* ఆమె `భారత రత్న’ కోరుకున్నారా?
ప్రముఖ నేపథ్య గాయని ఎస్. జానకి మరణం (జూలై 11) భారతీయ సంగీత ప్రియులలో ఎన్నో జ్ఞాపకాలను రేకెత్తించింది. వరుస గుండెపోట్ల కారణంగా మైసూరులోని అపోలో బిజిఎస్ ఆసుపత్రిలో కన్నుమూసిన ఈ 88 ఏళ్ల గాయని, భారతీయ చలనచిత్ర రంగంలో అత్యంత గొప్ప నేపథ్య గాన వారసత్వాన్ని వదిలి వెళ్లారు. ఆమె 48,000కు పైగా పాటలను రికార్డ్ చేశారు. అనేక భాషలలో పాడారు. నాలుగు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులను గెలుచుకున్నారు.
అయితే ఆమె సంగీతంతో పాటు, ఆమె జీవిత చరమాంకంలో తీసుకున్న ఒక నిర్ణయం ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగానే ఉంది: అదే 2013లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని స్వీకరించడానికి నిరాకరించడం. జానకి తిరస్కరించింది ఏదో సాధారణ గౌరవాన్ని కాదు కాబట్టి ఆ నిర్ణయం చాలా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. పద్మభూషణ్ అనేది భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. ఇది అత్యున్నత స్థాయి విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపుగా ఇవ్వబడుతుంది.
అయినప్పటికీ జానకి దానిని తిరస్కరించారు. ఆమె కారణం చాలా సరళమైనది. ఆ గుర్తింపు చాలా ఆలస్యంగా వచ్చిందని ఆమె భావించారు. 2013 జనవరిలో గణతంత్ర దినోత్సవానికి ముందు రోజు పద్మభూషణ్ కోసం ఎస్. జానకి పేరు ప్రకటించారు. అప్పటికే ఆమె నేపథ్య గాయనిగా సుమారు 55 ఏళ్ల సుదీర్ఘ ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేశారు. ఆమె అప్పటికే తమిళం, తెలుగు, మలయాళం, కన్నడ, హిందీ, ఇతర భాషలలో పనిచేశారు.
భారతీయ చలనచిత్ర సంగీతంలోని అత్యుత్తమ స్వరకర్తలందరితోనూ ఆమె పనిచేశారు. దేశంలో అత్యంత గౌరవనీయమైన గాయనిలలో ఒకరిగా నిలిచారు. ఈ గౌరవం గురించి విలేకరులు అడిగినప్పుడు, జానకి దానిని తిరస్కరించారు. ‘పద్మ భూషణ్’ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించిన అతికొద్ది మంది వ్యక్తులలో ఎస్. జానకి ఒకరు. ఈ గుర్తింపు “చాలా ఆలస్యంగా వచ్చిందని” ఆమె పేర్కొన్నారు. తన కృషికి, సాధించిన విజయాలకు గాను, తనకు భారతదేశపు అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన ‘భారత రత్న’ దక్కాలని ఆమె అప్పట్లో మీడియాతో తెలిపారు
“ప్రభుత్వం నా కృషిని గుర్తించాలనుకుంటే, నాకు అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన ‘భారత రత్న’ను ఇచ్చి ఉండాల్సింది. పద్మ పురస్కారాల వంటి ఇతర అవార్డుల పట్ల నాకు ఆసక్తి లేదు,” అని ఆమె స్పష్టం చేశారు. “వివిధ భాషలలోని నా అభిమానుల గుర్తింపే నాకు అత్యున్నత పురస్కారం,” అని ఆమె పేర్కొన్నారు. ఆ మాటలు ఏదో సాధారణంగా అన్నవి కావు. అవి ఆమె దృక్పథాన్ని స్పష్టంగా వివరించాయి. ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా కృషి చేసిన తర్వాత వచ్చిన అవార్డు కంటే, వివిధ భాషల శ్రోతల ప్రేమ ఆమెకు చాలా ముఖ్యమైనది.
దీనికి ప్రధాన కారణం జాప్యం. తన కెరీర్లో పద్మభూషణ్ చాలా ముందే రావాల్సిందని జానకి భావించారు. 2013 నాటికి, ఒక నేపథ్య గాయని ఆశించగలిగే దాదాపు ప్రతిదాన్ని ఆమె సాధించారు. 55 ఏళ్ల కృషి తర్వాత వచ్చినందున, ఆ అవార్డుకు ఆమె దృష్టిలో అంత ప్రాముఖ్యత లేదా అర్థం లేకుండా పోయింది. ఈ విషయంపై ఆమె కుమారుడు మురళీ కృష్ణ మాట్లాడుతూ, “ఇది చాలా ఆలస్యంగా వచ్చింది. ఆమెకు ఇది ఎప్పుడో దక్కి ఉండాల్సింది. ఆమె ఎంతో గౌరవపూర్వకంగానే ఈ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించారు,” అని చెప్పారు.
