జీఎస్టీ అధికారుల అరెస్ట్ అధికారాలను రద్దు

* ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితి రూ. 5 కోట్లకు పెంపు

వస్తు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) విధానాన్ని సరళంగా, మరింత వ్యాపార అనుకూలంగా మార్చే లక్ష్యంతో, జీఎస్టీ అధికారుల అరెస్టు అధికారాలను తొలగించడం, ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని ఐదు రెట్లు పెంచడం, వేగవంతమైన రీఫండ్‌లు మరియు సులభమైన నిబంధనల పాటింపు కోసం చర్యలతో కూడిన పలు కీలక సంస్కరణలకు జీఎస్టీ కౌన్సిల్ గురువారం ఆమోదం తెలిపింది.

న్యూఢిల్లీలో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అధ్యక్షతన జరిగిన జీఎస్టీ కౌన్సిల్ 57వ సమావేశంలో ఈ నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. పన్ను రేట్ల హేతుబద్ధీకరణ నుండి పన్ను వ్యవస్థ రోజువారీ కార్యకలాపాలను సరళీకృతం చేయడంపై దృష్టిని మారుస్తూ, ఈ తాజా చర్యలు జీఎస్టీ 2.0 రెండవ దశను సూచిస్తున్నాయి. జీఎస్టీ చట్టం కింద అరెస్టు అధికారాన్ని తొలగించడం అతిపెద్ద నిర్ణయాలలో ఒకటి. ప్రాసిక్యూషన్ ప్రారంభించడానికి కౌన్సిల్ పరిమితిని రూ.1 కోటి నుండి రూ.5 కోట్లకు పెంచింది.

సాధారణ నిబంధనల పాటింపు విషయాలలో నేరపూరిత చర్యలకు బదులుగా, డేటా, విశ్లేషణల ద్వారా పన్ను ఎగవేతను గుర్తించడం వైపు జీఎస్టీ అమలును మళ్లించడమే ఈ చర్య లక్ష్యం. కనీస శిక్ష నిబంధనను కూడా తొలగించారు. ప్రాసిక్యూషన్ ప్రారంభమైన కేసులలో, జరిమానా, జైలు శిక్ష లేదా రెండూ సహా శిక్ష స్వరూపాన్ని ఇకపై న్యాయవ్యవస్థ విచక్షణకు వదిలివేస్తారు.

గతంలోని విధానం ప్రకారం, పన్ను ఎగవేత, మోసపూరిత ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్ లేదా నిర్దేశిత పరిమితికి మించిన తప్పుడు రీఫండ్‌ల వంటి ప్రధాన నేరాలకు సంబంధించిన కేసులలో జీఎస్టీ అధికారులు వ్యక్తులను అరెస్టు చేయవచ్చు. చెల్లించని పన్నులు, వడ్డీ, జరిమానాలను వసూలు చేసుకునే ప్రభుత్వ సామర్థ్యాన్ని నిలుపుకుంటూనే, సాధారణ జీఎస్టీ వివాదాలలో క్రిమినల్ విచారణల పరిధిని తగ్గించడం ఈ మార్పుల ఉద్దేశ్యం.

వేగవంతమైన జీఎస్టీ రీఫండ్‌లు

వ్యాపారాలకు, ముఖ్యంగా ఎగుమతిదారులకు. ఇన్వర్టెడ్ డ్యూటీ నిర్మాణాలను ఎదుర్కొంటున్న సంస్థలకు రీఫండ్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడానికి కౌన్సిల్ చర్యలను కూడా ఆమోదించింది. రీఫండ్ దరఖాస్తును స్వీకరించినట్లు తెలియజేయడానికి గడువును 15 రోజుల నుండి 10 రోజులకు తగ్గించారు. 10 రోజులలోపు స్వీకరణ పత్రం గానీ లేదా లోప మెమో గానీ జారీ చేయకపోతే, ఆ దరఖాస్తు స్వీకరించినట్లుగా పరిగణిస్తారు.

