నదులను, పర్వతాలను మన ఇష్టానుసారం పునర్నిర్మించవచ్చనే దశాబ్దాల ఇంజనీరింగ్ ఆలోచనా విధానం ఫలితమే నేపాల్ విపత్తు అని సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఎన్విరాన్మెంట్ (సిఎస్ఈ) డైరెక్టర్ జనరల్ సునీతా నారాయణ్ తెలిపారు. జాతీయ రాజధానిలో ప్రారంభమైన 8వ అంతర్జాతీయ సుస్థిరత విద్యా సదస్సు (ఐసిఎస్ఈ) 2026లో ఆమె ప్రసంగించారు. నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దులో సంభవించిన ఆకస్మిక వరదల నేపథ్యంలో మోబియస్ ఫౌండేషన్ ఈ ప్రారంభ సమావేశాన్ని నిర్వహించింది.
భారతదేశంలో దాదాపు రోజుకు ఒకసారి తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటన సంభవిస్తోందని భారత వాతావరణ శాఖ రికార్డులపై సీఎస్ఈ చేసిన విశ్లేషణలోని డేటాను ఆమె ఉటంకించారు. యమునా నదిలో కరిగిన ఆక్సిజన్ స్థాయి ఢిల్లీ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఆరు నుండి, అది ఐఎస్బిటిని చేరేసరికి సున్నాకి పడిపోతుందని, ఈ రీడింగ్ నది చనిపోయిందనడానికి భావోద్వేగం కాదని, శాస్త్రీయ రుజువని ఆమె పేర్కొన్నారు.
“ఈ రోజు అస్తిత్వ సంక్షోభంగా మారిన దానిని పరిష్కరించడానికి మనకు మరిన్ని నివేదికలు, మరిన్ని క్రమమైన చర్యలు అవసరం లేదు,” అని ఆమె స్పష్టం చేశారు. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలను చేర్చడం ద్వారా ఢిల్లీ గాలి సమస్య పరిష్కారం కాదని, ప్రజలు అసలు వాహనాలు నడపాల్సిన అవసరం లేకుండా ప్రజా రవాణాను పునర్నిర్మించడం ద్వారానే సాధ్యమవుతుందని ఆమె చెప్పారు.
వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరించిన మోబియస్ ఫౌండేషన్ ప్రెసిడెంట్, సీఈఓ ప్రియాంక శర్మ సుస్థిరత అనేది కేవలం పర్యావరణ అంశం అనే పాత చట్రాన్ని అధిగమించిందని పేర్కొన్నారు. “సుస్థిరత అనేది ఇకపై కేవలం పర్యావరణ చర్చ మాత్రమే కాదు. అది మనం ఎలా జీవిస్తాం, ఎలా నేర్చుకుంటాం, ఎలా పని చేస్తాం, ఎలా శ్రేయస్సును సృష్టిస్తాం మరియు అంతిమంగా ప్రజలకు, గ్రహానికి ఎలా సంక్షేమాన్ని, శ్రేయస్సును కల్పిస్తాం అనే దాని గురించిన చర్చ,” అని ఆమె చెప్పారు.
ఈ సంవత్సరం అజెండా తరగతి గది విద్య నుండి హరిత ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు మళ్లుతోందని, ఇందులో కీలక ఖనిజాలు, ఇ-వ్యర్థాలు, బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్, సుస్థిర వ్యవసాయం, హరిత ఉద్యోగాలు వంటి అంశాలు ఉన్నాయని ఆమె పేర్కొన్నారు.
సెంటర్ ఫర్ ఎన్విరాన్మెంట్ ఎడ్యుకేషన్ (సిఈఈ) వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్ కార్తికేయ సారాభాయ్ మిషన్ లైఫ్ కింద ప్రారంభిస్తున్న ఎకో క్లబ్లను, 2030 నాటికి ప్రతి భారతీయ పాఠశాలలో ఒక ఎకో క్లబ్ ఉండాలనే లక్ష్యాన్ని, కొత్త ఎన్సిఎఫ్ 2023 పాఠ్యపుస్తకం మొదటిసారిగా 10వ తరగతిలో పర్యావరణ విద్యను తప్పనిసరి చేయడాన్ని ప్రస్తావించారు.
భారతదేశం మొత్తం పర్యావరణ విద్య ఖర్చు ఇప్పటికీ ఒకే సబ్బు బ్రాండ్ ప్రకటనల బడ్జెట్ కంటే తక్కువగా ఉందని పేర్కొంటూనే, దాదాపు 30 సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను (నేరుగా అమలు చేయడానికి ప్రతి పాఠశాల, సంస్థ ఒక చదరపు కిలోమీటరు భూమిని దత్తత తీసుకోవాలని కూడా ఆయన ప్రతిపాదించారు.
ది ఎనర్జీ అండ్ రిసోర్సెస్ ఇన్స్టిట్యూట్ (టెరి) డైరెక్టర్ జనరల్ విభా ధావన్, దశాబ్దాలుగా వనరులను దుర్వినియోగం చేయడం వల్ల ఇప్పుడు యువతపై పడుతున్న భారాలకు తన తరం తరపున క్షమాపణ కోరారు. ప్రతిరోజూ 30 సిగరెట్లు తాగడంతో పోల్చుతూ, ఢిల్లీ వైద్యులు ఇప్పుడు నివాసితులలో “గులాబీ రంగు ఊపిరితిత్తులను” చూడటం లేదని ఆమె చెప్పారు.
పాఠశాల రవాణా ఒక స్పష్టమైన విధాన లోపమని చెబుతూ పాఠశాల బస్సులకు అయ్యే అధిక ఫీజులు, పిల్లలను ప్రైవేట్ కార్లలో పంపేలా కుటుంబాలను ప్రోత్సహిస్తున్నాయని, దీనివల్ల బస్సులు తగ్గించాల్సిన ట్రాఫిక్, ఉద్గారాలు మరింత పెరుగుతున్నాయని ఆమె తెలిపారు.
కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం విద్యా, పర్యావరణ సుస్థిరత ప్రో-వైస్-ఛాన్సలర్, పొలిటికల్ ఎకానమీ ప్రొఫెసర్ భాస్కర్ వీరా కేవలం సాంకేతికత మాత్రమే సంక్షోభాన్ని పరిష్కరిస్తుందనే భావనపై ఆధారపడిన “వట్టి ఆశ” పట్ల హెచ్చరించారు. సుస్థిరత విద్య అభ్యాసకులకు పర్యావరణ పరిజ్ఞానాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఆ పరివర్తనలను రూపొందించడంలో పౌరులుగా పాలుపంచుకునే సామర్థ్యాన్ని కూడా అందించాలని ఆయన సూచించారు.
More Stories
సంజయ్ జైస్వాల్ (బిజెపి) నేతృత్వంలో ఎఫ్సిఆర్ఎపై జెపిసి
18వ అంతర్జాతీయ శతకంతో స్మృతి మంధాన కొత్త చరిత్ర
ఆన్లైన్లో టీనేజర్లను లక్ష్యంగా ఎత్తుగడ మార్చిన ఐస్ఐఎస్