నవంబర్‌లో బంగ్లా ప్రధాని తారిక్ రెహమాన్ భారత్ లో పర్యటన?

ఈ ఏడాది నవంబర్‌లో తమ ప్రధాని తారిక్ రెహమాన్ పర్యటనను (ఇంతకుముందు వాయిదా పడిన) ఖరారు చేయాలని ఢాకా సంకేతాలు ఇస్తున్న తరుణంలో, బంగ్లాదేశ్ మాజీ విదేశాంగ కార్యదర్శి అసద్ ఆలం సియామ్ వచ్చే నెల ప్రారంభంలో న్యూఢిల్లీలో ఆ దేశ తదుపరి హైకమిషనర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఆగస్టులో చివరి నిమిషంలో రద్దయిన రెహమాన్ పర్యటనపై అనిశ్చితి ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది.

దీనికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి: అతని పార్టీ సహచరుల నిరంతర భారత్-వ్యతిరేక వ్యాఖ్యలు; చర్చలలో కీలక అంశమైన గంగా జలాల ఒప్పందం త్వరలో ఖరారయ్యే అవకాశం లేకపోవడం; బంగ్లాదేశ్‌లో క్షీణిస్తున్న శాంతిభద్రతలు, పరిశ్రమలను దెబ్బతీస్తున్న గ్యాస్ కొరత, దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో విద్యుత్ అంతరాయాలతో నెలకొన్న అస్తవ్యస్త పరిస్థితులు.

“గంగా జలాల ఒప్పందం గడువు ముగియడానికి ఇంకా రెండు నెలలే సమయం ఉంది… డిసెంబరుతో ఒప్పందం ముగుస్తుంది కాబట్టి సమయం ఆసన్నమైంది,” అని ఢాకాలోని భారత మాజీ హైకమిషనర్ వీణా సిక్రీ పేర్కొన్నారు. షేక్ హసీనా నిష్క్రమణ తర్వాత యూనస్ ప్రభుత్వ హయాంలో ఇరుపక్షాలూ ఆంక్షలు విధించిన వాణిజ్య అంశాలపై కూడా బంగ్లాదేశ్ చర్చలు జరపాల్సి ఉందని ఆమె తెలిపారు.

రెహమాన్ భారత పర్యటనకు ముందే ఈ రెండు అంశాలపై కొత్త హైకమిషనర్ చర్చలను ముందుకు తీసుకెళ్తారని ఇక్కడి అధికారులు భావిస్తున్నారు. ఈ పర్యటనకు మరో సమస్య ఏమిటంటే, ఇస్లామిస్ట్ శక్తులు అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడానికి కుట్ర (తిరుగుబాటు) చేయవచ్చనే భయాలు ఢాకా వర్గాల్లో ఉన్నాయి. ఈ శక్తులు విద్యార్థుల పార్టీ అయిన ఎన్సీపీని, అలాగే అధికార బీఎన్‌పీకి ఇప్పటివరకు ‘విధేయత గల ప్రతిపక్షం’గా ఉన్న బంగ్లాదేశ్ జమాత్-ఎ-ఇస్లామీని కూడా తమ వైపు తిప్పుకుని, రెహమాన్ ప్రభుత్వాన్ని కూలదోసి “మరింత తీవ్రవాద విప్లవాత్మక” ప్రభుత్వాన్ని తీసుకురావచ్చని భావిస్తున్నారు.

“ఢాకాలో అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడానికి కఠినమైన ఇస్లామిక్ శక్తులు ప్రయత్నించే అవకాశం ఎప్పుడూ ఉంది. క్షీణిస్తున్న శాంతిభద్రతలు, ఆర్థిక పరిస్థితులను అదుపు చేయడంలో ప్రస్తుత ప్రభుత్వం విఫలం కావడం ఈ పరిస్థితిని మరింత వేగవంతం చేయవచ్చు,” అని దక్షిణాసియా నిపుణుడు, మారిషస్ మాజీ జాతీయ భద్రతా సలహాదారు శాంతను ముఖర్జీ పేర్కొన్నారు.

ఈ ఏడాది ఆరంభంలో నియమితులైన భారత మంత్రి స్థాయి హైకమిషనర్ దినేష్ త్రివేది పట్ల వ్యవహరించిన తీరుకు ప్రతీకారంగా కాబోలు, ఢాకా చాలా కాలం క్రితమే ఆయన పేరును ప్రకటించినప్పటికీ, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఇప్పటివరకు సియామ్‌ను పక్కనపెట్టింది. ఆయన రాజకీయంగా బీఎన్‌పీ అనుకూలుడని భావిస్తున్నారు.

“గతంలో తారిఖ్ కరీం, సయ్యద్ ముఅజ్జం అలీ వంటి పలువురు హైకమిషనర్లకు ఇచ్చినట్లే, ఆయనకు కూడా మంత్రి హోదా ఇవ్వవచ్చు” అని విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అధికారులు తెలిపారు. ఇదిలా ఉండగా, ప్రస్తుత హైకమిషనర్ రియాజ్ హమీదుల్లా నిష్క్రమణ కేవలం ప్రోటోకాల్‌కు మించిన కారణాల వల్ల న్యూఢిల్లీలో చర్చనీయాంశం అవుతుందని ఇక్కడి అధికారులు తెలిపారు.

ఆయన పదవీకాలంలో, పాత్రికేయులు, వ్యూహాత్మక విశ్లేషకులు, థింక్ ట్యాంక్‌లు, దౌత్యవేత్తలు, అధికారులు, సాంస్కృతిక వర్గాలు, రాజకీయ నాయకులతో అసాధారణమైన విస్తృత నెట్‌వర్క్‌ను అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. అయినప్పటికీ, ఆయన పదవీకాలం ఆధునిక భారత్-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలలో అత్యంత క్లిష్టమైన కాలాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. ఆగస్టులో షేక్ హసీనాను తొలగించిన తర్వాత సంబంధాలు క్షీణించడం ప్రారంభమైంది.

ఈ పరివర్తన దిశ, మైనారిటీలు, అవామీ లీగ్‌ పట్ల వ్యవహరిస్తున్న తీరు, భారత రాయబార కార్యాలయాలపై దాడులుగా మారిన భారత్ వ్యతిరేక వాదనలు, ఒకవైపు భారతదేశానికి ఉన్న ఆందోళనలు; మరోవైపు భారతదేశంలో హసీనా కొనసాగడంపై బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వానికి ఉన్న భయాలు, ఇరు దేశాల సంబంధాలు “తీవ్ర స్తంభన”లోకి జారిపోయేలా చేశాయి.

ఫిబ్రవరి 2026లో తారిక్ రెహమాన్ నేతృత్వంలో బీఎన్‌పీ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, ఆశలు పెట్టుకున్నప్పటికీ, సంబంధాలు వెంటనే కోలుకోలేదు. దానికి బదులుగా, ఢాకా భారతదేశంతో ఒప్పందాలను సమీక్షించడం కొనసాగించింది, రాజకీయ వాదనలు అంతే తీవ్రంగా ఉన్నాయి. విచిత్రం ఏమిటంటే, రియాజ్ స్వయంగా భారతదేశాన్ని అసాధారణంగా బాగా అర్థం చేసుకున్న వ్యక్తిగా, రాజకీయ, సంస్థాగత విభేదాలను అధిగమించి సంభాషించగల వ్యక్తిగా ఢిల్లీలో విస్తృతంగా పరిగణిస్తున్నారు.