2026, మే 25న, ఢిల్లీ గత 14 ఏళ్లలో అత్యంత వేడి రాత్రిని నమోదు చేసింది. ప్రతి వేసవిలో, పగటిపూట నగరం తీవ్రమైన వేడి తాకిడికి గురవుతుండగా, రాత్రులు కూడా ఎటువంటి ఉపశమనాన్ని అందించడం లేదని మంగళవారం విడుదలైన సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఎన్విరాన్మెంట్ (సిఎస్ఈ) తాజా నివేదిక పేర్కొంది. ఈ నివేదిక ప్రధాన రచయిత, ఆ సంస్థలోని సస్టైనబుల్ హ్యాబిటాట్ ప్రోగ్రామ్ మేనేజర్ అయిన మిటాషి సింగ్ ఇలా పేర్కొన్నారు:
“భారత వాతావరణ శాఖ ప్రకారం, గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 40°సి కంటే ఎక్కువగా ఉండి, కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత సాధారణం కంటే 4.5°సి నుండి 6.4°సి వరకు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు దానిని ‘వేడి రాత్రి’గా పరిగణిస్తారు. మే 25న, రాత్రి ఉష్ణోగ్రత 32.4°సికి చేరి, గత 14 ఏళ్లలో అత్యంత వేడి రాత్రిగా నమోదైంది. ఆ నెల మొత్తం పగటి ఉష్ణోగ్రతలు 40°సి కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ ఇది జరిగింది.”
“ఢిల్లీని వేడిని తట్టుకునేలా చేయడం” అనే శీర్షికతో ఉన్న ఈ నివేదిక, ఢిల్లీలోని బలహీన వర్గాలపై దృష్టి సారిస్తోంది. నిర్మాణ కార్మికులు, తాత్కాలిక కార్మికులు, వీధి వ్యాపారులు, నిరాశ్రయులు, అనధికార నివాస ప్రాంతాలలో నివసించేవారు, అలాగే మహిళలు, పిల్లలు, వృద్ధులు వంటి వారిపై వేడిమి ఎలా ప్రభావం చూపుతుందో ఈ నివేదిక వివరిస్తుంది.
సిఎస్ఈ, సస్టైనబుల్ హ్యాబిటాట్ ప్రోగ్రామ్ డైరెక్టర్ రజనీష్ సరీన్ ఇలా తెలిపారు: “ఢిల్లీ జనాభాలో కనీసం 50 శాతం మంది ఈ బలహీన వర్గాల వారేనని అంచనా. పెరుగుతున్న వేడికి అనుగుణంగా మారడానికి వారికి తగిన మార్గాలు లేవు. (ఆర్థికంగా బాగా ఉన్న నివాసితులతో పోలిస్తే) వీరు మరింత తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతున్నారు. వారు తమ రోజువారీ జీవనోపాధి కోసం పగలంతా కష్టపడతారు – రాత్రులు కూడా ఏమాత్రం ఉపశమనం ఇవ్వనప్పుడు ఈ శ్రమ మరింత దారుణంగా మారుతుంది. దీనికి తోడు, వేడిమి కారణంగా పనిలో అంతరాయం ఏర్పడితే – వారు అనారోగ్యానికి గురైతే – అది వేతన నష్టాలకు దారితీస్తుంది.”
మే 2024లో, సిఎస్ఈ మరో అధ్యయనాన్ని విడుదల చేసింది. “ఢిల్లీ: అర్బన్ హీట్ స్ట్రెస్ ట్రాకర్”. ఇది 2014-23 దశాబ్దంలో నగరంలో పగటిపూట చల్లదనం 9 శాతం తగ్గిందని అంచనా వేసింది. సింగ్ ఇలా పేర్కొన్నారు: “దీని అర్థం, 2001-10 దశాబ్దంలో పగలు-రాత్రి భూ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల మధ్య సుమారు 12°సి వ్యత్యాసం ఉంటే, 2023 నాటికి ఈ వ్యత్యాసం 9.8°సిగా ఉంది.”
సింగ్ ఇంకా ఇలా తెలిపారు: “రాత్రిపూట అధిక ఉష్ణోగ్రతలు మానవ ఆరోగ్యంపై తీవ్రమైన ప్రభావం చూపుతాయి. పగటిపూట పేరుకుపోయిన వేడి ఒత్తిడి తర్వాత శరీరం చల్లబడటానికి ఇది అనుమతించదు. ఇది గుండె సంబంధిత సమస్యలపై మరింత ఒత్తిడికి దారితీస్తుంది. నిద్ర చక్రాలను దెబ్బతీస్తుంది మరియు కణజాల మరమ్మత్తును నిరోధిస్తుంది: సరళంగా చెప్పాలంటే – శాశ్వత శారీరక నష్టం కలుగుతుంది.”
సరీన్ ఇలా పేర్కొన్నారు: “నగర వేడి కార్యాచరణ ప్రణాళికలు ఢిల్లీలోని వివిధ బలహీన వర్గాలను గుర్తించినప్పటికీ, వారి తట్టుకునే శక్తిని పెంచే ఎలాంటి వ్యూహాలను అవి అందించడం లేదు. అటువంటి చర్యలు లేకపోతే, పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల వల్ల ఢిల్లీలో మరింత ఎక్కువ మంది ప్రజలు ప్రభావితమవుతారు. నగరంలోని బలహీన వర్గాల ప్రజల కోసం శాస్త్రీయమైన, క్రమబద్ధమైన ప్రతిస్పందన అవసరం.”
పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు పౌరులను ఎయిర్ కండిషనర్లను ఆశ్రయించేలా చేస్తున్నాయని సీఎస్ఈ నివేదిక చెబుతోంది. ఢిల్లీలో గరిష్ట విద్యుత్ డిమాండ్ ఇటీవల 8,231 మెగావాట్లకు చేరుకుందని సింగ్ ఎత్తి చూపారు. ఏసీల వాడకం పెరగడం వల్ల విద్యుత్ వ్యవస్థలపై భారం పడుతుంది. పట్టణ ఉష్ణ ద్వీప ప్రభావాన్ని తీవ్రతరం చేస్తుంది. నడుస్తున్న ఏసీ పరిసర వాతావరణంలోకి వేడిని వెదజల్లుతుంది. చల్లదనం కోసం బయటి వాతావరణంపై ఆధారపడే వారి గాలి ప్రసరణను వేడి చేస్తుంది. “సారాంశంలో, ఇది శీతలీకరణలో అసమానతలను ప్రేరేపిస్తుంది,” అని నివేదిక పేర్కొంది.
వేడి ఒత్తిడిని తగ్గించడం, దుర్బలత్వాన్ని పరిష్కరించడం
వేసవి రాత్రులలో చల్లబడే సామర్థ్యాన్ని ఢిల్లీ ఎందుకు కోల్పోయింది? దీనికి కారణాలు దట్టమైన నిర్మాణ శైలి, తగ్గిపోతున్న పచ్చదనం, నీలి ప్రదేశాలు, సరైన నీడ, ఇన్సులేషన్ లేని భవనాలు, వెంటిలేషన్కు అనుకూలంగా లేని లేఅవుట్లు, ఏసీలు, వాహనాల నుండి వెలువడే వేడిని బంధించే ఉపరితలాలు. దీనిని పరిష్కరించడానికి సీఎస్ఈ అధ్యయనం ద్వంద్వ-వ్యూహాత్మక మార్గసూచిని ప్రతిపాదిస్తోంది.
ఇందులో పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు, కార్యాలయ సముదాయాలు, మార్కెట్లు, అనధికార నివాసాలలో ఉష్ణపరంగా సమర్థవంతమైన పైకప్పులను తప్పనిసరి చేయడం; వేడిని ఒక నోటిఫైడ్ విపత్తుగా గుర్తించడం; హీట్ డాష్బోర్డ్ను అభివృద్ధి చేయడం వంటి ఏడాది పొడవునా, నగరం అంతటా చర్యలను అమలు చేయడం వంటివి ఉన్నాయి. కొత్త భవనాలలో, రెట్రోఫిట్టింగ్ అవసరమయ్యే భవనాలలో వాతావరణానికి అనువైన ప్రణాళిక మరియు పాసివ్ డిజైన్ సూత్రాలను అమలు చేయడం; పబ్లిక్ కూలింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం; ఉష్ణ నిర్వహణ కోసం ఇప్పటికే ఉన్న పథకాలు, వాతావరణ నిధులను వినియోగించుకోవడం మొదలైనవి ఉన్నాయి.
రెండవ వ్యూహంలో, తీవ్రమైన వేడిమికి గురయ్యే జనాభా కోసం ప్రత్యేకంగా చర్యలు తీసుకోవడం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, తప్పనిసరిగా చల్లదనం కోసం విరామాలు అమలు చేయడం, పనివేళలను విడతల వారీగా కేటాయించడం, ప్రామాణిక కార్యాచరణ విధానాలను అభివృద్ధి చేయడం, తీవ్రమైన వేడిమి అత్యవసర పరిస్థితులలో ప్రత్యేక ఆర్థిక, వైద్య, సహాయాన్ని అందించడం వంటివి.
సరీన్ ఇలా పేర్కొన్నారు: “వేడిమి వల్ల కలిగే దుర్బలత్వాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఇప్పుడు చురుకైన ఉష్ణ నిర్వహణ విధానం అవసరం. దీనిని అప్పుడప్పుడు జరిగే సంఘటనగా కాకుండా, శాశ్వతంగా నిలిచిపోయే లేదా బహుశా మరింత తీవ్రమయ్యే ఒక కఠోర వాస్తవంగా చూడటమే అత్యంత ముఖ్యం. వాతావరణ మార్పుల వల్ల ప్రమాదం పొంచి ఉన్న ఈ కాలంలో నగరాలను నివాసయోగ్యంగా మార్చడానికి ఇది ఇప్పుడు అత్యంత ఆవశ్యకమైంది.”
More Stories
కాంగ్రెస్, బీఆర్ఎస్ ప్రజాద్రోహ పాలనపై బీజేపీ నేతల ఆగ్రహం
ఎన్నికల ముందు పనిమనిషి.. నేడు బెంగాల్ మంత్రిగా కలితా మాఝీ
జమ్ముకశ్మీర్ లో మొదటిసారి ఉగ్రవాద మరణాలు లేని మే నెల!