1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పటికీ, అదే సమయంలో దేశంలోని 562 సంస్థానాలకు భారత్ లేదా పాకిస్థాన్లలో దేనిలోనైనా విలీనం అయ్యే అవకాశం కల్పించారు. అయితే, అప్పటికి ఇంకా భారత్లో విలీనం కాని ప్రధాన సంస్థానాలలో కాశ్మీర్, జునాగఢ్, హైదరాబాద్ ఉన్నాయి. వీటిలో హైదరాబాద్ అతిపెద్ద సంస్థానం మాత్రమే కాదు, దాని భౌగోళిక విస్తీర్ణం యునైటెడ్ కింగ్డమ్ కంటే చాలా పెద్దదిగా ఉండేది. హైదరాబాద్ సంస్థానంలో ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రాలకు చెందిన అనేక ప్రాంతాలు అంతర్భాగంగా ఉండేవి.
అప్పట్లో హైదరాబాద్ను నిజాం అసఫ్ జాహీ వంశానికి చెందిన ఏడవ పాలకుడైన నిజాం ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలించేవారు. అయితే, ఆయన కేవలం ఓ కీలుబొమ్మలా ఉండేవారు. అసలు అధికారం నిజాం సలహాదారులలో ఒకరైన, నేడు ‘మజ్లిస్-ఎ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్’గా పిలిచే సంస్థకు శక్తివంతమైన నాయకుడిగా ఉన్న కాసిమ్ రజ్వీ చేతిలో ఉండేది. కాసిమ్ తన అనుచరులతో కూడిన ‘రజాకార్లు’ అనే ఒక ప్రైవేట్ సైన్యానికి నాయకత్వం వహించేవారు.
వివిధ వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, రజాకార్ల సంఖ్య 20,000 నుండి 2 లక్షల మధ్య ఉండేది. రజాకార్ల అభిప్రాయం ప్రకారం, హైదరాబాద్ ఒకటి స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉండి అక్కడ షరియా చట్టం అమలులో ఉండాలి లేదా అది పాకిస్థాన్లో విలీనం కావాలి. హైదరాబాద్ తీవ్రవాద ధోరణి కలిగిన రజాకార్ల పాలనలో ఉన్నప్పటికీ, అక్కడి ప్రజలు వారి పాలనను వ్యతిరేకించడమే కాకుండా, ఎంతటి మూల్యం చెల్లించైనా భారత్లో విలీనం కావడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
అంతేకాకుండా, హైదరాబాద్ ప్రాంతం నుండి పాకిస్థాన్ సుమారు 1500 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండటంతో, దానిని పాకిస్థాన్లో విలీనం చేయడం గురించి మాట్లాడటం కూడా తార్కికంగా లేదు. దానితో రజాకార్లు భయానక హింసాకాండకు పాల్పడ్డారు. వారు ముస్లిమేతరులను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. బెంగాల్లోని ‘డైరెక్ట్ యాక్షన్’ హింస లేదా అవిభక్త పంజాబ్ విభజన సమయంలో జరిగినట్లుగానే, ఇక్కడ కూడా అమాయక ప్రజలు బలికావడమే కాకుండా మహిళలు, బాలికలపై అఘాయిత్యాలు జరిగాయి. నిజాం ఈ అరాచకాలన్నింటినీ అనుమతించారు.
భారత ప్రభుత్వం హైదరాబాద్తో ఒక ‘యథాతథ స్థితి ఒప్పందం’ కుదుర్చుకోవాలని నిర్ణయించింది. దీని ప్రకారం భారత సైన్యం హైదరాబాద్ సరిహద్దుల వెలుపల మోహరిస్తోంది. హైదరాబాద్ తన పౌరుల పట్ల న్యాయంగా వ్యవహరిస్తుంది. కానీ కాసిమ్ రజ్వీకి చెందిన రజాకార్ల తీవ్ర నిరసనలు, హింసాత్మక చర్యల కారణంగా నిజాం ఈ ప్రతిపాదనను అంగీకరించడానికి నిరాకరించారు. ముస్లిమేతర ప్రజలపై అఘాయిత్యాలు రోజురోజుకూ పెరుగుతుండటంతో, సైనిక బలప్రయోగం కొనసాగించలేకపోయారు.
చివరికి సర్దార్ పటేల్ బలప్రయోగానికి పాల్పడవలసి వచ్చింది. ఆపరేషన్ పోలో కింద సైనిక చర్యలు 1948 సెప్టెంబర్ 13న ప్రారంభమయ్యాయి. భారతీయ సైన్యం రజాకార్లను యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయేలా చేసింది. చివరకు, 1948 సెప్టెంబర్ 17న సాయంత్రం 5 గంటలకు, నిజాం కాల్పుల విరమణను ప్రకటించారు. హైదరాబాద్ ఆర్మీ చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్, మేజర్ జనరల్ సయ్యద్ అహ్మద్ అల్ ఎడ్రూస్ లొంగిపోవడాన్ని మేజర్ జనరల్ జయంతో నాథ్ చౌధురి అంగీకరించారు.
