భూమిని తల్లిగా చూసిన రైతు నాగరికతకు జీవం పోసే ఏరువాక పున్నమి

నా చిన్నతనం గుర్తుకొస్తే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది మా తాతయ్య ఊరే. వేసవి సెలవులు అంటే పట్టణ వినోదాలు కాదు. పొలాలు, చెరువులు, పశువులు, రైతుల సందడి. ముఖ్యంగా ఏరువాక పున్నమి రోజున గ్రామమంతా ఒక ప్రత్యేక ఉత్సాహంతో కళకళలాడేది. అప్పట్లో ఆ పండుగ ఎందుకు జరుపుకుంటారో పూర్తిగా తెలియకపోయినా, రైతు కుటుంబాల్లో కనిపించే ఆనందం, ఎద్దుల అలంకరణ, పొలంలో తొలి దుక్కి వేసే దృశ్యాలు నా మనసులో చెరగని జ్ఞాపకాలుగా నిలిచిపోయాయి.

ఏరువాక పున్నమి తెలుగు రైతు జీవితంలో ఆనాటి పంటకు ఆది. వర్షాకాలం ప్రారంభమై భూమి సాగుకు సిద్ధమైన తర్వాత వ్యవసాయ సంవత్సరానికి శ్రీకారం చుట్టే రోజు ఇది. రైతు భూమిని కేవలం భూమిగా కాదు, భూమాతగా భావిస్తాడు. పంటను కేవలం ఆదాయంగా కాదు, జీవనాధారంగా చూస్తాడు. అందుకే సాగు ప్రారంభానికి ముందు ప్రకృతికి, పశువులకు, వ్యవసాయ పరికరాలకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ ఈ పండుగను నిర్వహిస్తారు.

తెల్లవారుజామునే ఎద్దులను చెరువుకు తీసుకెళ్లి స్నానం చేయించి, వాటి కొమ్ములకు పసుపు, కుంకుమ రాసి, రంగురంగుల వస్త్రాలు, మువ్వల హారాలు, గంటలు కట్టేవారు. నాగలి, కాడి, అరక వంటి పరికరాలను శుభ్రపరచి పూజించేవారు. ఇంటి మహిళలు పరమాన్నం, పాయసం వంటి నైవేద్యాలు తయారు చేసి ముందుగా పశువులకు పెట్టి, తర్వాత కుటుంబ సభ్యులు ప్రసాదంగా స్వీకరించేవారు. మంచి ముహూర్తంలో రైతు పొలానికి వెళ్లి భూమాతకు నమస్కరించి తొలి దుక్కి వేయడం ద్వారా కొత్త సాగుకు శ్రీకారం చుట్టేవాడు.

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ పండుగ ప్రాంతాన్ని బట్టి వేర్వేరు రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. కోస్తాంధ్రలో రైతులు భూదేవికి పైరు నైవేద్యాలు సమర్పించి తొలి దుక్కి వేస్తారు. రాయలసీమలో గ్రామస్థులంతా కలిసి నాగలి, పశువులకు పూజలు నిర్వహించి కొన్ని చోట్ల ఎడ్ల బండలాగుడు పోటీలు కూడా నిర్వహిస్తారు. తెలంగాణలో అనేక ప్రాంతాల్లో ఇదే పండుగను ఏరువాక, మొలకల పండుగగా జరుపుకునే ఆనవాయితీ ఉంది. నవధాన్యాలను నాటి వాటి మొలకలను పూజిస్తూ ఆ సంవత్సరమంతా పంటలు సమృద్ధిగా పండాలని ప్రార్థిస్తారు. 

ఇప్పుడు ఆ దృశ్యాలు చాలా వరకు మారిపోయాయి. ఒకప్పుడు ప్రతి రైతు ఇంట్లో ఎద్దుల జంట ఉండేది. ఇప్పుడు ట్రాక్టర్లు, రోటావేటర్లు, హార్వెస్టర్లు వాటి స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. వ్యవసాయం వేగవంతమైంది. శ్రమ తగ్గింది. కానీ ఏరువాక పున్నమి చుట్టూ ఉండే ఆ ఆత్మీయత, గ్రామీణ ఐక్యత, పశువుల పట్ల ప్రేమ, ప్రకృతిపై భక్తి క్రమంగా తగ్గిపోతున్నాయి. సాంకేతికతను స్వాగతించాల్సిందే; కానీ సంస్కృతిని కోల్పోవడం మాత్రం అభివృద్ధి కాదు.

భారతదేశ చరిత్రను పరిశీలిస్తే రైతు విలువ ఎంత గొప్పదో స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. 1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పుడు దేశం తీవ్రమైన ఆహార సంక్షోభంలో ఉంది. 1943 బెంగాల్ కరువు లక్షలాది ప్రాణాలను బలి తీసుకుంది. బ్రిటిష్ పాలకులు ఆహార ధాన్యాల కంటే వాణిజ్య పంటలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడంతో దేశం ఆహార భద్రతను కోల్పోయింది. దేశ విభజన తరువాత పరిస్థితి మరింత క్లిష్టమైంది. 

