`స్వాతిక కర్మయోగం’కు ఓ సజీవ ఉదాహరణ శేషాద్రిజీ

“చిన్నతనం నుండే దేశభక్తితో నిండిన హెచ్.వి. శేషాద్రి జీ, నాలాంటి ఎంతోమంది స్వయంసేవకులకు జాతీయ కార్యకలాపాల్లో నిమగ్నమయ్యేలా నిరంతర స్ఫూర్తిని అందించారు. ఆయన జీవితం మొత్తం భగవద్గీతలో పేర్కొన్న ‘సాత్విక కర్మయోగం’కు ఒక సజీవ ఉదాహరణ.” అని రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (ఆర్ఎస్ఎస్) సర్ కార్యవాహ దత్తాత్రేయ హోసబాలే తెలిపారు.

సంఘ్ మాజీ సర్ కార్యవాహ, ప్రముఖ చింతనకర్త హెచ్.వి. శేషాద్రి శతజయంతి కార్యక్రమం సందర్భంగా అయన వ్యక్తిత్వాన్ని, ఆయన చేసిన కృషిని, జాతీయ జీవనానికి ఆయన అందించిన సహకారాన్ని హోసబాలేఈ మాటలతో కొనియాడారు. బెంగళూరు సమీపంలోని జిగానిలో ఉన్న ‘ప్రశాంతి కుటీరం’లో, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సమక్షంలో జరిగిన ‘స్వామి వివేకానంద యోగ అనుసంధాన సంస్థాన’ (ఎస్-వ్యాస) విశ్వవిద్యాలయ స్వర్ణోత్సవాలు, శేషాద్రి గారి శతజయంతి వేడుకల ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమంలో హోసబాలే శుక్రవారం పాల్గొన్నారు.

ఈ సందర్భంగా ఆయన శేషాద్రి గారి జీవితంలోని అనేక ఘట్టాలను ఉదహరిస్తూ ఒక వ్యక్తి తపస్సు, త్యాగం, సరళత, సంస్థ పట్ల అంకితభావం వేలాది మంది జీవితాల గమనాన్ని ఎలా మార్చగలవో ఆయన వివరించారు. శేషాద్రి రచించిన 32 పుస్తకాలు, రాసిన పది వేలకు పైగా లేఖలు, దేశవ్యాప్తంగా ఆయన చేసిన పర్యటనలను ప్రస్తావిస్తూ, ఆయన అందించిన ఆలోచనలు దేశానికి, సమాజానికి శాశ్వత మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయని పేర్కొన్నారు.

ఇదే కార్యక్రమంలో, యోగకు సంబంధించిన శాస్త్రీయ పరిశోధనలను కొత్త శిఖరాలకు చేర్చే లక్ష్యంతో అత్యాధునిక ‘రితంభర’ ప్రయోగశాలను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు. భారతీయ సంస్కృతి, సమాజంపై 32 పుస్తకాల రూపంలో విస్తృతమైన ఆలోచనా సంపద హెచ్.వి. శేషాద్రి తన రచనల ద్వారా భారతీయ సంస్కృతి, సమాజం, చరిత్ర, యువత కోసం ఒక విశాలమైన ఆలోచనా ప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరించారని హోసబాలే చెప్పారు.

ఆయన రాసిన 32 పుస్తకాలు ఆయన అధ్యయనం, అనుభవం, పరిశీలన, చింతనల ఫలితం. కన్నడ, ఆంగ్లం, హిందీ భాషల్లో ఆయన రాసిన రచనలు, జాతీయ జీవన రంగంలో పనిచేసే వారికి దిశానిర్దేశం చేశాయి. ఆయన సాహిత్యం భారతీయ జ్ఞాన సంప్రదాయంలో భావి తరాలకు అందించిన ఒక విలువైన వారసత్వం. శేషాద్రి గారి రచనల్లోని ఒక ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, అవి జీవితంలోని ప్రతి రంగంలో ఉన్న వ్యక్తులకు ఏదో ఒక మార్గదర్శకత్వాన్ని అందిస్తాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ఉపాధ్యాయులు, రైతులు, వ్యాపారులు, సామాన్య పౌరులు అందరూ ఆయన ఆలోచనల నుండి స్ఫూర్తి పొందవచ్చు. ఆయన ఆలోచనా విధానం కేవలం పుస్తక జ్ఞానానికే పరిమితం కాలేదు. అది జీవితానుభవం. ఆచరణతో ముడిపడి ఉండేది. 10,000కు పైగా లేఖల ద్వారా కార్యకర్తలకు మార్గనిర్దేశం చేశారు. కర్ణాటకలో సంఘ్ కార్యకలాపాలను బలోపేతం చేయడమే కాకుండా, జాతీయ స్థాయిలో సంస్థ సేవా కార్యక్రమాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడంలో శేషాద్రి గారు కీలక పాత్ర పోషించారని హోసబాలే వివరించారు.