ఆ విధంగా భారత సైనిక దళాల నేతృత్వంలో జరిగిన 109 గంటల సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత హైదరాబాద్ నిజాం, అతని రజాకార్ల పాలన నుండి విముక్తి పొంది భారత యూనియన్లో విలీనమైంది. ఈ చారిత్రాత్మక రోజుకు గుర్తుగా ప్రతి సంవత్సరం ఆ రోజును `హైదరాబాద్ విమోచన దినం’గా జరుపుకొంటున్నాము.
‘స్వతంత్ర హైదరాబాద్’ పాట పాడిన నిజాం
హైదరాబాద్ నిజాం నేతృత్వంలో భారత దేశంలో విలీనమైంది గాని, విమోచన అనడంలో అర్ధం లేదంటూ వామపక్షాలు, నకిలీ లౌకికవాదులు, మతోన్మాదులు వాదనలు చేస్తున్నారు. అయితే విలీనాన్ని అడ్డుకొనేందుకు అప్పట్ల రజాకార్ల నేతృత్వంలో నిజాం జరిపిన అరాచకాలు, దారుణమైన హింసాకాండను చూస్తే బ్రిటిష్ వారు కూడా అంత అమానుషంగా వ్యవహరింపలేదని స్పష్టం అవుతుంది.
హిందువులు అధిక సంఖ్యలో ఉన్న హైదరాబాద్లో, హిందువులకు కనీస ప్రాథమిక హక్కులు కూడా అందుబాటులో లేకుండా నిజాం చూసుకున్నారు. ఆయన హైదరాబాద్ను సార్వభౌమ ఇస్లామిక్ రాజ్యంగా మార్చడానికి ప్రయత్నించారు. లార్డ్ రీడింగ్ కాలంలో కూడా నిజాం బ్రిటిష్ వారికి ‘నమ్మకమైన మిత్రుడు’, బ్రిటిష్ వారి నుండి తాను పొందిన విశ్వాసం కారణంగా, ఆయన ‘స్వతంత్ర హైదరాబాద్’ పాట పాడటం ప్రారంభించారు.
స్వతంత్ర భారతదేశంలో విదేశీ పాలనలో ఉన్న హైదరాబాద్ ప్రజలు స్వాతంత్ర్యం కోసం ఆందోళనలు ప్రారంభించారు. నిజాం ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని కఠినతరం చేసి, తన నిరంకుశ పాలనను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాడు. ఇత్తెహాదుల్ ముసల్మీన్ ‘ముస్లింలు పాలకులు, హిందువులు పాలితులు; నిజాం ముస్లింల శక్తికి ప్రతీక’ అని ప్రచారం చేయడం ప్రారంభించింది. ఈ మత సంస్థ తన మత సైన్యమైన ‘రజాకార్లను’ రంగంలోకి దించింది.
ఇతర ప్రాంతాల నుండి ముస్లింలను హైదరాబాద్లో స్థిరపరచడం ద్వారా నిజాం అక్కడ ముస్లింల శాతాన్ని అనేక రెట్లు పెంచాడు. ఆ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడైన బహదూర్ యార్ జంగ్, “అధికారం పాలకుడి వ్యక్తిలో కాకుండా, అతడిని పరిపాలించడానికి అనుమతించే ముస్లిం విశ్వాసుల సమాజంలో ఉంటుంది” అనే అభిప్రాయాన్ని ప్రచారం చేయడం ద్వారా, “నిజాంను సార్వభౌమాధికారానికి ప్రతిరూపం నుండి కేవలం ఒక చిహ్నంగా మార్చారు.”
ఈ తర్కం ప్రకారం, మజ్లిస్ అభిప్రాయంలో, హైదరాబాద్ను ఒక ముస్లిం రాజ్యంగా ప్రకటించాలి, అందులో ప్రతి ముస్లిం “సార్వభౌమాధికారంలో భాగస్వామిగా మరియు వాటాదారుడిగా మారాలి.” బహదూర్ యార్ జంగ్ 1944లో మరణించారు. ఆయన ముఖ్యమైన వారసులలో ఒకరైన కాసిం రజ్వీ, మజ్లిస్ పారామిలిటరీ విభాగమైన రజాకార్లను ఏర్పాటు చేశారు. రజ్వీ నాయకత్వంలోనే మజ్లిస్ మరింత తీవ్రవాద స్వభావాన్ని సంతరించుకుంది.