సవరించిన విధానం ప్రకారం, రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ ఆధారంగా 90 శాతం రీఫండ్ క్లెయిమ్‌లు మంజూరు చేస్తారు. ప్రస్తుతం ఏడు రోజులు పడుతుండగా, అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ అందిన మూడు పనిదినాలలోపే ఆర్డర్ జారీ చేస్తారు. క్యాష్ లెడ్జర్‌లోని అదనపు బ్యాలెన్స్‌ల రీఫండ్‌లు కూడా పూర్తిగా ఆటోమేటిక్ అవుతాయి. నవంబర్ 1, 2026 నుండి, ఇన్వర్టెడ్ డ్యూటీ స్ట్రక్చర్‌లకు సంబంధించిన కేసులలో ఇన్‌పుట్ సేవల కోసం రీఫండ్ అర్హతను కౌన్సిల్ మరింతగా విస్తరించింది. ప్లాంట్, మెషినరీకి సంబంధించిన రీఫండ్‌లు ఏప్రిల్ 1, 2027 నుండి అనుమతీస్తారు. ఈ క్రెడిట్ ఆ ఆస్తి పని జీవితకాలం అంతటా విస్తరిస్తారు.

ద్వంద్వ పన్నుల మినహాయింపు, ఐటీసీ ఉపశమనం

ఉద్యోగుల కోసం తీసుకున్న ఆరోగ్య, జీవిత బీమా, ఫ్యాక్టరీల వెలుపల ఉన్న టెలికమ్యూనికేషన్ టవర్లు, పైప్‌లైన్‌లు, ఉచిత నమూనాలు, చట్ట ప్రకారం నాశనం చేయవలసిన గడువు ముగిసిన తర్వాత రద్దు చేసిన స్టాక్‌తో సహా అనేక వర్గాల సాధారణ వ్యాపార ఖర్చులపై ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్‌ను జీఎస్టీ కౌన్సిల్ ఆమోదించింది. అయితే, తమ జీఎస్టీ బాధ్యతలను నెరవేర్చడంలో విఫలమైన సరఫరాదారులు ఉన్న నిజమైన కొనుగోలుదారులకు పూర్తిస్థాయి రక్షణను కౌన్సిల్ ఇంకా ఆమోదించలేదు.

దానికి బదులుగా, సరైన ఇన్‌వాయిస్‌లు కలిగి ఉండి, వస్తువులను స్వీకరించి, సరఫరాదారులకు పూర్తి చెల్లింపులు చేసిన కొనుగోలుదారులు, ఒక సరఫరాదారు వైఫల్యం కారణంగా తమ ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్‌ను కోల్పోకుండా ఎలా రక్షించవచ్చో అధికారులతో కూడిన ఒక కమిటీ పరిశీలిస్తుంది. ఈ కమిటీకి తమ పరిశోధనలను సమర్పించడానికి మూడు నెలల గడువు ఇస్తుంది. ఆ తర్వాత ఈ అంశం జీఎస్టీ కౌన్సిల్‌కు తిరిగి వస్తుంది.

సులభతరమైన జీఎస్టీ రిజిస్ట్రేషన్, రిటర్న్‌లు

జీఎస్టీ రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను సులభతరం చేయడానికి కౌన్సిల్ కొన్ని చర్యలను ఆమోదించింది. నిర్దేశిత షరతులను నెరవేర్చే, తక్కువ రిస్క్ ఉన్న దరఖాస్తుదారులకు, అధికారి జోక్యం లేకుండా ఇప్పటికే మూడు పనిదినాలలోపు రిజిస్ట్రేషన్ మంజూరు చేయబడుతోంది. ప్రస్తుతం 61 శాతం రిజిస్ట్రేషన్లు ఆటోమేటెడ్ మార్గం ద్వారా జరుగుతున్నాయి. జీఎస్టీ రిజిస్ట్రేషన్ ఫారం ఇప్పుడు పునఃరూపకల్పన చేస్తారు.

దీనిలో దరఖాస్తుదారులకు కేవలం వారికి సంబంధించిన ఫీల్డ్‌లు మాత్రమే చూపుతారు. అవసరమైన పత్రాల గురించి వివరణలు అందించబడతాయి. తప్పుగా నమోదు చేసిన కొనుగోలుదారు రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్ వంటి పొరపాట్లతో సహా, తమ జీఎస్టీ రిటర్న్‌లలో మునుపటి కాలాలకు సంబంధించిన లోపాలను సరిదిద్దుకోవడానికి కూడా వ్యాపారాలకు అనుమతి ఇస్తారు. క్రెడిట్‌ను సర్దుబాటు చేయడానికి ఇన్వాయిస్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ ఉపయోగీస్తారు. దీనిలో కొనుగోలుదారు ఆమోదించిన వివరాలు రిటర్న్‌లోకి చేరుస్తారు.

