మరో దేశం వెళ్లేందుకు పాస్‌పోర్ట్ కై పట్టుబడుతున్న హసీనా!

నవ ఠాకురియా

బంగ్లాదేశ్ బహిష్కృత ప్రధాని షేక్ హసీనా ఈ ఏడాది డిసెంబర్ నాటికి ఢాకాకు తిరిగి రావాలని యోచిస్తున్న నేపథ్యంలో, ప్రస్తుత ప్రధాన మంత్రి తారిక్ రెహమాన్‌తో సంబంధం ఉన్న పలువురు బంగ్లా రాజకీయ నాయకులు అవామీ లీగ్ అధినేత్రిపై అవమానకరమైన వ్యాఖ్యలు చేయడం ప్రారంభించారు. జూలై-ఆగస్టు 2024లో విద్యార్థుల నేతృత్వంలో జరిగిన ప్రజా ఉద్యమం కారణంగా తన స్వదేశం నుండి తప్పించుకుని వచ్చిన హసీనా, ప్రస్తుతం తాత్కాలిక ఆశ్రయంగా ఉపయోగించుకుంటున్న భారతదేశం నుండి స్వదేశానికి తిరిగి రావాలన్న తన నిర్ణయాన్ని ప్రపంచ వార్తా సంస్థలకు ఇచ్చిన ఇటీవలి అన్ని ఇంటర్వ్యూలలో పునరుద్ఘాటించారు.

ఇటీవల బంగబంధు షేక్ ముజియుర్ రెహమాన్ ధైర్యవంతురాలైన కుమార్తె బంగ్లాదేశ్‌లోకి ప్రవేశించడానికి రద్దు చేసిన తన పాస్‌పోర్ట్, జాతీయ గుర్తింపు కార్డును కోరారు. కానీ ఇది ఢాకాలోని బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వంలోని బాధ్యతాయుత మంత్రుల నుండి వివిధ ప్రతికూల స్పందనలను రేకెత్తించింది. హసీనా చేసిన ఈ అభ్యర్థనను న్యూఢిల్లీలోని బంగ్లాదేశ్ హైకమిషన్‌కు ఒక ఇమెయిల్ ద్వారా పంపగా, తదుపరి సూచనల కోసం దానిని ఢాకాలోని బంగ్లా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ కార్యాలయానికి పంపినట్లు సమాచారం.

ప్రొఫెసర్ ముహమ్మద్ యూనస్ నేతృత్వంలోని మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఆమె వద్ద ఉన్న బంగ్లాదేశ్ పాస్‌పోర్ట్, జాతీయ గుర్తింపు కార్డు (ఎన్ఐడి)లను రద్దు చేసింది. ఇప్పుడు భారతదేశం దాటి ఎక్కడికైనా వెళ్లాలంటే ఆమెకు కొత్త ప్రయాణ పత్రాలు అవసరం. ఈ పరిణామం, హసీనా నిజంగా భారతదేశాన్ని విడిచి వెళ్లాలని యోచిస్తున్నారని, ఒకవేళ బంగ్లాదేశ్ కాకపోతే రాజకీయ ఆశ్రయం కోసం మూడవ దేశాన్ని ఆశ్రయించవచ్చని సూచిస్తోంది.

ఆమె భారతదేశంలో ఎక్కువ కాలం ఉండటం, ఈ రెండు పొరుగు దేశాల మధ్య ఇప్పటికే ఉద్రిక్తంగా ఉన్న సంబంధాలపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపింది. న్యూఢిల్లీ నుండి బయలుదేరే ముందు కొత్త పాస్‌పోర్ట్, జాతీయ గుర్తింపు కార్డు కోసం హసీనా చేసిన విజ్ఞప్తిపై స్పందిస్తూ, బంగ్లాదేశ్ న్యాయశాఖ మంత్రి మహమ్మద్ అసదుజ్జమాన్ ఆమెను ‘శిక్ష పడిన నేరస్తురాలు’ అని అభివర్ణించారు. భారత్-బంగ్లాదేశ్ అప్పగింత ఒప్పందం ప్రకారం ఆమెను స్వదేశానికి రప్పించాలని ఢాకా ఇప్పటికే ఒత్తిడి చేసిందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

రెండేళ్ల క్రితం జరిగిన అల్లర్ల సమయంలో మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన నేరాలకు గాను బంగ్లాదేశ్ ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్ మరణశిక్షను ఎదుర్కొంటున్న హసీనాను వెనక్కి తీసుకురావాలి (ఆమెను వ్యక్తిగతంగా స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లనివ్వకూడదని) మంత్రి స్పష్టం చేశారు. కొన్ని రోజుల క్రితం, ఆ దేశ ఉప విదేశాంగ మంత్రి హుమాయున్ కబీర్ కూడా, ఇరు పొరుగు దేశాల మధ్య అమలులో ఉన్న అప్పగింత ఒప్పందం కింద హసీనాను అప్పగించాలని ఢాకా కోరుకుంటోందని పేర్కొన్నారు.

