ఓ రాజకీయ దిగ్గజాన్ని కూలదోసి సెర్బియా విద్యార్థి ఉద్యమం

* ఇప్పుడు అది దేశాన్ని పాలించగలదా?

ఆదివారం జరిగిన ఎన్నికలలో దీర్ఘకాల నాయకుడు అలెగ్జాండర్ వుసిచ్‌ను గద్దె దించడం ద్వారా, ఇతర ఐరోపా రాజధానులలోని నిరసనకారులు కేవలం కలలు కనే పనిని సెర్బియా విద్యార్థి నిరసన ఉద్యమం చేసి చూపింది. అయితే, ఇప్పుడు పరిపాలన అనే కఠినమైన పని మొదలవుతుంది. ఈ విషయంలో విద్యార్థులకు గానీ, వారు ఎంపిక చేసిన అభ్యర్థులకు గానీ ఎలాంటి అనుభవం లేదు.

రెండు సంవత్సరాలుగా శాంతియుతంగా సాగుతున్న ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలకు ముగింపు పలికిన ఈ చారిత్రాత్మక ఎన్నికలలో, ఆదివారం రాత్రి వుసిచ్ తన ఓటమిని అంగీకరించినప్పుడు, దేశవ్యాప్తంగా పదివేల మంది ప్రజలు సంబరాలు చేసుకోవడానికి వీధుల్లోకి వచ్చారు. కానీ, ఆనందంతో ఉప్పొంగుతున్న ఆ జనసమూహం మంటలు, బాణసంచా వెలిగిస్తూ, పాటలు పాడుతూ, నృత్యాలు చేస్తుండగా, కొన్ని ప్రశ్నలు మిగిలిపోయాయి:

ఈ నాయకుడు లేని ఉద్యమం నుండి ప్రధానమంత్రిగా ఎవరు ఉద్భవిస్తారు? వారి విధానాలు ఖచ్చితంగా ఎలా ఉంటాయి? గతంలో ఎలాంటి అనుబంధం లేని, రాజకీయంగా అపరిచితులైన ఈ బృందం ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి, అవినీతిని నిర్మూలించడానికి, సంక్లిష్టమైన అంతర్జాతీయ సంబంధాలను సమన్వయం చేయడానికి కలిసికట్టుగా ఉండగలదా?

ఈ సమాధానాలు పశ్చిమ బాల్కన్‌లలో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ అయిన సెర్బియా రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని, అలాగే చైనా, రష్యా , దాని అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి అయిన యూరోపియన్ యూనియన్‌తో దాని సంబంధాలను నిర్ణయిస్తాయి.

విద్యార్థుల విజయం “అవినీతి నిరోధం, చట్టబద్ధమైన పాలన, మెరుగైన ప్రజా సేవలపై కేంద్రీకృతమైన విస్తృత సంస్థాగత, విధానపరమైన మార్పులను ప్రేరేపించే అవకాశం ఉంది. అయితే, సంస్కరణలకు అధికార యంత్రాంగం నుండి ఎదురయ్యే ప్రతిఘటన, ఈ ఉద్యమానికి ఉన్న పరిమిత పాలనా అనుభవం ఈ పరివర్తనను సవాలుగా మార్చగలవు,” అని టెనియో గ్లోబల్ రీసెర్చ్ ఒక నివేదికలో పేర్కొంది.

విజేతలే, కానీ వారు ఐక్యంగా ఉండగలరా?

2024లో ఉత్తర నగరమైన నోవి సాద్‌లో రైల్వే స్టేషన్ పైకప్పు కూలి 16 మంది మరణించిన తర్వాత ఈ నిరసన ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. విద్యార్థుల నేతృత్వంలోని ఈ ప్రదర్శనలు జవాబుదారీతనం, అవినీతికి ముగింపు పలకాలని పిలుపునిచ్చాయి. ఒక నిర్దిష్ట నాయకుడు లేనప్పటికీ, విద్యార్థులు విస్తృత మద్దతును గెలుచుకున్నారు.

ఆ తర్వాత ఎన్నికలలో తమకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి 250 మంది విద్యావేత్తలు, న్యాయవాదులు, వైద్యులు, నటులు, రైతులు, సంగీతకారులను ఎంచుకున్నారు. ఈ ఉద్యమం, దాని జాబితాలోని కొందరు అగ్రశ్రేణి అభ్యర్థులు, సంస్థాగత సమూల మార్పులపై కేంద్రీకృతమైన దేశీయ అవినీతి నిరోధక కార్యక్రమాన్ని వాగ్దానం చేస్తూ, అది దేనికి నిలుస్తుందో కొంత అవగాహన కల్పించారు.

2008లో స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్న సెర్బియా మాజీ దక్షిణ ప్రావిన్స్ అయిన కొసోవోను ఇది గుర్తించదు. కానీ ఇటీవలి సంవత్సరాలలో దెబ్బతిన్న యూరోపియన్ యూనియన్ (ఈయూ)లో సెర్బియా ప్రవేశంపై ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరపాలని కోరుకుంటోంది. విద్యార్థుల అభ్యర్థుల జాబితా అధిపతి, హృద్రోగ నిపుణుడు ఇలియా స్ర్దానోవిచ్, మాజీ సెంట్రల్ బ్యాంక్ గవర్నర్ డెజాన్ సోస్కిచ్, విద్యార్థుల విజయం తర్వాత వారి తరపున మాట్లాడిన బెల్గ్రేడ్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రొఫెసర్ రాడోమిర్ సజ్చిచ్ వంటి ప్రముఖులు ఇందులో ఉన్నారు.

