ప్రతిపక్షానికి ఆర్ఎస్ఎస్ ఎలా అనుకూలమైన దోషిగా మారుతుంది?

అరుణ్ ఆనంద్

ఒక నిరసన హింసాత్మకంగా మారినప్పుడు, ఆరోగ్యకరమైన ప్రజాస్వామ్యంలో మొదటగా వచ్చే ప్రశ్న ‘ఏం జరిగింది?’ అని. నేటి భారతదేశంలో, మొదటగా వచ్చే ప్రశ్న ‘ఎవరిని నిందించాలి?’ అని. గత కొన్ని రోజులుగా, ఢిల్లీలో సీజేపీ ఆందోళన ప్రతిపక్ష నాయకులను తన వేదికపైకి ఆకర్షించడంతో, ఒకే పేరు యాంత్రికంగా వినిపిస్తోంది: రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (ఆర్ఎస్ఎస్). దాని మద్దతుదారులు నిరసనకారులను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారని ఆరోపణలు చేస్తూ, దానిపై ఒక తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతోంది.

ఈ యంత్రాంగం ఎలా పనిచేస్తుందో తాజా ఉదంతం చూపిస్తుంది. అక్టోబర్ 10న ఢిల్లీలో సీజేపీ, ప్రతిపక్షాలు చేసిన నిరసన విఫలమైన తర్వాత, నల్ల టీ-షర్టు ధరించిన ఒక అమ్మాయిని “బీజేపీ-ఆర్ఎస్ఎస్ గూండాలు” కొట్టగా, ఢిల్లీ పోలీసులు చూస్తూ ఉండిపోయారని పేర్కొంటూ ఒక వీడియో వైరల్ అయింది. సీజేపీ అధికారిక హ్యాండిల్, కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారిక హ్యాండిల్, పార్లమెంటులో ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ, అందరూ దీనిని మరింతగా ప్రచారం చేశారు.

కానీ, నల్ల టీ-షర్టులో ఉన్నది ఒక అబ్బాయి అని, అమ్మాయి కాదని స్వతంత్ర వాస్తవ తనిఖీదారులు తర్వాత నివేదించారు. మరో కోణం నుండి పంచుకున్న ఒక పెద్ద క్లిప్‌లో, కారుపై ఉన్న ‘జై శ్రీరామ్’ స్టిక్కర్‌ను చూసిన ఒక గుంపు, ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు వ్యక్తులను చుట్టుముట్టి వాహనాన్ని తన్నుతున్నట్లుగా కనిపిస్తోందని సమాచారం. ఇది ప్రచారం చేసిన కథకు పూర్తిగా భిన్నమైనది.

ఆర్ఎస్ఎస్ కు వ్యతిరేకంగా అనుసరించే సాధారణ వ్యూహం ఇది: మూడు ప్రధాన అంశాలతో డీప్‌ఫేక్‌లు లేదా వైరల్ వీడియోలు సృష్టిస్తారు: ఒక మహిళా బాధితురాలు, నిష్క్రియాత్మక పోలీసు బలగం, ముందుగానే సిద్ధం చేసిన పేరుతో ఒక ప్రతినాయకుడు. వైరల్ పోస్టులు గానీ, వాస్తవ తనిఖీ నివేదికలు గానీ ఆ వ్యక్తులకు ఆర్ఎస్ఎస్ తో సంబంధం ఉందని ఎటువంటి ఆధారాలు అందించలేదు. అంతేకాక, నిమిషాల వ్యవధిలోనే సంఘ్ పేరును పోస్ట్ చేశారు.

సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన, సంబంధం లేని సంఘటనలకు చెందిన కొన్ని వీడియోలను రీసైకిల్ చేసి, కత్తిరించి, మార్ఫింగ్ చేసి, ఈ సోకాల్డ్ ఆందోళనను ఎంతగా అణచివేశారో కూడా వాస్తవ తనిఖీదారులు ఎత్తి చూపుతున్నారు. ఇలాంటి గందరగోళంలో, సంఘ్ పేరు చెప్పడం రిపోర్టింగ్ కాదు. అది ఒక అలవాటుగా మారింది.

కాలం చెల్లిన వ్యూహమే!

ఇది కొత్తేమీ కాదు. ప్రస్తుత నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ తీవ్ర వామపక్ష వైఖరి వైపు మొగ్గు చూపినప్పటి నుండి, సంఘ్ అందరికీ ఇష్టమైన ప్రతినాయకుడిగా మారింది. దీనికి కారణం చారిత్రకమైనది. ఒక శతాబ్ద కాలంగా ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ భారతదేశంలో వామపక్షాల సైద్ధాంతిక ప్రాజెక్టుకు వ్యతిరేకంగా నిలబడింది. వామపక్షాల విఘాతకర ప్రభావాన్ని తగ్గించడంలో ఇది పెద్ద పాత్ర పోషించింది.

ప్రజలందరూ ఒకే కథనానికి కట్టుబడి ఉండాలంటే, దానికి అంగీకరించడానికి నిరాకరించే అతిపెద్ద సంస్థను ముందుగా అప్రతిష్టపాలు చేయాలి. ప్రతిపక్షం ఇప్పుడు అదే చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. అంతేకాకుండా, తమ సైద్ధాంతిక గురువు అయిన పెరుగుతున్న ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ ప్రభావం వల్ల బీజేపీ లబ్ధి పొందుతోందని భావించడం వల్ల, బీజేపీని గద్దె దించాలనే ఆత్రుతలో ప్రతిపక్షం ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ప్రారంభించింది.

