పారిశ్రామికవేత్త అదానీ ఆధ్వర్యంలో ముంబై అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలోని డ్యూటీ ఫ్రీ షాపులలో ప్రభుత్వం నిషేధించిన నికోటిన్ పౌచ్ల అమ్మకం యథేచ్ఛగా కొనసాగుతున్నది. డ్రగ్స్ అండ్ కాస్మొటిక్స్ చట్టం కింద రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియ అనంతరం భారత దేశం ఇ-సిగరెట్లను నిషేధించి ప్యాచ్లు వంటి కొన్ని నికోటిన్ ప్రత్యామ్నాయాలను ఆమోదించింది.
అయితే అవి అమ్మడానికి లైసెన్స్ కావాలి. అదానీ దుకాణాల్లో వీటిని ఆమోదం లేకుండా అమ్ముతున్నట్టు గుర్తించారు. ఇండియా డ్రగ్ శాఖ ముంబై ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్టులో తనిఖీలు నిర్వహించి ఎలాంటి అనుమతులు లేకుండానే దిగుమతి చేసుకొని నికోటిన్ పౌచ్లను అమ్ముతున్నట్టు గుర్తించింది. దీనిపై కేసు నమోదు కాగా, అదానీ సంస్థ బాంబే హైకోర్టును ఆశ్రయించింది. నికోటిన్ పౌచ్లు మాదకద్రవ్యం కాదని న్యాయస్థానంలో వాదించింది.
కేసును విచారించిన హైకోర్టు ప్రస్తుతం డ్యూటీ ఫ్రీ షాపుల్లో ఉన్న స్టాక్పై ఎలాంటి బలవంతపు చర్యలు చేపట్టవద్దని ఆదేశిస్తూ కేసును జూలై 14కు వాయిదా వేసింది. సాధారణంగా ధూమపానం మానే ప్రయత్నంలో నికోటిన్ పౌచ్లను ఉపయోగిస్తారు. రాయిటర్స్ సమీక్షించిన కోర్టు పత్రాల ప్రకారం, అదానీ తాను ఎలాంటి తప్పు చేయలేదని ఖండిస్తూ, డ్రగ్స్ , కాస్మెటిక్స్కు వర్తించే చట్టం డ్యూటీ-ఫ్రీ షాపులు, నికోటిన్ పౌచ్లకు వర్తించదని ప్రకటించాలని న్యాయమూర్తులను కోరారు.
ఇటువంటి అవుట్లెట్లలో భారతదేశం అమ్మకాలను ఎలా నియంత్రిస్తుందనే దానిపై ఈ కేసు ఒక ఆదర్శంగా నిలవగలదని, ప్రభుత్వం గెలిస్తే, ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నికోటిన్ ఉత్పత్తులలో ఒకదాని అమ్మకాలను భారతదేశ విమానాశ్రయాలలో నిరోధించవచ్చని న్యాయవాదులు అంటున్నారు. డ్రగ్స్ అండ్ కాస్మెటిక్స్ చట్టం కింద రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియ అనంతరం భారతదేశం ఇ-సిగరెట్లను నిషేధించి, ప్యాచీలు, చూయింగ్ గమ్ల వంటి కొన్ని నికోటిన్ ప్రత్యామ్నాయాలను ఆమోదించింది.
నికోటిన్ పౌచ్లు ఇప్పటికీ చట్టవిరుద్ధంగా, ఆమోదం లేనివిగా ఉన్నాయి. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం పొగాకు వల్ల 13.5 లక్షల మంది మరణిస్తున్నారు. జూన్లో వెలువడిన ఒక ప్రభుత్వ అధ్యయనం, 18 నుండి 40 ఏళ్ల మధ్య వయస్సు వారిలో విరివిగా జరుగుతున్న అక్రమ అమ్మకాలు, వినియోగం కారణంగా నికోటిన్ పౌచ్లను “ఒక కొత్త, చాలావరకు నియంత్రణ లేని ప్రజారోగ్య సమస్య”గా పేర్కొంది.
నికోటిన్ వ్యతిరేక బృందమైన ‘మదర్స్ ఎగైనెస్ట్ వేపింగ్’ నుండి ఫిర్యాదులు అందిన తర్వాత, భారతదేశ మాదకద్రవ్యాల విభాగం మార్చిలో ముంబై అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలోని డ్యూటీ-ఫ్రీ షాపులను తనిఖీ చేసింది. ఈ సందర్భంగా, అవసరమైన అనుమతులు లేకుండా డిపార్చర్ జోన్లో దిగుమతి చేసుకున్న నికోటిన్ పౌచ్లను అమ్ముతున్నట్లు కనుగొన్నారని ప్రభుత్వ పత్రాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
“నికోటిన్ పౌచ్లు కూడా మాదకద్రవ్యాల నిర్వచనం కిందకే వస్తాయి… చెల్లుబాటు అయ్యే రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికేట్ మరియు దిగుమతి లైసెన్స్ తప్పనిసరి,” అని ఒక సహాయ మాదకద్రవ్యాల నియంత్రణాధికారి ఏప్రిల్ 2న విమానాశ్రయ కస్టమ్స్ అధికార యంత్రాంగానికి రాసిన లేఖలో పేర్కొన్నారు. ఈ లేఖకు ఒక “విచారణ నివేదిక”ను కూడా జతచేశారు. దుబాయ్కు చెందిన ఫ్లెమింగోతో కలిసి అదానీ నడుపుతున్న జాయింట్ వెంచర్ అయిన ముంబై ట్రావెల్ రిటైల్ను, నికోటిన్ పౌచ్ల అమ్మకాలను నిలిపివేసి, అనుమతులు తీసుకోవాలని కోరినట్లు ప్రభుత్వ లేఖలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
లైసెన్స్ లేకుండా మాదకద్రవ్యాన్ని విక్రయిస్తే, కనీసం మూడేళ్ల జైలు , కనీసం లక్ష రూపాయల ($1,049) జరిమానా లేదా స్వాధీనం చేసుకున్న మాదకద్రవ్యాల విలువకు మూడు రెట్లు, ఈ రెండింటిలో ఏది ఎక్కువైతే ఆ మొత్తం విధించబడుతుంది. అదానీ అమ్మకాలపై జరుగుతున్న దర్యాప్తు, ముంబైలో దానిపై కోర్టులో వేసిన సవాలుకు సంబంధించిన వివరాలను రాయిటర్స్ మొదటగా నివేదించింది. అంతర్జాతీయ నిష్క్రమణ ప్రాంతంలోని దుకాణాలు “భారతదేశ కస్టమ్స్ సరిహద్దులకు ఆవల” వ్యాపారం చేస్తున్నాయని, దేశీయ నిబంధనల నియంత్రణ పరిధికి వెలుపల ఉన్నాయని అదానీ సంస్థ అధికారులకు తెలిపినట్లు, దాని గోప్యతకు భంగం కలిగించే హైకోర్టు ఫైలింగ్లో వెల్లడైంది.