అలాగే, ఆమెకు ఈ పురస్కారం ఇస్తున్నట్లు తమకు ఎటువంటి సమాచారం అందలేదని, “వేరొకరి” ద్వారానే ఆ విషయం తమకు తెలిసిందని కూడా ఆయన పేర్కొనడం గమనార్హం. ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం. ఎందుకంటే జానకి ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించలేదు. అవార్డుకే విలువ లేదని ఆమె అనలేదు. అలాగే, ఆ నిర్ణయాన్ని ఆమె రాజకీయ వివాదంగా మార్చలేదు. ఆమె వైఖరి సమయానికి, గుర్తింపుకు సంబంధించింది. ఒక కళాకారిణి తన జీవితాన్ని సంగీతానికి అంకితం చేసినప్పుడు, ప్రభుత్వం దానిని గుర్తించడానికి చివరి దశ వరకు వేచి ఉండకూడదని ఆమె భావించారు.
2013 నాటి నివేదికలు, ఇన్ని దశాబ్దాల తర్వాత ప్రభుత్వం తనను గుర్తించాలనుకుంటే, భారతరత్న మరింత సముచితంగా ఉండేదని జానకి అన్నట్లు కూడా అప్పట్లో కధనాలు వెలువడ్డాయి. జానకి ఒక పెద్ద పురస్కారం కోసం హఠాత్తుగా డిమాండ్ చేయలేదు. ఇంత సుదీర్ఘమైన, ప్రభావవంతమైన కెరీర్ తర్వాత వచ్చిన పద్మభూషణ్, ఆమె చేసిన సేవ స్థాయికి లేదా సమయానికి సరిపోదని చెప్పడమే ఆమె ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఆమె అప్పటికే నాలుగు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను గెలుచుకున్నారు. ఆమె పదివేల పాటలు పాడారు. ఆమె వివిధ పరిశ్రమలలో, భాషలలో పనిచేశారు. ఆమె దక్షిణ భారతదేశం అంతటా, వెలుపల ప్రజల అభిమానాన్ని సంపాదించుకున్నారు. అందుకే 2013లో పద్మభూషణ్ పురస్కారం అందించినప్పుడు, అది సరైన సమయంలో లభించిన గుర్తింపు కాదని ఆమె భావించారు.
ఎస్. జానకి తిరస్కరణకు ఆమె వ్యక్తిత్వం ఒక ప్రత్యేక కారణం. ఆమె పరిమితమైన గాయని కాదు. ఆమె భారతీయ సినిమా రంగంలో అత్యంత ప్రతిభావంతురాలైన, బహుముఖ ప్రజ్ఞ కలిగిన నేపథ్య గాయని. ఏప్రిల్ 23, 1938న జన్మించిన జానకి, చెన్నైకి మారిన తర్వాత 1957లో తన నేపథ్య గాయని వృత్తిని ప్రారంభించారు. సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ, ఆమె తమిళం, తెలుగు, మలయాళం, కన్నడ, హిందీ, ఒడియా, బెంగాలీ, ఇతర భాషలలో పాడారు.
ఆమె నాలుగు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను మూడు వేర్వేరు భాషలలోని పాటలకు అందుకున్నారు, ఇది ఆమె కెరీర్ పరిధిని తెలియజేస్తుంది. ఆమె ఎం.ఎస్. విశ్వనాథన్, ఇళయరాజా, కె.వి. మహాదేవన్, ఎ.ఆర్. రెహమాన్, ఎం.ఎం. కీరవాణి వంటి సంగీత దర్శకులతో పనిచేశారు. ఆమె పాటలు ప్రేమ, విషాదం, భక్తి, జానపద, శాస్త్రీయ, జోలపాటలు, ఉల్లాసభరితమైన గీతాలను కవర్ చేశాయి. తెరపై పాత్రకు, సన్నివేశానికి అనుగుణంగా తన గొంతును మార్చుకోవడంలో ఆమె ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆ సామర్థ్యమే ఆమెను ప్రత్యేకం చేసింది.