యాదవరావు జోషి గారి మార్గదర్శకత్వంలో కర్ణాటక సేవా కార్యక్రమాలకు ఒక వ్యవస్థీకృత రూపాన్ని ఇవ్వడానికి తీసుకున్న చొరవను ముందుకు తీసుకెళ్లడంలో శేషాద్రి కృషి విశేషమైనదని చెప్పారు. క్రమంగా, ఈ సేవా కార్యక్రమాలే దేశవ్యాప్త ఉద్యమంగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. శేషాద్రి గారు సంవత్సరం పొడవునా దేశవ్యాప్తంగా పర్యటించి, చిన్న గ్రామాలకు సైతం వెళ్లి స్వయంసేవకులతో మాట్లాడారు.

ఆయనకు వేలాది, లక్షల మంది కార్యకర్తలతో వ్యక్తిగత పరిచయం ఉండేది. వారికి మార్గనిర్దేశం చేయడానికి ఆయన 10,000కు పైగా లేఖలు రాశారు. ఈ లేఖలు సంస్థాగత పనుల విషయంలోనే కాకుండా, కార్మికుల వ్యక్తిగత సమస్యలు, కష్టాలు, పరిస్థితులలో కూడా ఆయన అందించిన హృదయపూర్వక మద్దతును తెలియజేశాయి.

పగిలిన అద్దంలో కూడా అసాధారణమైన నిరాడంబరత

శేషాద్రి గారి నిరాడంబరతను ప్రస్తావిస్తూ, హోసబాలే ఒక ఆసక్తికరమైన సంఘటనను వివరించారు. ఒకసారి తాను శేషాద్రి గారు గడ్డం చేసుకునేటప్పుడు పగిలిన అద్దాన్ని ఉపయోగించడం చూశానని ఆయన చెప్పారు. ఆ అద్దం పగిలిపోయిందని, దానిని మార్చాలని తాను ఆయనతో చెప్పగా, దానికి శేషాద్రి గారు, తనకు అవసరమైనంత వరకు చూడగలనని, అంతకంటే ఎక్కువ చూడవలసిన అవసరం లేదని తేలికగా బదులిచ్చారని గుర్తు చేసుకున్నారు.

మన సంప్రదాయంలో పగిలిన అద్దంలో చూడటం అశుభమని ఆయనకు గుర్తు చేసినప్పుడు, ఆయన చిరునవ్వుతో ఇలా సమాధానమిచ్చారు: ఈ జీవితంలో ఇంతకంటే శుభప్రదం ఇంకేముంది? జరగాల్సినవన్నీ ఇప్పటికే జరిగిపోయాయి. శేషాద్రి గారి వ్యక్తిత్వం ఎంత నిరాడంబరంగా ఉండేదంటే, ఆయన వేషధారణ, జీవన విధానాన్ని చూస్తే, ఆయన ఎం.ఎస్.సి స్వర్ణ పతక విజేత అని, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ వంటి పెద్ద సంస్థకు సర్ కార్యవాహగా పనిచేశారని ఊహించడం కష్టమని హోసబాలే పేర్కొన్నారు. తన పాండిత్యం, నిర్వహణా సామర్థ్యంతో పాటు, ఆయనకు అద్భుతమైన వినయం కూడా ఉండేది.

బూట్ల లేసులను కట్టి జీవితకాలం జాతీయ కార్యానికి బంధించారు

ఒక స్వయంసేవకుడికి సంబంధించిన సంఘటనను గుర్తుచేస్తూ, శేషాద్రి జీ ఒకసారి స్వయంగా ఆ స్వయంసేవకుడి యూనిఫాం బూట్ల లేసులను సరిగ్గా కట్టారని హోసబలే చెప్పారు. ఈ చిన్న చర్య ఆ స్వయంసేవకుడి మనస్సుపై ఎంతటి గాఢమైన ముద్ర వేసిందంటే, అతను జీవితాంతం జాతీయ కార్యానికి అంకితమయ్యాడు. శేషాద్రి జీ కేవలం తన బూట్ల లేసులను కట్టడమే కాకుండా, తనను సంస్థకు, దేశానికి జీవితకాలం పాటు బంధించి ఉంచారని ఆ కార్యకర్త తర్వాత కాలంలో పేర్కొన్నారు.

ఈ ఉదంతం ద్వారా, శేషాద్రి జీ సంస్థాగత నైపుణ్యం కేవలం గొప్ప ప్రసంగాలు, ఆదేశాలకే పరిమితం కాలేదని హోసబలే వివరించారు. కార్యకర్తల పట్ల ఆయన ప్రదర్శించిన ప్రవర్తన, ఆత్మీయత, సున్నితత్వమే ఆయనకు అతిపెద్ద బలాలుగా నిలిచాయి.

శేజీవితాన్ని, సమాజాన్ని పరివర్తన చెందించే సాధనంగా యోగా

యోగపై శేషాద్రి జీకున్న దృక్పథం గురించి ప్రస్తావిస్తూ, ఆయనకు యోగా అంటే కేవలం శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యానికి మాత్రమే పరిమితం కాదని హోసబలే చెప్పారు. సమగ్ర జీవితాన్ని మెరుగుపరచడానికి, సమాజాన్ని మార్చడానికి యోగా ఒక పునాది అని ఆయన నమ్మేవారు. గీతా సందేశాన్ని ఆచరణలో పెడుతూ, ఆయన స్వయంసేవకులను, వారి కుటుంబాలను యోగా మార్గం వైపు, భారతీయ సంస్కృతి అధ్యయనం వైపు ప్రోత్సహించారని తెలిపారు.