“ఒకవేళ దుకాణంలో హత్య జరిగితే, అరెస్టు చేయడానికి భారత పోలీసులకు అధికారాలు ఉండవా? వారికి ఉంటాయి. వారు తుపాకులు లేదా మందుగుండు సామగ్రిని అమ్మగలరా? లేదు,” అని గతంలో భారతీయ ఔషధ తయారీ సంస్థలైన సిప్లా, గ్లెన్మార్క్ ఫార్మాస్యూటికల్స్లో జనరల్ కౌన్సెల్గా పనిచేసిన మురళీ నీలకంఠన్ పేర్కొన్నారు.
జూన్ 24న, ముంబై హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు, ముంబైలోని డ్యూటీ-ఫ్రీ షాపులలో ప్రస్తుతం ఉన్న పౌచ్ల నిల్వలపై “ఎలాంటి బలవంతపు చర్యలు” తీసుకోకూడదని పేర్కొంటూ, ఈ కేసు విచారణను జూలై 14కు వాయిదా వేశారు.
పౌచ్లు ఒక “ఇటీవలి ఆవిష్కరణ”
అదానీ భారతదేశంలో ఎనిమిది విమానాశ్రయాలను నిర్వహిస్తున్నారు. డ్యూటీ-ఫ్రీ ఆఫర్లపై దృష్టి సారించి, 11 బిలియన్ డాలర్ల విస్తరణను లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ముంబై అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో, ఇది 30కి పైగా డ్యూటీ-ఫ్రీ షాపులను నడుపుతోంది. కోర్టులో, నికోటిన్ పౌచ్లు “ఒక మాదకద్రవ్యం కాదు” అని, అవి ప్రస్తుత పొగాకు నియంత్రణ చట్టాలు ఊహించని “ఇటీవలి ఆవిష్కరణ” అని అదానీ పేర్కొన్నట్లు పత్రాలు చూపిస్తున్నాయి.
ఆగస్టు నుండి, అదానీ సంస్థ ఫిలిప్ మోరిస్ వారి జైన్ నికోటిన్ పౌచ్లను వివిధ ఫ్లేవర్లలో $29,000 కంటే ఎక్కువ విలువకు, స్వీడిష్ స్మోక్లెస్ సొల్యూషన్స్ వారి వైట్ ఫాక్స్ బ్రాండ్ను $7,700 విలువకు దిగుమతి చేసుకున్నట్లు కస్టమ్స్ రికార్డులు వెల్లడించాయి. 2023తో పోలిస్తే 2025లో జైన్ యు.ఎస్. అమ్మకాలు రెట్టింపు అయ్యాయని ఫిలిప్ మోరిస్ చెబుతోంది. జైన్, వైట్ ఫాక్స్ రెండింటినీ భారతీయ విక్రేతలు అక్రమంగా అమ్ముతున్నారని జూన్లో భారత ప్రభుత్వ అధ్యయనం పేర్కొంది.
ఇదిలా ఉండగా, ఫ్లెమింగో డ్యూటీఫ్రీ సంస్థ ముంబైతో సహా అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవులలో దుకాణాలను నిర్వహిస్తోందని, నికోటిన్ పౌచ్లను “నిల్వ చేసే ప్రక్రియలో” ఉన్నందున తమపై కూడా ఇలాంటి చర్యలే జరుగుతాయని భయపడుతున్నట్లు హైకోర్టుకు తెలిపినట్లు పత్రాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. నికోటిన్ పౌచ్ల కోసం లైసెన్సులు కోరడం వల్ల సరఫరాదారులు వాటిని మార్కెట్ నుండి ఉపసంహరించుకోవలసి వస్తుందని, తద్వారా “భారతదేశంలోని డ్యూటీ ఫ్రీ పరిశ్రమ ప్రయాణికులకు ఆకర్షణీయం కాకుండా పోతుందని” ఆ సంస్థ పేర్కొంది.
More Stories
తృణమూల్ బ్యాంకు ఖాతాల్లో రూ 440 కోట్లు జప్తు
నిజ్జర్ హత్యకులారెన్స్ బిష్ణోయ్ ఆదేశం.. భారత్ ప్రమేయం లేదు!
హోర్ముజ్ జలసంధిలో వాణిజ్య నౌకల భద్రత పట్ల భారత్ ఆందోళన