కానీ వారిలో ఎవరైనా మంత్రి పదవిని చేపడతారనే నిశ్చయత లేదు. మార్పును తీసుకురావడానికి తమకున్న సౌకర్యవంతమైన పార్లమెంటరీ మెజారిటీని ఉపయోగించుకునేంత కాలం విధానాలపై ఏకీభవించగల సమైక్య ప్రభుత్వాన్ని ఈ అభ్యర్థులు ఏర్పాటు చేయగలరా లేదా అనేది వేచి చూడాలి. “(విద్యార్థి ఉద్యమం) సెర్బియా సంస్కృతిలో ఇంతటి మార్పును తీసుకువచ్చింది; అది ఎంతకాలం నిలుస్తుందో మనం చూడాల్సిందే. వ్యవస్థను విచ్ఛిన్నం చేసేంత కాలం వారిని ఐక్యంగా ఉంచగల పెద్ద లక్ష్యాలు ఉంటాయని మేము ఆశిస్తున్నాము” అని బెల్గ్రేడ్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రొఫెసర్ అయిన కటారినా పోపోవిచ్ తెలిపారు.

ప్రభుత్వ సంస్థల సంస్కరణలు

సెర్బియా రాజ్యాంగం ప్రకారం, దేశఎన్నికల సంఘం తుది ఫలితాలను ప్రకటించిన తర్వాత పార్లమెంటు సమావేశమయ్యాక, విద్యార్థి అభ్యర్థులకు ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి 90 రోజుల సమయం ఉంటుంది. సమయం చాలా ముఖ్యం, ముఖ్యంగా పెరుగుతున్న ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ రుణాల నేపథ్యంలో సంవత్సరాంతానికి ముందే బడ్జెట్‌ను ఆమోదించాల్సి ఉంది.

అదే సమయంలో, అవినీతిని అంతం చేసే ఏ ప్రయత్నానికైనా పోలీసు, నిఘా సేవలలో సమూల మార్పులు, న్యాయ సంస్కరణలు అవసరమవుతాయి. వూసిచ్ 14 ఏళ్ల పాలన తర్వాత ప్రభుత్వ సంస్థలకు “శుద్ధీకరణ” అవసరమని బెల్‌గ్రేడ్‌కు చెందిన న్యాయవాది, మాజీ అంతర్గత వ్యవహారాల సహ-మంత్రి బోజో ప్రిలెవిచ్ చెప్పారు. వూసిచ్‌కు చెందిన సెర్బియన్ ప్రోగ్రెసివ్ పార్టీ (ఎస్ఎన్ఎస్) బలమైన ప్రతిపక్షంగా నిలుస్తుందని, కొత్త ప్రభుత్వం దాని పక్షాన పోరాడాల్సి ఉంటుందని ప్రిలెవిచ్ హెచ్చరించారు. వూసిచ్, ఎస్ఎన్ఎస్ పార్టీలు అణచివేత, అవినీతి ఆరోపణలను పదేపదే ఖండించాయి.

అంతర్జాతీయ సంబంధాల

సెర్బియాకు సాంప్రదాయ మిత్రదేశం, సహజ వాయువు ప్రధాన సరఫరాదారు అయిన రష్యాలో, క్రెమ్లిన్ అధికార ప్రతినిధి దిమిత్రి పెస్కోవ్ వుసిచ్‌ను ప్రశంసించారు, కానీ విద్యార్థులను అభినందించలేదు. “మేము రష్యాను ఒక గొప్ప శక్తిగా, అలాగే చారిత్రాత్మకంగా మా ముఖ్యమైన భాగస్వామిగా, అనేక సందర్భాల్లో మా రక్షకుడిగా గౌరవిస్తాము,” అని స్టూడెంట్ లిస్ట్ ప్రతినిధి, సామాజిక శాస్త్రవేత్త, విశ్వవిద్యాలయ అధ్యాపకుడు అయిన జోవో బాకిక్ రష్యా ఆర్టీ బాల్కన్ టీవీకి తెలిపారు.

మాస్కోపై ఆంక్షలు విధించకపోవడంతో సహా, రష్యా పట్ల సెర్బియా విదేశాంగ విధానంలో ఎటువంటి మార్పు ఉండదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. రష్యా నాలుగేళ్ల సుదీర్ఘ దండయాత్రను తిప్పికొట్టే పోరాటంలో సెర్బియా ఆయుధాల నుండి పరోక్షంగా లబ్ధి పొందిన ఉక్రెయిన్ కూడా ఈ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తోంది. యూరోపియన్ అధికారులు విద్యార్థులను అభినందిస్తూ, అవినీతికి వ్యతిరేకంగా దేశం చేస్తున్న పోరాటంలో సహాయం చేయడానికి తాము సిద్ధంగా ఉన్నామని చెప్పారు.

“ఇప్పటివరకు చేసినట్లే, పరిపాలన చేయగల సమర్థుడైన వ్యక్తిని ఎన్నుకోవడానికి (విద్యార్థుల జాబితా) ఒక మార్గాన్ని కనుగొంటుందని నేను ఖచ్చితంగా అనుకుంటున్నాను. ఈ సంస్కరణల ద్వారా సెర్బియాకు నాయకత్వం వహించే విశేషాధికారం, అలాగే అపారమైన బాధ్యత కూడా ఆ వ్యక్తికి ఉంటుంది,” అని విద్యార్థి-స్నేహపూర్వక మూవ్-ఛేంజ్ ఉద్యమానికి చెందిన సావో మనోజ్లోవిక్ పేర్కొన్నారు.