జానకి ప్రతి పాటను ఒకే స్వరంతో పాడలేదు. ఆమె సినిమా, నటుడు, భాషను బట్టి తన స్వరాన్ని, ఉచ్చారణను, హావభావాలను మార్చుకునేవారు. అందుకే ఆమె వివిధ పరిశ్రమల సంగీత దర్శకులకు అత్యంత విశ్వసనీయ గాయకులలో ఒకరిగా నిలిచారు. పద్మభూషణ్ ప్రకటించేనాటికే ఆమె కీర్తి సుస్థిరమైంది. అభిమానుల గుర్తింపు గురించి జానకి చేసిన ప్రకటన కేవలం మర్యాదపూర్వకమైన మాట కాదు. అది ఆమె వృత్తి స్వభావాన్ని ప్రతిబింబించింది.
ఆమె తన మాతృభాష కాని అనేక భాషలలో పాడింది, అయినప్పటికీ శ్రోతలు ఆమెను మనస్ఫూర్తిగా ఆదరించారు. నేపథ్య గానంలో ఇది చాలా ముఖ్యం. ఉచ్చారణ, భావోద్వేగం, సాంస్కృతిక అవగాహన ఒక పాటను విజయవంతం చేయగలవు లేదా విఫలం చేయగలవు. జానకి వేర్వేరు భాషలలో పాడినప్పుడు బయటి వ్యక్తిలా అనిపించకపోవడం వల్ల ఆమెను అభిమానించారు. మలయాళీ శ్రోతలు, తెలుగు ప్రేక్షకులు, తమిళ అభిమానులు, కన్నడ సంగీత ప్రియులు అందరూ ఆమెను తమదైన రీతిలో తమ సొంతం చేసుకున్నారు.
ఆమెకు, ఆ ఆదరణే నిజమైన గౌరవం. అంటే ఆమె కృషి భాషా సరిహద్దులను దాటి నేరుగా ప్రజలకు చేరిందని అర్థం. అవార్డులు అధికారికమైనవి. ప్రేక్షకుల అభిమానం వ్యక్తిగతమైనది. రెండవది తనకు ఇప్పటికే తగినంత గుర్తింపును ఇచ్చిందని జానకి స్పష్టంగా విశ్వసించారు.
దక్షిణాది గుర్తింపుపై చర్చ
జానకి తిరస్కరణ, దక్షిణాది చిత్ర పరిశ్రమలకు చెందిన కళాకారులకు జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు ఎలా లభిస్తుందనే దానిపై ఒక పెద్ద చర్చకు దారితీసింది. ఆ సమయంలో, ఎం.ఎస్. విశ్వనాథన్, ఇళయరాజా, శివాజీ గణేషన్ వంటి ప్రముఖులకు భారత్ రత్న ఎందుకు లభించలేదని ఆమె ప్రశ్నించారు. ఇతర కళాకారులు అనర్హులని చెప్పడం ఆమె ఉద్దేశం కాదు. ప్రధానంగా దక్షిణాది భాషలలో పనిచేసిన కళాకారులను గుర్తించడంలో జాతీయ పురస్కారాల వ్యవస్థ నెమ్మదిగా వ్యవహరిస్తోందా అని ఆమె ప్రశ్నించారు.
ఈ కారణంగానే దక్షిణాది చిత్ర పరిశ్రమలోని చాలామంది ఆమె వైఖరికి మద్దతు ఇచ్చారు. వారు దీనిని కేవలం ఒక గాయని నిర్ణయంగానే కాకుండా, హిందీయేతర చిత్ర దిగ్గజాలకు ఆలస్యంగా లభిస్తున్న గుర్తింపుపై ఒక వ్యాఖ్యగా కూడా చూశారు. దశాబ్దాలుగా, భారతీయ సినిమాను జాతీయ స్థాయిలో తరచుగా హిందీ చిత్రాల కోణం నుంచే చర్చిస్తున్నారు. జానకి కెరీర్ ఆ సంకుచిత దృక్పథాన్ని సవాలు చేసింది. భారతదేశంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక స్వరాలలో కొన్ని ప్రాంతీయ సినిమా నుండే వచ్చాయని, వాటి ప్రభావం భాషకు పరిమితం కాలేదని ఆమె కృషి నిరూపించింది.
More Stories
సీఎం ఒమర్ అబ్దుల్లాకు బిజెపి రూ. 100 కోట్ల పరువునష్టం నోటీస్
ఢిల్లీ అల్లర్లలో ఐబీ అధికారి హత్య కేసులో దోషిగా ఆప్ నేత
సింగరేణిలో అప్పుడు బీఆర్ఎస్, ఇప్పుడు కాంగ్రెస్ దోపిడీ