అనుబంధం, అహం లేకుండా, స్థిరత్వంతో, ఉత్సాహంతో పనిచేస్తూ, విజయం అపజయంలోనూ సమచిత్తంగా ఉండే వ్యక్తిని సాత్విక కర్తగా వర్ణించే గీతా శ్లోకాన్ని ఆయన ఉటంకించారు: ముక్తసంగో’నాహంవాది ధృత్యుత్సహసమాన్వితః; సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్ నిర్వికారః కర్త సాత్విక్ ఉచ్యతే. హోసబాలే ప్రకారం, శేషాద్రి గారి జీవితం ఈ స్ఫూర్తికి నిదర్శనం. ఆయన అందరి పట్ల ప్రేమ, కరుణ కలిగి ఉండేవారు. పని విజయం లేదా అపజయంతో ప్రభావితం కాకుండా నిరంతరం తన కర్తవ్యంలో నిమగ్నమై ఉండేవారని తెలిపారు.

శేషాద్రి గారు ఎస్-వ్యాస, యోగ ఉద్యమానికి కూడా మార్గదర్శకత్వం వహించారని హోసబాలే చెబుతూ నేడు ఈ సంస్థ యోగా, వైద్యం, ఆరోగ్య పరిశోధన, మానవ శరీరం, మనస్సు అభివృద్ధిలో ప్రాణాయామం పాత్రను శాస్త్రీయ ప్రాతిపదికన స్థాపించడానికి కృషి చేస్తోందని కొనియాడారు. అంతర్జాతీయ విద్యా, శాస్త్రీయ స్థాయిలో యోగాను అభివృద్ధి చేయడంలో ఈ సంస్థ ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించడం చూడటం సంతృప్తికరంగా ఉందని చెప్పారు.

సమాధి స్థితిపై కూడా శాస్త్రీయ పరిశోధన

యోగ పరిశోధనకు ఒక కొత్త దిశను ఇవ్వాలనే ఉద్దేశ్యంతో “ఋతంభర” అనే అత్యాధునిక ప్రయోగశాలను ఏర్పాటు చేయాలనే చొరవ, ఎస్-వ్యాస స్వర్ణోత్సవ వేడుకలలో ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. దీని ద్వారా, యోగా సూక్ష్మ,ఉన్నత కోణాలపై, ముఖ్యంగా సమాధి స్థితిపై శాస్త్రీయ అధ్యయనం, పరిశోధనను ముందుకు తీసుకెళ్లే ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. భారతీయ యోగ సంప్రదాయంలో వర్ణించిన గాఢమైన ధ్యాన అనుభవాలను ఆధునిక పరిశోధనా పద్ధతుల ద్వారా అర్థం చేసుకోవడమే దీని లక్ష్యం.

దేశ నిర్మాణానికి సామర్ధ్యం గల పౌరులను తయారుచేసిన శేషాద్రిజీ

హెచ్.వి. శేషాద్రి దేశ నిర్మాణానికి, అంకితభావం, సామర్థ్యం, క్రమశిక్షణ కలిగిన పౌరులను తయారు చేయడానికి తనను తాను అంకితం చేసుకున్నారని ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ కొనియాడారు. బెంగళూరులోని ప్రశాంతి కుటీరం స్వర్ణోత్సవ వేడుకల్లో పాల్గొన్న ఆయన, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ సీనియర్ నాయకుడు హెచ్.వి. శేషాద్రి శత జయంతి సందర్భంగా ఆయనకు ఘన నివాళులర్పించారు.

“మిత్రులారా, ప్రశాంతి కుటీరం మహోత్సవంతో పాటు, ఈ ఏడాది మనం పూజ్య హెచ్.వి. శేషాద్రి శత జయంతిని జరుపుకుంటున్నాము. నేను ఆయనకు గౌరవపూర్వకంగా నివాళులర్పిస్తున్నాను. హెచ్.వి. శేషాద్రి ఈ సంస్థను స్థాపించారు. తన జీవితమంతా దేశ నిర్మాణ లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి అంకితం చేశారు,” అని ప్రధాని మోదీ పేర్కొన్నారు.

“దేశాన్ని విజయ శిఖరాలకు తీసుకెళ్లాలంటే అంకితభావం, సామర్థ్యం, క్రమశిక్షణ కలిగిన పౌరులు అవసరమని ఆయనకు తెలుసు. శేషాద్రి గారు అటువంటి వ్యక్తులను తయారు చేయడానికి తనను తాను అంకితం చేసుకున్నారు,” అని ప్రధాని మోదీ తెలిపారు. భారతదేశ సంస్కృతి, విజ్ఞానాన్ని ప్రపంచానికి అందించడంలో ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలను కూడా ప్రధానమంత్రి ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.