దేశం గురించిన రెండు భావనలు

అయితే, అసలైన లోతైన పోటీ ‘భారత్’ అనే భావనకు సంబంధించింది. ప్రతిపక్షం చట్రం ఒక పాశ్చాత్యమైనది: సామాజిక ఒప్పందంతో ముడిపడి ఉన్న ఒక దేశ-రాజ్యం. పౌరులు పన్నులు చెల్లిస్తారు, దానికి బదులుగా వారు హక్కులను పొందుతారు. సంఘ్ దీనిని కొంతవరకు అంగీకరిస్తుంది. రాజ్యాంగ పౌరసత్వం వాస్తవమే, హక్కులు కూడా వాస్తవమే. కానీ భారతదేశం అంటే ఇది మాత్రమే కాదని అది వాదిస్తుంది.

భారతదేశం అంటే కేవలం ప్రభుత్వం ఉన్న ఒక భూభాగం మాత్రమే కాదు. ఇది నిరంతర అంతర్గత జీవనం గల నాగరికత. ఈశా ఉపనిషత్తు, ప్రపంచంలో కదిలే ప్రతిదీ దైవత్వంతో నిండి ఉందని ప్రకటిస్తూ ప్రారంభమవుతుంది. అధర్వ వేదంలోని భూమాత స్తోత్రం ఇలా చెబుతుంది: మాతా భూమిః పుత్రో అహం పృథివ్యః, “భూమి నా తల్లి, నేను ఆమె బిడ్డను.” తన భూమిని ఆస్తిగా కాకుండా తల్లిగా చూసే దేశం, అనుబంధాన్ని ఒక ఒప్పందంగా భావించదు.

కేవలం హక్కుల ఆధారిత దృక్పథం, “దేశం నాకు ఏమి రుణపడి ఉంది?” అని ప్రశ్నిస్తుంది. నాగరికతా దృక్పథం దీనికి రెండవ ప్రశ్నను జతచేస్తుంది: “నేను దేశానికి ఏమి రుణపడి ఉన్నాను?” నాగరికతా దృక్పథాన్ని అనుసరించడంలో లక్ష్యం ఎన్నడూ విజయం లేదా సంపద కాదు. మహా ఉపనిషత్తు ఈ ఆదర్శాన్ని ప్రతి భారతీయ పాఠశాల విద్యార్థికి తెలిసిన ఒక వాక్యంలో చెబుతుంది: సంకుచిత మనస్తత్వం గలవారు ప్రపంచాన్ని “నాది”,“వారిది” అని విభజిస్తారు.

అయితే విశాల హృదయం గలవారికి ప్రపంచమంతా ఒక కుటుంబమే: వసుధైవ కుటుంబకం. సంపద, అధికారం అనేవి సాధనాలుగా స్వాగతిస్తారు. ఈ దృక్కోణంలో, ప్రపంచానికి సేవ చేయడమే అసలు ఉద్దేశ్యం. అదే ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ ప్రపంచ దృష్టికోణం. ఇది మార్క్సిస్టు దృక్పథానికి, అలాగే స్వచ్ఛమైన పాశ్చాత్య పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు కూడా పూర్తి విరుద్ధం.

సంఘ్ ఎందుకు లక్ష్యంగా మారింది?

ఆ సంస్థను పరిశీలించండి. అది 100 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకుంది. దానిని 1948లో, 1975లో, 1992లో నిషేధించారు. ప్రతిసారీ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వమే దీనిని నిషేధించింది. కానీ ప్రతిసారీ అది మరింత బలంగా ఆవిర్భవించింది. నేడు దాని లక్షలాది మంది వాలంటీర్లు ప్రతిరోజూ 85,000కు పైగా ‘శాఖల’లో సమావేశమవుతారు. దాని వాలంటీర్లు ప్రతి జిల్లాలోనూ పనిచేస్తారు. ఇది 1.5 లక్షలకు పైగా సేవా కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తోంది.

విద్య, కార్మిక, గిరిజన సంక్షేమం వంటి రంగాలలో పనిచేస్తున్న సుమారు 32 సంస్థలకు స్ఫూర్తినిచ్చింది. క్రమశిక్షణతో, వేతనం లేకుండా, స్థానికంగా పాతుకుపోయిన ఈ శక్తి, సామాజిక వ్యవస్థను అస్థిరపరచాలని చూసే ఎవరికైనా అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. క్షేత్ర స్థాయిలో పనిచేసి, తమ పనే మాట్లాడాలని సంఘ్ నమ్ముతుంది. అందువల్ల, అది ప్రతి ఆరోపణను ఖండించదు లేదా తరచుగా సమాధానం లేకుండా మిగిలిపోయే నినాదాలను మార్పిడి చేసుకోదు.

మౌనం దాని సంస్కృతికి ఒక బలం.కానీ అది తప్పుడు సమాచారానికి కూడా ఆస్కారం కల్పిస్తుంది. భారతదేశంలోని ప్రతి మూలలో ఒక శతాబ్ద కాలంగా చేసిన నిస్వార్థ సేవను, ఒక నిందితుడి కోసం చేసే హ్యాష్‌ట్యాగ్‌తోనో లేదా ఉద్దేశపూర్వకంగా సృష్టించిన వైరల్ క్లిప్‌తోనో నాశనం చేయలేరు. అటువంటి క్లిప్‌ల ఆధారంగా ఉద్యమాలు నిర్మించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న వారు ప్రజాస్వామ్యాన్ని రక్షించడం లేదు. వారు దానిని నాశనం చేస్తున్నారు.

(అరుణ్ ఆనంద్ ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌పై రెండు పుస్తకాలు రచించారు. మనీ కంట్రోల్ నుండీ)