందున ఒకే పిటిషన్లో వాటిని సవాలు చేయలేమని వాదించారు. అందువల్ల ఈ పిటిషన్ను కొట్టివేసి, ఆయా రాష్ట్రాల్లో విడివిడిగా సవాలు చేసుకునే స్వేచ్ఛ ఇవ్వాలని కోరారు.
సుప్రీంకోర్టు ఈ వాదనను అంగీకరించి, 13 సంవత్సరాలుగా పెండింగ్లో ఉన్న పిటిషన్ను కొట్టివేసింది. దీంతో పిటిషనర్లు సుప్రీంకోర్టులో పునర్విచారణ పిటిషన్ దాఖలు చేశారు. ఈ ప్రక్రియకు కొంత సమయం పట్టింది. విచారణ అనంతరం 2026 మే 18 సోమవారం ఇచ్చిన ఆదేశంలో సుప్రీంకోర్టు ఈ అంశాన్ని గుణదోషాల ఆధారంగా విచారించడం అవసరమని పేర్కొంది. 2025 ఏప్రిల్లో ఇచ్చిన పిటిషన్ కొట్టివేత ఆదేశాన్ని కోర్టు వెనక్కి తీసుకుంది.
ఇప్పుడు ఈ కేసు జూలై నెలలో విచారణకు రానుంది. హిందువులు తమ దేవాలయాలను తామే నిర్వహించుకోవాలి, దేవాలయాలపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ పూర్తిగా తొలగించబడాలి, హిందువుల ధనం హిందూ సమాజ ప్రయోజనాలకే వినియోగించబడాలి అనే లక్ష్యంతో ఈ పోరాటం కొనసాగుతోంది. దేవాలయాలు స్వతంత్రం అయితే హిందూ సమాజంలో సంఘటితం, సాంస్కృతిక వైభవం, సంస్కార జీవనం మరింత బలపడుతుందని విశ్వాసం వ్యక్తమవుతోంది.
ఈ కేసులో వాస్తవాలు, న్యాయపరమైన వాదనలు తమకు అనుకూలంగా ఉన్నాయని, భగవంతుని ఆశీర్వాదంతో న్యాయస్థానంలో విజయం సాధిస్తామని ఆశాభావం వ్యక్తం అవుతుంది.
More Stories
సిఎఎ పరిధిలోకి రాని ప్రతి ఒక్కరూ చొరబాటుదారులే
అభిషేక్ బెనర్జీకి కోల్కతాలో 43 అక్రమ ఆస్తులు
భారత్- ఇటలీ మధ్య `ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం’