దివ్య ఎ, శుభజిత్ రాయ్
45 పేజీల బ్రిక్స్ ఉమ్మడి ప్రకటన, అత్యంత వివాదాస్పద అంశాలను సున్నితంగా పరిష్కరిస్తూ, జాగ్రత్తగా దౌత్యపరమైన సర్దుబాట్లు చేయడం ద్వారా ఏకాభిప్రాయాన్ని సాధించింది. అలాగే, పాల్గొనే ప్రతి దేశం తాము పేర్కొన్న లక్ష్యాలను గుర్తించి, వాటికి ఆజ్యం పోసే అంశాలను నివారించుకునేందుకు వీలు కల్పించింది. ఈ పత్రంలోని దాదాపు 140 పేరాగ్రాఫ్లు వాణిజ్యం, ఆరోగ్యం, ఏఐ, పర్యాటకంపై సుదీర్ఘంగా చర్చించాయి.
తద్వారా ఈ పత్రం ఘర్షణ పూరితంగా కాకుండా సహకార పూరితంగా మారింది. గాజా యుద్ధం, పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి లేదా యూఎన్ఎస్సీ సంస్కరణల వంటి అనేక విషయాలలో ఇది 2025 రియో ప్రకటనను ప్రతిధ్వనించింది. ఈ ప్రకటన అత్యంత ముఖ్యమైన ‘టి’ అయిన ట్రంప్ గురించి ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు. కానీ వాణిజ్యం, సుంకం అనే మిగతా రెండు ‘టి’లను ఉపయోగించింది. ఈ అంశాలు ప్రకటనలో పదేపదే ప్రస్తావించారు.
పాల్గొనే వారందరూ అమెరికా సుంకాల బారిన పడుతున్నప్పటికీ, ఈ కూటమిలోని ఇద్దరు ముఖ్య సభ్య దేశాలైన రష్యా, ఇరాన్లు మాత్రం అమెరికా ఆర్థిక ఆంక్షల ఒత్తిడిని పదేపదే ఎదుర్కొన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రకటనలోని 22వ పేరాలో సభ్య దేశాలు “ఏకపక్ష నిర్బంధ చర్యలు,” “ఏకపక్ష ఆర్థిక ఆంక్షలు, ద్వితీయ ఆంక్షలను” ఖండిస్తున్నాయని పేర్కొంది. ఇది పాశ్చాత్య ఆంక్షల విధానాలను సూచించడానికి బ్రిక్స్ ఉపయోగించే ప్రామాణిక సంక్షిప్త పదం.
27వ పేరా లాటిన్ అమెరికా, కరేబియన్లను శాంతి మండలంగా పేర్కొంటూ, క్యూబాపై “ఏకపక్ష దిగ్బంధన చర్యలను కఠినతరం చేయడం” గురించి ప్రస్తావించింది. ఇది కూడా పేరు చెప్పకుండానే అమెరికా ఆంక్షలను సూటిగా సూచించడమే. “వాణిజ్య-నిరోధక చర్యల విస్తరణ… సుంకాల విచక్షణారహిత పెరుగుదల”పై కూడా నొక్కి చెప్పింది. ఇది ట్రంప్ హయాంలోని సుంకాల విధానానికి పరోక్ష సూచన. అమెరికా/ఈయూ వాణిజ్య-వాతావరణ చర్యలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న “కార్బన్ సరిహద్దు సర్దుబాటు యంత్రాంగాలను” కూడా ఈ ప్రకటన వ్యతిరేకించింది.
రియో బ్రిక్స్ ప్రకటన 2025లో, “బహుపాక్షిక వాణిజ్య వ్యవస్థ చాలా కాలంగా ఒక సంధి దశలో ఉంది… వాణిజ్యాన్ని వక్రీకరించే, డబ్ల్యుటిఓ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఉండే ఏకపక్ష సుంకాలు, సుంకేతర చర్యల పెరుగుదలపై మేము తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాము” అని మాత్రమే పేర్కొంది. ఢిల్లీ 2026 ప్రకటనలో ఉక్రెయిన్ గురించి అసలు ప్రస్తావనే లేదు. రియో 2025లో, ఒక నిస్సారమైన పేరా ఉంది: “ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి, ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభతో సహా తగిన వేదికలలో వ్యక్తపరిచిన విధంగా, ఉక్రెయిన్లోని సంఘర్షణకు సంబంధించి మా జాతీయ వైఖరులను మేము గుర్తుచేసుకుంటున్నాము.”
భారతదేశానికి దీర్ఘకాల భాగస్వామిగా రష్యా ఉన్నత స్థాయిలో ఉండటంతో, ఉక్రెయిన్ ప్రస్తావనను పూర్తిగా నివారించారు. 45 పేజీల ఈ ప్రకటనలోని ఏ పేరాలోనూ ఉక్రెయిన్, రష్యా దండయాత్ర, లేదా సంబంధిత ఆంక్షల పేర్లను ప్రస్తావించలేదు. అతిగా విభజన కలిగించే అవకాశం ఉన్న ఈ అంశంపై ఎలాంటి విమర్శనాత్మక భాషను ఉపయోగించినా రష్యా అడ్డుకునేది.
2023లో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన జీ20 శిఖరాగ్ర సమావేశంలో, రష్యా పేరును ప్రస్తావించకుండా లేదా నేరుగా ఖండించకుండా ఉండేందుకు, ఉమ్మడి ప్రకటనలోని భాషను మృదువుగా మార్చడం ద్వారా భారతదేశం రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధంపై ఒక ఏకాభిప్రాయాన్ని సాధించింది.
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సంస్కరణల విభాగానికి సంబంధించి, ఈ ప్రకటన ఇలా పేర్కొంది: “2022 బీజింగ్, 2023 జోహన్నెస్బర్గ్-II నాయకుల ప్రకటనలను గుర్తుచేసుకుంటూ, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి శాశ్వత సభ్య దేశాలుగా చైనా, రష్యా, ఐక్యరాజ్యసమితిలో, దాని భద్రతా మండలితో సహా, మరింత కీలక పాత్ర పోషించాలన్న బ్రెజిల్, భారతదేశాల ఆకాంక్షలకు తమ మద్దతును పునరుద్ఘాటిస్తున్నాయి..”
రియో 2025 ప్రకటనను ఈ విధంగా యథాతథంగా కాపీ చేయడం ద్వారా, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సభ్య దేశంగా రష్యాతో పాటు చైనా భౌగోళిక రాజకీయ ప్రాబల్యాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేయడం జరిగింది. అదే సమయంలో, భద్రతా మండలిలో స్థానం కోసం న్యూఢిల్లీ, రియో దేశాల ఆకాంక్షలకు మద్దతు ఇవ్వడం కూడా జరిగింది.
ఉగ్రవాదంపై, 2026 ఢిల్లీ సమావేశంలో బ్రిక్స్ నాయకవర్గం ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చింది. కానీ అందులోని భాషా కూర్పు 2025 రియో ప్రకటనను పోలి ఉంది. “ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎవరు పాల్పడినా, వారి ప్రేరణతో సంబంధం లేకుండా, ఎలాంటి ఉగ్రవాద చర్యలనైనా మేము నేరపూరితమైనవిగా, సమర్థించలేనివిగా తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాము. 2025 ఏప్రిల్ 22న జమ్మూ కాశ్మీర్లో జరిగిన ఉగ్రవాద దాడిని మేము అత్యంత తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాము. ఈ దాడిలో 26 మంది మరణించగా, మరెందరో గాయపడ్డారు.”
