మూడు మందిర్‌-మసీదు వివాదాలలో `సుప్రీం’ మధ్యవర్తిత్వం నిరాకరణ

మూడు మందిర్‌-మసీదు వివాదాలలో `సుప్రీం’ మధ్యవర్తిత్వం నిరాకరణ
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మూడు మందిర్‌-మసీదు వివాదాల విషయంలో మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తామన్న సుప్రీంకోర్టు ప్రతిపాదనను హిందూ, ముస్లిం పక్షాలు రెండూ తిరస్కరించాయి. వారణాసిలో జ్ఞానవాపి మసీదు, మథురలోని శ్రీకృష్ణజన్మభూమి షాహీ ఈద్గా, సంభల్‌లో షాహీ జామా మసీదు వివాదాలు కొనసాగుతున్న సంగతి తెలిసిందే. 
 
ఈ వివాదాల విషయంలో శాంతియుత పరిష్కారం కనుగొనేందుకు, ఉభయ పక్షాల అంగీకారాన్ని కోరుతూ సుప్రీంకోర్టు ‘సమాధాన్‌ సమారోహ్‌ 2026’ కార్యక్రమంలో భాగంగా మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తామని ప్రతిపాదిస్తూ ఒక లేఖ పంపింది. అయితే  ఇందుకు ఉభయపక్షాలు అంగీకారం తెలుపలేదు.  ఈ వివాదాలకు పరిష్కారం కోర్టు విచారణ ద్వారానే లభించాలని రెండు పక్షాలు స్పష్టం చేసినట్టు తెలిసింది.
దీర్ఘకాల న్యాయవివాదాల పరిష్కారానికి సుప్రీంకోర్టు ఆగస్టు 21 నుంచి 23 వరకు సమాధాన్‌ సమారోహ్‌ కింద ప్రత్యేక లోక్‌అదాలత్‌ నిర్వహిస్తున్నది. ఈ సమయంలోనే మూడు వివాదాలకు పరిష్కారం కనుగొనాలని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం సూచించినట్టు సంబంధిత వర్గాలు పేర్కొన్నాయి.  చాలా కాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న జ్ఞాన్‌వాపీ మసీదు వివాదానికి సామరస్యపూర్వక పరిష్కారాన్ని కనుగొనేందుకు, మంగళవారం నాడు వారణాసి కోర్టులోని మధ్యవర్తిత్వ కేంద్రం ముందు హాజరుకావాలని సుప్రీంకోర్టు ఇరు పక్షాలను కోరింది. అయితే, ఈ మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నానికి ఏ పక్షం నుంచీ మద్దతు లభించలేదు. 
 
ఆగస్టు 21, 22 మరియు 23 తేదీల్లో జరగనున్న ప్రత్యేక లోక్ అదాలత్‌కు ముందు, మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులను సామరస్యంగా పరిష్కరించడాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు సుప్రీంకోర్టు  ‘సమాధాన్‌ సమారోహ్‌ 2026’  అనే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా, పెండింగ్‌లో ఉన్న అనేక కేసులకు సంబంధించిన పక్షాలను సామరస్యపూర్వక పరిష్కారం దిశగా ఆలోచించాల్సిందిగా కోరారు. 
 
ఈ వివాదాన్ని మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా పరిష్కరించుకోవడం తమకు ఇష్టం లేదని, కేవలం న్యాయపరమైన విచారణ ద్వారా వచ్చే తీర్పునే కోరుకుంటున్నామని హిందూ పక్షం స్పష్టం చేసింది. న్యాయ ప్రక్రియకు వెలుపల జరిగే చర్చల ద్వారా కాకుండా, చట్టం ప్రకారం కోర్టులే ఈ సమస్యను పరిష్కరించాలని హిందూ వాదుల తరఫు న్యాయవాదులు అభిప్రాయపడ్డారు. 
 
“ఆ ఆలయం మాదేనని, ముస్లిం పక్షం ఆక్రమణదారులని మేము నిర్ణయించుకున్నాము. అసలైన జ్యోతిర్లింగ స్థలంలో భారీ కాశీ విశ్వనాథ ఆలయాన్ని నిర్మించేందుకు వీలుగా మసీదు పక్షం ఆ స్థలాన్ని ఖాళీ చేయాలి,” అని హిందూ పక్షం తరఫు న్యాయవాది మదన్ మోహన్ యాదవ్ స్పష్టం చేశారు.  ముస్లిం పక్షం కూడా ఈ మధ్యవర్తిత్వ ప్రక్రియపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా ఈ వివాదం పరిష్కారమయ్యే అవకాశం ఏమాత్రం లేదని భావిస్తున్నట్లు అంజుమన్ ఇంతేజామియా మసీదు కమిటీ కార్యదర్శి మహమ్మద్ యాసీన్ పేర్కొన్నారు, అందుకే ఈ ప్రక్రియలో పాల్గొనకూడదని నిర్ణయించుకున్నట్లు తెలిపారు.