భారత్లో విలీనాన్ని వ్యతిరేకించిన మజ్లిస్
1947లో భారత్లో విలీనాన్ని మజ్లిస్ వ్యతిరేకించింది. బహదూర్ యార్ జంగ్ తర్వాత నాయకుడిగా వచ్చిన కాసిం రజ్వీ, భౌగోళికంగా చాలా దూరంగా, దేశంలో అంతర్భాగం కాని పాకిస్తాన్లో విలీనం కావాలనే ఉద్దేశంతో, “మరీ ఆలస్యం కాకముందే పాకిస్తాన్తో సంబంధాలు పెట్టుకోండి” అని నిజాంకు సలహా ఇచ్చారు. అటువంటి సూచన ఎంత హాస్యాస్పదమో గ్రహించిన నిజాం, అతడిని “పిచ్చివాడు” అని, “దుర్మార్గుడు” అని ముద్ర వేశారు.
సిడ్నీ కాటన్ వంటి విదేశీయుల సహాయంతో నిజాం రహస్యంగా విమానాల ద్వారా ఆయుధాలను సమకూర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు. హైదరాబాద్ సంస్థానంలోని కర్మాగారాలన్నింటినీ ఆయుధాల తయారీ కేంద్రాలుగా మార్చారు. ఆ సమయంలో నిజాం ద్వంద్వ విధానాన్ని అనుసరించాడు. ఒకవైపు తన సైన్యాన్ని బలోపేతం చేసుకుంటూనే, మరోవైపు భారత ప్రభుత్వంతో శాంతి చర్చలు కూడా మొదలుపెట్టాడు. మతపరమైన ‘జిహాద్’ పేరుతో హిందువులపై ద్వేషాన్ని రెచ్చగొట్టి దాడులకు పాల్పడటం కూడా ప్రారంభించాడు.
రజాకార్లు ప్రజలను దోచుకోవడం, మహిళలపై అత్యాచారాలకు పాల్పడటం ద్వారా అంతటా భయానక వాతావరణాన్ని సృష్టించారు. తెలంగాణ ప్రాంతంలోని అనేక గ్రామాల్లో రజాకార్లు దాడులు చేసి, ప్రజలను దోచుకోవడం, మహిళలపై అత్యాచారాలు, సామూహిక హత్యలకు పాల్పడటం ద్వారా భీతావహ పరిస్థితులను నెలకొల్పారు. ఈ భయానక వాతావరణంలోనూ, కొన్ని ప్రాంతాల ప్రజలు ధైర్యం తెచ్చుకుని పాలకులను ఎదిరించడం మొదలుపెట్టారు.
హిందువులను తప్పుదోవ పట్టించేందుకు నిజాం ప్రభుత్వం ఒక ఎత్తుగడగా ‘శాంతి కమిటీల’ను ఏర్పాటు చేసింది. హిందువులను మభ్యపెట్టడానికి వేసిన ఈ పథకంలో భాగంగా, ఆ కమిటీలలో హిందూ సభ్యులను కూడా చేర్చారు. అయితే, రజాకార్ల చర్యలపై హిందూ సభ్యులు ఫిర్యాదు చేస్తే వారి ప్రాణాలకు తీవ్ర ముప్పు వాటిల్లే పరిస్థితి ఉండేది. ఒకసారి శాంతి కమిటీ సమావేశంలో సత్తగోపాచార్యులు రజాకార్ల అరాచకాలను తీవ్రంగా ఖండించిన మరుసటి రోజే, వారిని జనగామ రోడ్డుపైకి ఈడ్చుకెళ్లి కాల్చి చంపారు.
తిప్పర్తి పట్టణంలో, ముస్లిం అధికారులు పౌర-సైనిక విభజన లేకుండా ప్రజలతో కలిసి ఆయుధ విన్యాసాలు నిర్వహించేవారు. వారు హిందువులకు ఆయుధాల వినియోగంలో శిక్షణ ఇచ్చి, తోటి హిందువులనే చంపేలా చేసేవారు. అదే సమయంలో, ‘శాంతి కమిటీల’ ఏర్పాటు ద్వారా ప్రజలను రక్షిస్తామని నిజాం ప్రభుత్వం ప్రచారం చేసుకునేది. ఆ ‘శాంతి’ స్థాపన ఎంత భయానకంగా ఉండేదో ఎం.ఎన్. రెడ్డి అనుభవం ద్వారా తెలుస్తుంది.
