* అమిత్ షా సమక్షంలో హర్యానా, రాజస్థాన్ల మధ్య సంతకాలు
యమునా జలాల పంపిణీపై దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ప్రతిష్టంభనకు తెరదించుతూ, 1994 నాటి ఎగువ యమునా నదీ బోర్డు ఒప్పందం కింద నీటి కేటాయింపును అమలులోకి తెచ్చేందుకు హర్యానా, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాలు సోమవారం ఒక అవగాహన ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా, కేంద్ర జలశక్తి మంత్రి సి.ఆర్. పాటిల్, హర్యానా ముఖ్యమంత్రి నాయబ్ సింగ్ సైని, రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రి భజన్ లాల్ శర్మల సమక్షంలో ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగాయి.
మూడు దశాబ్దాలకు పైగా కేవలం కాగితాలకే పరిమితమైన నీటి పంపిణీ ఏర్పాటును అమలు చేసే దిశగా ఈ ఒప్పందాన్ని ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగుగా పరిగణిస్తున్నారు. ఈ అవగాహనతో, 1994 ఒప్పందం ప్రకారం రాజస్థాన్కు కేటాయించిన యమునా జలాల వాటా చివరకు అందుతుందని, అలాగే నీటి నిర్వహణపై రాష్ట్రాల మధ్య సహకారం బలపడుతుందని అధికారులు తెలిపారు.
కేటాయించిన నీటి రవాణాకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడానికి కూడా ఈ రెండు రాష్ట్రాలు అంగీకరించాయి. ఈ ప్రణాళికలో భాగంగా, హత్నికుండ్ నుండి రాజస్థాన్ వరకు దాదాపు 300 కిలోమీటర్ల భూగర్భ పైప్లైన్ను సుమారు రూ. 3,900 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో వేయనున్నారు. ఈ ప్రాజెక్టులో భూసేకరణ, నిర్మాణం, పర్యవేక్షణ, పైప్లైన్ భవిష్యత్ నిర్వహణపై ఉమ్మడి సమన్వయం ఉంటుంది.
ఈ ఒప్పందం, దీర్ఘకాలంగా పెండింగ్లో ఉన్న రేణుక, కిషౌ, లఖ్వార్ డ్యామ్ ప్రాజెక్టులకు కూడా ఊపునిస్తుందని కేంద్రం భావిస్తోంది. ఈ ప్రాజెక్టులు కార్యరూపం దాల్చిన తర్వాత, అవి యమునా పరీవాహక ప్రాంతంలో నిల్వ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తాయని, తాగునీటి లభ్యతను పెంచుతాయని మరియు ఈ ప్రాంతమంతటా సాగునీటి అవసరాలకు మద్దతు ఇస్తాయని భావిస్తున్నారు.
1994 నాటి ఎగువ యమునా నదీ బోర్డు సూత్రం ప్రకారం, నదీ జలాల్లో హర్యానాకు 40.6 శాతం, ఉత్తరప్రదేశ్కు 35.1 శాతం, రాజస్థాన్కు 10.4 శాతం, ఢిల్లీకి 6.3 శాతం మరియు హిమాచల్ ప్రదేశ్కు 1.7 శాతం కేటాయించారు. కొత్తగా కుదిరిన ఈ అవగాహన ఒప్పందం, ప్రస్తుత చట్రం కింద రాజస్థాన్కు కేటాయించిన వాటాను అందించడాన్ని సులభతరం చేయడానికి ఉద్దేశించింది.
అయితే, రాజస్థాన్కు నీటి సరఫరా ఎక్కువగా కాలానుగుణంగా వచ్చే అదనపు ప్రవాహాలపై ఆధారపడి ఉంటుందని జల నిపుణులు హెచ్చరించారు. వారి ప్రకారం, జూలై నుండి అక్టోబర్ వరకు ఉండే వర్షాకాలంలో రాష్ట్రానికి సుమారు 33,379 క్యూసెక్కుల నీరు అందే అవకాశం ఉంది. వర్షాకాలంలో యమునా నది సాధారణంగా పరిమిత రోజుల పాటు మాత్రమే అదనపు నీటిని మోసుకెళ్తుందని, ఇది కేటాయించిన నీటి లభ్యతపై ప్రభావం చూపవచ్చని వారు పేర్కొన్నారు.
రాజస్థాన్కు యమునా జలాలను బదిలీ చేసే ఏర్పాట్లను అమలు చేయడానికి ముందు, హర్యానా పంజాబ్ నుండి తన పూర్తి నదీ జలాల వాటాను పొందాలని ప్రతిపక్ష నాయకులు వాదిస్తున్నారు. ప్రస్తుత నీటి అవసరాల దృష్ట్యా 1994 నాటి నీటి పంపిణీ సూత్రాన్ని పునఃసమీక్షించాల్సిన అవసరం ఉందని వాదిస్తూ, కొంతమంది రాజకీయ నాయకులు ఆ సూత్రంపై తమ పాత అభ్యంతరాలను కూడా పునరుద్ధరించారు.
దీనికి విరుద్ధంగా, ఈ పరిణామాన్ని రాజస్థాన్లో, ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న షెఖావతి ప్రాంతంలో స్వాగతించారు. అక్కడి ప్రజా ప్రతినిధులు, సామాజిక సంస్థలు చాలాకాలంగా యమునా జలాల లభ్యత కోసం డిమాండ్ చేస్తున్నారు. వేగంగా తరిగిపోతున్న భూగర్భ జల నిల్వలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి, గృహ, వ్యవసాయ అవసరాలకు మరింత స్థిరమైన నీటి వనరును అందించడానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ సహాయపడుతుందని వారు విశ్వసిస్తున్నారు.
అంతర్రాష్ట్ర జల సమస్యను ఏకాభిప్రాయంతో పరిష్కరించడానికి కేంద్రం, రెండు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు చేసిన సమన్వయ ప్రయత్నమే ఈ ఒప్పందమని అధికారులు తెలిపారు. ఈ ఏర్పాటు నీటి పంపిణీని మెరుగుపరచడమే కాకుండా, రాబోయే సంవత్సరాల్లో నదీ వనరుల మెరుగైన వినియోగం, పరిరక్షణను ప్రోత్సహిస్తుందని వారు ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
More Stories
చైనా సరిహద్దుల్లో ప్రస్తుతం పరిస్థితులు స్థిరం, సున్నితం
ఢిల్లీలో విద్యుత్ వాహనాలకు రోడ్ టాక్స్, రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజుల మినహాయింపు
అమెరికాకు ‘కమ్యూనిజం’ అతిపెద్ద ముప్పు… ట్రంప్