ఆయన హసీనాను పరారీలో ఉన్న ఉగ్రవాదిగా కూడా అభివర్ణించారు. మరో ఉప మంత్రి (సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ) యాసర్ ఖాన్ చౌధురి ఇటీవల హసీనాను ఇంటికి తిరిగి వచ్చి విచారణను ఎదుర్కోవాలని కోరారు. “మీరు ప్రజలను చంపి పారిపోయారు. ఇప్పుడు కేవలం సోషల్ మీడియా ద్వారా బెదిరింపులు ఇస్తున్నారు. బంగ్లాదేశ్ ప్రజలు మీరు వీలైనంత త్వరగా ఇంటికి తిరిగి రావాలని కోరుకుంటున్నారు,” అని ఆయన పేర్కొన్నారు.

దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలిచి, సుమారు నాలుగు మిలియన్ల మంది కార్మికులకు ఉపాధి కల్పిస్తున్న వస్త్ర పరిశ్రమలో కొనసాగుతున్న ఆందోళనల నేపథ్యంలో, సరిహద్దు అవతల నుండి (అంటే హసీనా, ఆమె అవామీ లీగ్ సహచరులు) ప్రజలు బంగ్లాదేశ్‌లో హింసను ప్రేరేపిస్తున్నారని ఆ దేశ హోం మంత్రి సలాహుద్దీన్ అహ్మద్ ఆరోపించారు.

ఇటీవల, అంతర్జాతీయ నేరాల ట్రిబ్యునల్ (ఐసిటి) మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన నేరాలకు గాను అవామీ లీగ్ జాయింట్ జనరల్ మహబూబుల్ ఆలం హనీఫ్‌కు మరణశిక్ష విధించింది. ఇదే ముగ్గురు సభ్యుల ఐసిటి, 2024 ప్రజా ఆందోళన సమయంలో వందలాది మంది ఆందోళనకారులను చంపినందుకు హసీనాను గతంలో దోషిగా నిర్ధారించింది.

ఆశ్చర్యకరంగా, మరణశిక్ష పడిన దోషులందరూ పరారీలో ఉన్నందున వారి గైర్హాజరీలోనే విచారణ జరిగింది. వారిలో చాలామంది రహస్యంగా భారతదేశంలో తలదాచుకుంటున్నారని బంగ్లాదేశ్ జాతీయులు నమ్ముతున్నారు. వరుసగా నాలుగోసారి ప్రధానిగా పనిచేసిన హసీనా, భారతదేశంలో తాత్కాలిక ఆశ్రయం పొందేందుకు 2024 ఆగస్టు 5న పారిపోవాల్సి వచ్చింది.

న్యూఢిల్లీ నిరంతరం విముఖత చూపుతున్నప్పటికీ, బంగ్లాదేశ్‌లో విచారణల కోసం హసీనాను తిరిగి తీసుకురావాలనే తన ప్రయత్నాన్ని ఢాకా కొనసాగిస్తోంది. కొత్త పాస్‌పోర్ట్, ఎన్ఐడి కోసం హసీనా చేసిన అభ్యర్థనను ఐసిటి ప్రధాన ప్రాసిక్యూటర్ అమీనుల్ ఇస్లాం ఒక రాజకీయ స్టంట్‌గా కొట్టిపారేశారు. హసీనా నిజంగా తిరిగి రావాలనుకుంటున్నారా అని ప్రశ్నిస్తూ, అంతర్జాతీయ సమాజం నుండి రాజకీయ దృష్టిని ఆకర్షించి, తన స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చే కోరికను అడ్డుకుంటున్నందుకు నిందను ఢాకాపై మోపాలని ఆమె కోరుకుంటున్నారని ఇస్లాం వ్యాఖ్యానించారు.

ఇప్పుడు హసీనా తనకు ఆశ్రయం కల్పించగల మూడవ దేశం కోసం చూస్తున్నారని, తద్వారా ‘హసీనా సమస్య’ నుండి బయటపడటానికి భారతదేశానికి సహాయం చేస్తున్నారని కూడా ఆయన సూచించారు. అయినప్పటికీ, హసీనా అంశం కారణంగా రెహమాన్ తన మొదటి అధికారిక విదేశీ పర్యటనను భారతదేశంలో కాకుండా మలేషియా, చైనాలలో చేపట్టారు. వాస్తవానికి, న్యూఢిల్లీ పలుమార్లు ఆహ్వానం పంపినప్పటికీ, రెహమాన్ భారతదేశాన్ని సందర్శించడానికి ఇంకా సమయం గడుపుతున్నారు.

బిమ్స్టెక్ ప్రస్తుత ఛైర్మన్‌గా, హసీనా భారతదేశంలో ఉన్నందున, ఆయన సెప్టెంబర్ 12-13 తేదీలలో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 18వ బ్రిక్స్ ఔట్రీచ్ సమావేశానికి హాజరు కాలేదు. ఒకవేళ హసీనా భారతదేశం విడిచి వెళితే (మూడవ దేశానికి అయినా సరే), అది న్యూఢిల్లీ, ఢాకా మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను సులభతరం చేయడానికి ఖచ్చితంగా సహాయపడుతుంది.తద్వారా ఇరు దేశాల ప్రజలకు ప్రయోజనాలు చేకూరుతాయి.