ఫ్లైదుబాయ్ ఉగ్రదాడితో ఇజ్రాయెల్ భద్రతా సంస్థల నిర్లక్ష్యం బహిర్గతం

* నిషేధం ఉన్నప్పటికీ దాడికి ముందు టెల్ అవీవ్‌కు విమానాలు నడిపిన డజన్ల కొద్దీ ఒమన్ పైలట్లు

శత్రు దేశాలకు చెందిన పైలట్లు టెల్ అవీవ్‌కు విమానాలు నడపడంపై ఉన్న నిషేధాన్ని అమలు చేయడంలో ఇజ్రాయెల్ భద్రతా సంస్థలు నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించాయని, బుధవారం ఫ్లైదుబాయ్ విమానంపై జరిగిన దాడి ఈ వైఫల్యాన్ని బట్టబయలు చేసిందని గురువారం వెలువడిన ఒక నివేదిక పేర్కొంది. విమానంలోని ఇజ్రాయెల్ ప్రయాణికులు, కెప్టెన్, ఇతర పైలట్లు ఈ దాడిని అడ్డుకున్నారు.

ఈ దాడికి పాల్పడిన ఒమన్‌కు చెందిన కో-పైలట్, మొదట కెప్టెన్‌ను కత్తితో పొడిచి గాయపరిచి, ఆ తర్వాత ఉద్దేశపూర్వకంగా విమానాన్ని కూల్చివేయడానికి ప్రయత్నించాడని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. చివరికి ఆ విమానం సౌదీ అరేబియాలో అత్యవసరంగా ల్యాండ్ అయింది. అందులోని ప్రయాణికులను, వారిలో దాదాపు అందరూ ఇజ్రాయెల్‌కు చెందినవారే, ఆ తర్వాత విమానంలో ఇజ్రాయెల్‌కు పంపించారు.

ఒమన్‌కు ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలు లేవు. 2020లో ఇజ్రాయెల్, యునైటె డ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ మధ్య దౌత్య సంబంధాలను నెలకొల్పిన అబ్రహం ఒప్పందాలు, జెరూసలేంతో సంబంధాలు లేని దేశాల పైలట్లు ఇజ్రాయెల్‌లోకి విమానాలు నడపకుండా నిషేధిస్తున్నాయి. కానీ ఆ నిబంధన ఉన్నప్పటికీ, ఇటీవలి సంవత్సరాలలో డజన్ల కొద్దీ ఒమన్ పైలట్లను ఇజ్రాయెల్‌లోకి విమానాలు నడపడానికి ఇజ్రాయెల్ అనుమతించిందని ఛానల్ 12 న్యూస్ నివేదించింది.

ఆ నిషేధాన్ని అమలు చేసే బాధ్యతను విదేశీ విమానయాన సంస్థలపై నమ్మకంతో ఇజ్రాయెల్, దాని పర్యవేక్షణను వదులుకుందని కూడా ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలు లేని దేశాల పైలట్లను ఉపయోగించవద్దని విమానయాన సంస్థను కోరడం మినహా, షిన్ బెట్ భద్రతా సంస్థ ఫ్లైదుబాయ్ పైలట్ల మూలాలను ఎన్నడూ పరిశీలించలేదని ఆ నివేదిక తెలిపింది.

ఇకపై రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ, సామాను తనిఖీలను పెంచమని కోరడం మినహా, ఫ్లైదుబాయ్ నుండి ఎదురయ్యే ముప్పుల గురించి షిన్ బెట్ ఎన్నడూ నిర్దిష్ట హెచ్చరిక జారీ చేయలేదని ఆ నెట్‌వర్క్‌కు ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది. “దుబాయ్ ఎయిర్‌లైన్‌లోని పైలట్లందరూ ఎవరో ఐదు నిమిషాల్లో తెలుసుకునేందుకు షిన్ బెట్‌కు అన్ని మార్గాలూ ఉన్నాయి. అయినా వారు చూసీచూడనట్లు వ్యవహరించారు,” అని పేరు చెప్పడానికి ఇష్టపడని ఒక విమానయాన పరిశ్రమ అధికారి చెప్పినట్లు ఆ నెట్‌వర్క్ పేర్కొంది.

“ఇజ్రాయెల్‌లో, ఆ ఎయిర్‌లైన్ తగినంత నమ్మదగినదిగా ఉంటుందని వారు భావించారు. అందుకే ఇటీవలి సంవత్సరాలలో సమీక్షలు నిర్వహించలేదు.” విమాన ప్రయాణానికి సంబంధించిన అన్ని విషయాలలో భద్రతా నియమాలను సమీక్షించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశిస్తూ స్టేట్ కంట్రోలర్ కార్యాలయం 2024లో చేసిన సిఫార్సును కూడా ఈ నివేదిక ఉటంకించింది.

