హెన్రీ బీ క‌గ‌న్‌, కెన్సో సోయిల‌కు కెమిస్ట్రీలో నోబెల్

“అసిమెట్రిక్ ఆర్గానిక్ సింథసిస్‌లో నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్, ఆటోకెటాలసిస్‌ను కనుగొన్నందుకు” గాను శాస్త్రవేత్తలు హెన్రీ కాగన్, కెన్సో సోయ్ 2026 రసాయన శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతిని గెలుచుకున్నారని బహుమతి ప్రదాన సంస్థ బుధవారం తెలిపింది. ఈ సంవత్సరం బహుమతి ప్రాథమిక రసాయన శాస్త్రానికి సంబంధించినది.

“అనేక అణువులు రెండు విభిన్న రూపాల్లో ఉంటాయి. నా చేతుల లాగా. అవి ఒకదానికొకటి అద్దం ప్రతిబింబంలా ఉంటాయి, చూడటానికి ఒకేలా కనిపిస్తాయి, కానీ అవి ఒకేలా ఉండవు. నేను నా చేతులను ఒకదానిపై ఒకటి పెట్టుకోలేను. అటువంటి అణువులను ‘కైరల్’ అని పిలుస్తారు, ఇది గ్రీకు భాషలో ‘చేయి’ అని అర్థం వచ్చే పదం నుండి వచ్చింది,” అని రసాయన శాస్త్ర నోబెల్ కమిటీ ఛైర్మన్ హైనర్ లింకే తెలిపారు.

హోమోచిరాలిటీకి దారితీసే రసాయన చర్యలను నడిపించడానికి రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు వీలు కల్పించిన ఆవిష్కరణలను 2026 రసాయన శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి గుర్తిస్తుంది.

1986లో, రసాయన చర్యలను మార్చడానికి ఒక కొత్త మార్గాన్ని కనుగొన్నప్పుడు హెన్రీ కాగన్ మొదటి నిర్ణయాత్మక అడుగు వేశారు. ఇది, ఇంతకు ముందు సాధ్యమని భావించిన దానికంటే, దర్పణ ప్రతిబింబాలలో ఒకదానిని అధిక మొత్తంలో సృష్టించడానికి అతనికి వీలు కల్పించింది. కెన్సో సోయ్ తదుపరి అడుగు వేశారు.

1995లో, హోమోచిరల్‌గా ఉండే సామర్థ్యం గల మొట్టమొదటి రసాయన చర్యను తాను ఎలా రూపొందించాడో వివరిస్తూ ఒక కీలక ప్రచురణ వెలువడింది. 2003లో, అతను చివరకు విజయం సాధించాడు. సాధ్యమయ్యే రెండు దర్పణ ప్రతిబింబాలలో ఒకటి మాత్రమే ఏర్పడే ఒక చర్యను అతను సమర్పించాడు. జీవం తప్ప, ఇంతకు ముందు ఎవరూ ఈ ఘనతను సాధించలేదు. 2026 నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత హెన్రీ కాగన్, రసాయన చర్యలను నియంత్రించడానికి ఒక కొత్త మార్గాన్ని కనుగొన్నారు.

దీని ద్వారా, ఇంతకు ముందు సాధ్యమని భావించిన దానికంటే ఒక దర్పణ ప్రతిబింబాన్ని అధిక మొత్తంలో సృష్టించడం సాధ్యమైంది. ఔషధాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, సువాసనలు, కొత్త పదార్థాల తయారీ కోసం చర్యలను అభివృద్ధి చేసే రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు ఆయన ఆవిష్కరణ ఒక విప్లవాత్మకమైనదిగా నిలిచింది.

2026 రసాయన శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత అయిన కెన్సో సోయ్, సాధ్యమయ్యే దర్పణ ప్రతిబింబాలలో కేవలం ఒకటి మాత్రమే ఏర్పడేలా మొట్టమొదటి రసాయన చర్యను రూపొందించారు. జీవం తప్ప, ఈ ఘనతను ఇంతకు ముందు ఎవరూ సాధించలేదు. సోయ్ చర్య అనేది ఇప్పటివరకు నిర్వహించిన అత్యంత అద్భుతమైన రసాయన ప్రయోగాలలో ఒకటి.