అలాంటి దేశం నేడు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆహార ధాన్య ఉత్పత్తిదారుల్లో ఒకటిగా నిలబడింది. ఈ మార్పుకు హరిత విప్లవం ఒక ముఖ్య కారణం అయితే, ఆ విప్లవాన్ని విజయవంతం చేసింది రైతు శ్రమే. నేడు భారత్ బియ్యం, గోధుమలు, పప్పుధాన్యాలు, చిరుధాన్యాల ఉత్పత్తిలో ప్రపంచ అగ్రదేశాల్లో ఒకటిగా ఉంది. దేశ అవసరాలు తీర్చడమే కాకుండా అనేక దేశాలకు ధాన్యాన్ని ఎగుమతి చేసే స్థాయికి ఎదిగింది.

అయితే ఈ విజయాన్ని కేవలం ఉత్పత్తి గణాంకాలతో కొలవలేం. స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పుడు భారతీయుల సగటు ఆయుర్దాయం సుమారు 32 సంవత్సరాలు మాత్రమే. పేదరికం, పోషకాహార లోపం, అంటువ్యాధులు ప్రజలను వేధించేవి. ఆహార ఉత్పత్తి పెరగడం, పోషకాహారం అందుబాటులోకి రావడం, ఆరోగ్య సేవలు మెరుగుపడడం వల్ల ఆదా మోడీ జీ ప్రభుత్వం వచ్చే నాటికి భారతదేశ సగటు ఆయుర్దాయం దాదాపు 68/70 సంవత్సరాలకు చేరుకుంది. వైద్యశాస్త్రం, ప్రజారోగ్య కార్యక్రమాల పాత్ర ఎంత ఉన్నా, దేశానికి తిండి పండించిన రైతు కృషి లేకుండా ఈ మార్పు సాధ్యమయ్యేది కాదు.

అయితే నేడు మరో వైరుధ్యం కనిపిస్తుంది. ఆహార ధాన్యాలలో మిగులు సాధించిన దేశం వంటనూనెల కోసం విదేశాలపై ఆధారపడుతోంది. రైతు ఏ పంట వేయాలి? మార్కెట్‌కు ఏది అవసరం? దేశానికి ఏది అవసరం? అనే అంశాల్లో సమన్వయం మరింత బలపడాలి. విలువ ఆధారిత వ్యవసాయ పరిశ్రమలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి చెందితే రైతు ఆదాయం కూడా పెరుగుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ తెలంగాణలో కాస్త వరి పంటను తగ్గించి వీటి వైపు దృష్టి పెట్టాలి అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా ప్రభుత్వాలు మెరుగైన ఇన్సూరెన్స్ వచ్చేటట్లు దృష్టిపెట్టాలి.

రైతును గౌరవించడం అంటే కేవలం రైతు దినోత్సవం రోజున శుభాకాంక్షలు చెప్పడం కాదు. అతని శ్రమకు తగిన ధర ఇవ్వడం, నీటి వనరులను పరిరక్షించడం, శాస్త్రీయ వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించడం, యువతను వ్యవసాయం వైపు ఆకర్షించడం, సంప్రదాయాలను సజీవంగా ఉంచడం కూడా అంతే ముఖ్యం.

ఏరువాక పున్నమి మనకు గుర్తు చేసేది ఒక్క విషయమే—మనం తినే ప్రతి గింజ వెనుక రైతు కుటుంబం చేసిన త్యాగం ఉంది. ప్రతి విత్తనం వెనుక ఒక ఆశ ఉంది. ప్రతి పంట వెనుక ప్రకృతితో మనిషి చేసిన ఒప్పందం ఉంది. ఎద్దుల స్థానంలో ట్రాక్టర్లు రావచ్చు. నాగలి స్థానంలో ఆధునిక యంత్రాలు రావచ్చు. కానీ రైతు హృదయంలో భూమాతపై ఉన్న ప్రేమ, పంటపై ఉన్న విశ్వాసం, ప్రకృతిపై ఉన్న గౌరవం ఎప్పటికీ తగ్గకూడదు. అదే ఏరువాక పున్నమి మనకు అందించే శాశ్వత సందేశం.

ఈ ఏరువాక పున్నమి సందర్భంగా రైతులందరికీ నా హృదయపూర్వక వందనాలు. వారి చెమటతోనే మన అన్నపూర్ణ నిలుస్తుంది. వారి కష్టం వల్లనే దేశం ఆకలి నుంచి ఆత్మవిశ్వాసం వరకు ప్రయాణించింది. ఒకప్పుడు ప్రపంచం నుంచి ధాన్యం అడిగిన దేశం, నేడు ప్రపంచానికి ధాన్యం అందించే దేశంగా నిలవడం వెనుక ఉన్న అసలైన హీరో భారత రైతే. రైతు నిలబడితేనే దేశం నిలుస్తుంది. రైతు గౌరవం పెరిగితేనే భారతదేశం నిజమైన అర్థంలో అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా నిలుస్తుంది.