ఇజ్రాయెల్ అధికారులు ఈ ఘటనపై దర్యాప్తు చేస్తున్నందున, రవాణా మంత్రిత్వ శాఖను కూడా తనిఖీ చేస్తారని, ఇందులో భాగంగా ఇజ్రాయెల్‌లోకి విమాన సిబ్బంది ప్రవేశాన్ని పర్యవేక్షించడానికి ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఏర్పాటు చేసిన ‘సెంటర్ ఫర్ ఏవియేషన్ సెక్యూరిటీ ఆపరేషన్స్’ కార్యకలాపాలను కూడా పరిశీలిస్తారని ఛానల్ 12 తెలిపింది.

ఇరాన్‌తో యుద్ధం నేపథ్యంలో మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా జూలైలో ఎల్ అల్, ఇస్రాఎయిర్, ఆర్కియా విమానాలను దుబాయ్‌లో దిగకుండా నిషేధించిన తర్వాత, ఇజ్రాయెల్ విమానయాన సంస్థలకు రక్షణ కల్పించే బాధ్యత గల షిన్ బెట్ భద్రతా సేవ, ఆ విమానయాన సంస్థలతో నెలల తరబడి వివాదంలో ఉందని ఆ నెట్‌వర్క్ మరింతగా నివేదించింది.

ఈ సమస్య మూడు ఇజ్రాయెల్ విమానయాన సంస్థలకు సంబంధించినది. కానీ విదేశీ సంస్థలకు కాదని, అయినప్పటికీ, ఇజ్రాయెల్ యేతర విమానయాన సంస్థలకు కూడా ఇదే విధమైన కట్టుదిట్టమైన భద్రతా వైఖరిని అవలంబించి ఉంటే, అది చివరికి జరిగిన దాడిని నివారించడానికి సహాయపడి ఉండేదని ఆ నెట్‌వర్క్ పేర్కొంది.

ఇదిలా ఉండగా, యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా అధికారులు ఫ్లైదుబాయ్ ఘటనపై దర్యాప్తు కొనసాగిస్తున్నారు. షిన్ బెట్, మొస్సాద్ గూఢచార సంస్థలు ఇరు దేశాలలోని నిఘాసంస్థల సున్నితమైన సహకారంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. కో-పైలట్ జాతీయవాద కారణాలతో ఈ దాడి చేశాడనేది ఇజ్రాయెల్ అధికారులకు అందించిన ప్రాథమిక పరిశోధనల సారాంశం.

కో-పైలట్ సౌదీ దర్యాప్తు అధికారులకు చెప్పిన విషయాలు, అలాగే ఇతర సమాచారం ఆధారంగా ఈ అంచనా వేసినట్లు చెబుతున్నారు. ఇజ్రాయిల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు, ఆ దేశ ప్రథమ అధికారి “ఇస్లామిస్ట్ తీవ్రవాద భావజాల బోధనకు గురయ్యాడు” అని గురువారం అంతకుముందు నొక్కి చెప్పారు. సౌదీ దర్యాప్తులోని పరిణామాల గురించి తెలిసిన ఇద్దరు ఇజ్రాయెల్ వర్గాల నుండి ఈ అంచనా వెలువడిందని ఛానల్ 12 తెలిపింది.

మరోవంక, దర్యాప్తు పూర్తికాకముందే ఇది జాతీయవాద దాడి అని తొందరపడి నిర్ధారించినందుకు యూఏఈ ఇజ్రాయెల్‌పై ఆగ్రహంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తున్నది. పైగా, దర్యాప్తును తామే నిర్వహిస్తామని పట్టుబడుతోంది. జాతీయవాద ఉద్దేశాన్ని తోసిపుచ్చనప్పటికీ, ఈ దశలో ఒక ఖచ్చితమైన నిర్ధారణకు రావడానికి వేచి చూస్తున్నట్లు ఆ నెట్‌వర్క్ తెలిపింది.

ఇంతలో, కో-పైలట్ ఒంటరిగా వ్యవహరించాడా లేక ఒక ఉగ్రవాద సంస్థ తరఫున వ్యవహరించాడా? అని నిర్ధారించడానికి మొస్సాద్, షిన్ బెట్ స్వయంగా పనిచేస్తున్నాయని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ప్రస్తుతానికి, అతను జాతీయవాద కారణాల వల్ల ఒంటరిగా వ్యవహరించాడని, ఇందులో ఇరాన్ ప్రమేయం లేదని బలమైన అంచనాలు పెరుగుతున్నాయి, అయితే ఇది ఇంకా ధృవీకరించబడలేదు.