చిన్న వ్యాపారాలు & ఇ-కామర్స్ విక్రేతలకు ఉపశమనం

కేవలం వినియోగదారులకు మాత్రమే సరఫరా చేసే, రూ. 5 కోట్ల వరకు వార్షిక టర్నోవర్ ఉన్న చిన్న పన్ను చెల్లింపుదారుల కోసం ఒక ఐచ్ఛిక వర్తింపు పథకాన్ని కౌన్సిల్ సూత్రప్రాయంగా ఆమోదించింది. ప్రతిపాదిత వ్యవస్థ ప్రకారం, అర్హులైన పన్ను చెల్లింపుదారులు సంవత్సరానికి ఒకసారి రిటర్న్‌లు దాఖలు చేస్తూ, త్రైమాసికంగా జీఎస్టీ చెల్లిస్తారు.

దీనికి సంబంధించిన వివరణాత్మక ఫ్రేమ్‌వర్క్, అవసరమైన సవరణలు కౌన్సిల్ తదుపరి సమావేశంలో దాని ముందు ఉంచుతారు. ఈ-కామర్స్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న చిన్న వ్యాపారాలకు కూడా ఉపశమనం లభిస్తుంది. నిర్దేశిత షరతులకు లోబడి, సిస్టమ్ ద్వారా ఆపరేటర్ సమ్మతితో, విక్రేతలు మరొక రాష్ట్రంలోని ఈ-కామర్స్ ఆపరేటర్ గిడ్డంగిని అక్కడ తమ ప్రధాన వ్యాపార స్థలంగా ప్రకటించుకోవచ్చు.

ఎగుమతి, సేవల రంగ సంస్కరణలు

సేవలు, ఎగుమతులు, కాంట్రాక్ట్ తయారీకి సంబంధించిన మార్పులను కౌన్సిల్ ఆమోదించింది. ఒక భారతీయ కంపెనీ తన సొంత విదేశీ శాఖ ద్వారా విదేశీ క్లయింట్‌కు సేవలు అందిస్తే, దానికి ఎగుమతి ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి. విదేశీ క్లయింట్‌కు చెందిన వస్తువులపై భారతదేశంలో చేసే పనులు – వాటిలో పరీక్షించడం, మరమ్మతులు, ధృవీకరణ, పరిశోధన లేదా ప్రాసెసింగ్ వంటివి ఉన్నప్పటికీ – ఆ వస్తువులు భారతదేశం విడిచి వెళ్లకపోయినా కూడా సేవల ఎగుమతిగానే పరిగణిస్తారు. ఈ మార్పుల వల్ల అనలిటిక్స్, డిజైన్, ఇంజనీరింగ్, కాంట్రాక్ట్ తయారీ వంటి రంగాలకు ప్రయోజనం చేకూరవచ్చు.

జీఎస్టీ రేట్లలో మార్పులు లేవు

గురువారం జరిగిన సమావేశంలో జీఎస్టీ కౌన్సిల్, జీఎస్టీ రేట్లలో ఎలాంటి మార్పులు చేయలేదు. రేట్ల నిర్మాణం ఇప్పుడు ఖరారైందని, మిగిలిన వ్యత్యాసాలు, అస్పష్టతలను పరిష్కరించడంపై కౌన్సిల్ దృష్టి సారిస్తుందని ప్రభుత్వం తెలిపింది. రేట్లకు సంబంధించిన విషయాలను ఇకపై సంవత్సరానికి ఒకసారి ప్రత్యేక సమావేశంలో చర్చిస్తారు. అందువల్ల, ఈ తాజా నిర్ణయాలు జీఎస్టీ 2.0లో పన్ను రేట్లను మార్చడం నుండి, పన్ను చెల్లింపుదారులు, వ్యాపారాల కోసం రిజిస్ట్రేషన్, ఫైలింగ్, రీఫండ్‌లు, ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్, అమలును సరళీకృతం చేయడం వైపు ఒక మార్పును సూచిస్తున్నాయి.