ఆయన కోడకండ్ల-రంగపూర్ రోడ్డుపై ప్రయాణిస్తుండగా (ఈ ప్రాంతం ఇననూరు పోలీస్ స్టేషన్కు 6 కి.మీ దూరంలో ఉంటుంది), ఒక చింతచెట్టుకు వేలాడదీసిన ఐదు మృతదేహాలను చూశారు. అక్కడి గ్రామస్తులను అడగ్గా, అవి ఐదుగురు బ్రాహ్మణుల మృతదేహాలని తెలిసింది. ఒక రోజు అంత్యక్రియల కార్యక్రమానికి హాజరై తిరిగి వస్తున్న ఏడుగురు బ్రాహ్మణులను ‘శాంతిని కాపాడే’ పేరుతో తిరుగుతున్న రజాకార్ల ముఠా అడ్డుకుంది. రజాకార్లు ఆ ఏడుగురు బ్రాహ్మణులను పట్టుకోగా, వారిలో ఇద్దరు తప్పించుకుని పారిపోయారు.
శాంతి కమిటీల పేరుతో హిందువులపై దారుణమైన హింసాకాండ
మిగిలిన ఐదుగురూ ప్రభుత్వ ఏజెంట్లని రజాకార్లు సొంతంగా నిర్ధారించుకున్నారు. వారు ఆ ఐదుగురినీ చింత చెట్టు కొమ్మలకు వేలాడదీసి, తాడులు కాలిపోకుండా ఉండేలా జాగ్రత్త పడుతూనే, వారి కింద మంట పెట్టి సజీవ దహనం చేశారు. ఆ ప్రాంతంలోని ఇతర హిందువులకు ఒక బలమైన హెచ్చరిక పంపాలనే ఉద్దేశంతో రజాకార్లు ఆ మృతదేహాలను చెట్టుకే వేలాడదీసి ఉంచారు.
వారిలో ముగ్గురు ధరించిన వెండి నడుము ఆభరణాలు వేడికి వంకర తిరిగి నల్లగా మారిపోయాయి. అంత్యక్రియల సమయంలో వారికి లభించిన వెండి నాణేలు బూడిదలో కనిపించాయి. వారు ధరించిన ధోవతులు, వారి శరీరాలు పూర్తిగా కాలి నల్లగా మాడిపోయాయి. ఆ అమానుషమైన, భయానక దృశ్యాన్ని చూసి గ్రామస్తులు తీవ్ర భయాందోళనలకు గురయ్యారు.
క్రూరమైన నిజాం పాలన, రజాకార్లు చేసిన అకృత్యాలు, 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ సమయంలో బ్రిటిష్ సైనికాధికారి నీల్ చేసిన వాటిని కూడా మించిపోయాయి. నీల్ భారతీయులను ఉరితీసేవాడు, ఫిరంగులతో కాల్చి చంపేవాడు. కానీ ప్రజలను సజీవ దహనం చేసిన సందర్భాలు నీల్ విషయంలో కూడా లేవు. ప్రజలను సజీవ దహనం చేసిన ఘనత రజాకార్లకే దక్కుతుంది. రాక్షసులు కూడా ఇంతటి అనాగరిక చర్యలకు పాల్పడి ఉండేవారు కాదు.
రజాకార్లు, ప్రభుత్వ సిబ్బంది కలిసి రాత్రివేళల్లో గ్రామాలపై దాడులు చేసి, ఏమాత్రం సంకోచం లేకుండా దోచుకునేవారు. వారు మహిళల చెవిపోగులు, ముక్కుపుడకలను బలవంతంగా లాగేసేవారు, దాంతో ఆ మహిళలు రక్తమోడుతూ ఉండేవారు. హిందువులు అటువంటి చర్యలను ఖండించినప్పుడు, నిజాం ప్రభుత్వం శాంతి స్థాపన, ఉద్యమ అణచివేత పేరుతో ఆ చర్యలను సమర్థించడమే కాకుండా, హిందువులను మరింతగా అణచివేసింది.
1947లో హైదరాబాద్కు వచ్చిన మహమ్మద్ అలీ జిన్నా ఒక భారీ బహిరంగ సభలో ప్రసంగిస్తూ అనేక రెచ్చగొట్టే వ్యాఖ్యలు చేశారు. “మేము హిందువుల మెడలను కోడి మెడల్లా విరిచేస్తాం, ముల్లంగిలా నరికేస్తాం” అని ఆయన అనడంతో రజాకార్లు మరింత దూకుడుగా వ్యవహరించడం మొదలుపెట్టారు.
More Stories
మోదీ దూరదృష్టితో అద్భుత మార్పు సాధిస్తున్న భారత్
కేసీఆర్ ఫామ్హౌస్పై విచారణకు సిఎం రేవంత్ ఆదేశం
యుపిఐ చార్జీలతో భారత్ తిరిగి నగదు వైపు మళ్లే ప్రమాదం!