రియో 2025లో ఇలా పేర్కొన్నారు: “ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎవరు పాల్పడినా, వారి ప్రేరణతో సంబంధం లేకుండా, ఎలాంటి ఉగ్రవాద చర్యలనైనా మేము నేరపూరితమైనవిగా, సమర్థించలేనివిగా తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాము. 2025 ఏప్రిల్ 22న జమ్మూ కాశ్మీర్లో జరిగిన ఉగ్రవాద దాడిని మేము అత్యంత తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాము. ఈ దాడిలో 26 మంది మరణించగా, మరెందరో గాయపడ్డారు.”
వాణిజ్య దౌత్యం గురించి ప్రస్తావించే పేరా 20, “తనకు దౌత్య సంబంధాలున్న 53 ఆఫ్రికా దేశాలకు తన సున్నా-సుంకాల విధానాన్ని విస్తరించినందుకు” చైనాను ప్రశంసిస్తూ, ఏకపక్ష సుంకాలు, ఆంక్షల ప్రభావంతో ఆ ప్రాంతం అల్లాడుతున్న తరుణంలో గ్లోబల్ సౌత్కు చైనాను ఒక ఉపకారిగా కూడా చిత్రీకరిస్తుంది.
ఇరాన్-యూఏఈ ఏకాభిప్రాయం కాకుండా, ఈ ప్రకటనలోని 20వ పేరాలో, “డబ్ల్యుటిఓలో చేరడానికి ఇరాన్, ఇథియోపియా చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు” బలమైన మద్దతు గురించి ప్రస్తావించారు. అలాగే, “ఐఏఈఏ పూర్తి భద్రతా ఏర్పాట్లు ఉన్నప్పటికీ పౌర మౌలిక సదుపాయాలు, శాంతియుత అణు కేంద్రాలపై అంతర్జాతీయ చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ ఉద్దేశపూర్వకంగా దాడులు చేయడం” గురించి కూడా ఇది హెచ్చరిస్తుంది. ఇది జూన్ 2025లో ఇరాన్ అణు కేంద్రాలపై ఇజ్రాయెల్/అమెరికా జరిపిన దాడులను సూచిస్తుంది.
2025 రియో ప్రకటనలో మాదిరిగానే, 2023 అక్టోబర్లో ఇజ్రాయెల్పై హమాస్ జరిపిన ఉగ్రదాడితో ప్రారంభమైన ఇజ్రాయెల్-గాజా సంఘర్షణను ఇందులో నేరుగా పేర్కొన్నారు. ఢిల్లీ 2026 ప్రకటన, పాలస్తీనియన్ల బలవంతపు స్థానభ్రంశాన్ని వ్యతిరేకించే ఐరాస భద్రతా మండలి తీర్మానం 2803ను ఉటంకించింది. ఇజ్రాయెల్కు వ్యతిరేకంగా దక్షిణాఫ్రికా దాఖలు చేసిన అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం కేసును ప్రస్తావిస్తూ, “మానవతా సహాయాన్ని అందించాల్సిన చట్టపరమైన బాధ్యత” ఉందని ఆ కేసు పునరుద్ఘాటించింది.
ఈ ప్రకటన, “ఆక్రమణను చట్టబద్ధం చేసే లేదా పొడిగించే ఏర్పాట్లను” విమర్శించింది. లెబనాన్ విషయంలో, “అంగీకరించిన నిబంధనలను గౌరవించాలని, తన ఆక్రమణ దళాలను ఉపసంహరించుకోవాలని” ఇజ్రాయెల్కు పిలుపునిచ్చింది. 2026లో కూడా ఇదే సూత్రీకరణను యథాతథంగా కాపీ-పేస్ట్ చేశారు.
(ది ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నుండి)
More Stories
భేదాభిప్రాయాలు వివాదాలుగా మారకూడదని భారత్, చైనా ప్రకటన
విదేశీ మారక నిల్వల్లో రష్యాను అధిగమించిన భారత్
బహుపాక్షిక వ్యూహం ద్వారా అంతర్జాతీయ వివాదాల పరిష్కారం