డిజిటల్ అరెస్టు కుంభకోణాలు ప్రాణాంతకమైన సైబర్ నేరాలు 

డిజిటల్ అరెస్టు కుంభకోణాలు ప్రాణాంతకమైన సైబర్ నేరాలు 
 
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ డిజిటల్ అరెస్టు కుంభకోణాలను సైబర్ నేరాలలో “అత్యంత ఆందోళనకరమైనవి”, ప్రాణాంతకమైనవిగా అభివర్ణించారు. ఇలాంటి సైబర్ నేరాలను కేవలం ఆర్థిక నేరాలుగా కాకుండా, మానవ గౌరవానికి భంగం కలిగించే నేరంగా చూడాలని సీజేఐ స్పష్టం చేశారు.  “బాధితులు తరచుగా అవమానం, సంకోచం, అణచివేత గురించి కూడా మాట్లాడతారు. అవమానం లేదా అవిశ్వాసానికి భయపడి చాలామంది ఈ నేరాన్ని నివేదించరు. అలా చేయడం ద్వారా, ఈ నేరం రెండవ, మరింత ప్రమాదకరమైన ప్రభావాన్ని సాధిస్తుంది. అది బాధితుడిని పూర్తిగా ఒంటరిని చేస్తుంది,” అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి తెలిపారు.
 
సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (సీబీఐ) నిర్వహించిన ‘సైబర్ నేరాల సవాళ్లు: పోలీసు, న్యాయవ్యవస్థ పాత్ర’ అనే 22వ డి.పి. కోహ్లీ స్మారక ఉపన్యాసంలో ప్రసంగిస్తూ  నేటి సమాజంలో బాగా చదువుకున్న వాళ్లు కూడా డిజిటల్ అరెస్టు మోసాలకు బలి అవుతుండడంపై తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు.  డిజిటల్ అరెస్టు కుంభకోణాలను తమ ధర్మాసనం సుమోటోగా పరిగణనలోకి తీసుకుందని పేర్కొంటూ, చట్టపరమైన అధికారం ఉందనే కల్పిత వాదనల ద్వారా వ్యక్తులను మానసికంగా లొంగదీసుకోవడమే ఈ నేరంలో అత్యంత దారుణమైన విషయమని ప్రధాన న్యాయమూర్తి పేర్కొన్నారు.
న్యాయ వ్యవస్థ, కార్యనిర్వాహక వర్గం, పలు ఏజెన్సీలు ఈ మహమ్మారిపై తమ సంయుక్త శక్తులను ప్రయోగించడమే డిజిటల్ అరెస్టు కుంభకోణాలకు నిదర్శనమని ఆయన చెప్పారు. గత ఏడాది కాలంలో దాదాపు 28 లక్షల సైబర్ నేరాల ఫిర్యాదులు నమోదయ్యాయని సీజేఐ తెలిపారు. 2024, 2025 రెండేళ్ల కాలంలో పౌరులు సైబర్ మోసాల కారణంగా సమిష్టిగా దాదాపు రూ. 44,000 కోట్లు నష్టపోయారని ఆయన పేర్కొన్నారు. 
 
2022 నుంచి, కేవలం డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్‌లకు సంబంధించి మాత్రమే హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2.41 లక్షలకు పైగా ఫిర్యాదులను నమోదు చేసింది, వీటి వల్ల సుమారు రూ. 30,000 కోట్ల నష్టం వాటిల్లింది. “ఇది కేవలం దేశీయ సమస్య మాత్రమే కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వయోజన జనాభాలో దాదాపు 15% మంది సైబర్ క్రైమ్ ప్రయత్నాలకు గురయ్యారని లేదా బాధితులయ్యారని ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (ఎఫ్ఎటిఎఫ్) గమనించింది. మోసపోయిన మొత్తంలో కేవలం 10% మాత్రమే గుర్తించబడటం లేదా తిరిగి రాబట్టబడటం జరిగింది,” అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి గుర్తు చేశారు. 
 
బాధితులను యాదృచ్ఛికంగా ఎంపిక చేస్తారని, కానీ మోసగాళ్లు క్షుణ్ణమైన డేటా సేకరణ ద్వారా వారి ప్రొఫైల్‌ను జాగ్రత్తగా రూపొందిస్తారని ఆయన తెలిపారు. నేరస్థులు సమగ్ర సంస్థలుగా పనిచేస్తున్నప్పటికీ, భారతదేశంలో సంస్థాగత ప్రతిస్పందన “విచ్ఛిన్నంగా మరియు దశలవారీగా” ఉందని సీజేఐ అ

బాధితులను యాదృచ్ఛికంగా ఎంపిక చేస్తారని, కానీ మోసగాళ్లు క్షుణ్ణమైన డేటా సేకరణ ద్వారా వారి ప్రొఫైల్‌ను జాగ్రత్తగా రూపొందిస్తారని ఆయన తెలిపారు. నేరస్థులు సమగ్ర సంస్థలుగా పనిచేస్తున్నప్పటికీ, భారతదేశంలో సంస్థాగత ప్రతిస్పందన “విచ్ఛిన్నంగా, దశలవారీగా” ఉందని సీజేఐ చెప్పారు.
 
“నేరం వేగంగా, సమన్వయంతో జరుగుతున్నప్పటికీ, ప్రతిస్పందన దశలవారీగా సాగుతోంది. ఇది సృష్టించే అంతరాన్ని కరడుగట్టిన వృత్తిపరమైన నేరస్థులు తరచుగా తమకు అనుకూలంగా మలుచుకుంటున్నారు,” అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి విచారం వ్యక్తం చేశారు. రియల్-టైమ్ సమాచార భాగస్వామ్య ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు, ఖాతాదారులను ధృ,న్వయం చేయగల సమగ్ర కమాండ్ నిర్మాణాల వంటి చర్యలను ఆయన సూచించారు.