పాతికృత్ సేన్ గుప్తా
హిమాలయాల స్వరూపాన్నే మార్చిన రాజకీయ భూకంపంలో, నేపాల్ ఎన్నికల ఫలితాలు శుక్రవారం వెలువడుతున్న నేపథ్యంలో, ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థి బాలేంద్ర “బాలెన్” షా నేతృత్వంలోని రాష్ట్రీయ స్వతంత్ర పార్టీ (ఆర్ఎస్పీ) చారిత్రాత్మక విజయాన్ని సాధించింది. మార్చి 5న జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల తర్వాత, ఆర్ఎస్పీ ప్రస్తుతం ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికైన 165 స్థానాల్లో దాదాపు 120 స్థానాల్లో ఆధిక్యంలో ఉంది. ఇది నేపాలీ రాజకీయాలలో పాతుకుపోయిన సాంప్రదాయ రాజకీయ పార్టీలను తుడిచిపెట్టింది.
సెప్టెంబర్ 2025లో గత కేపీ శర్మ ఓలి నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాన్ని కూల్చివేసిన జెన్ జెడ్ నేతృత్వంలోని అల్లకల్లోల నిరసనల సంవత్సరం తర్వాత ఈ విజయం జరిగింది. ఇది సాంప్రదాయ పార్టీల పూర్తి తిరస్కరణను సూచిస్తుంది. భారతదేశానికి, ఈ ఫలితం లోతైన మార్పును సూచిస్తుంది. బాలెన్ షా కేవలం కొత్త ప్రధాన మంత్రి కాదు, చారిత్రక బాధ్యత కంటే సమానత్వం లెన్స్ ద్వారా న్యూఢిల్లీతో “ప్రత్యేక సంబంధాన్ని” చూసే దృఢమైన, సాంకేతిక నిపుణుడు, రాజీలేని జాతీయవాద తరం ముఖం ఆయన.
దశాబ్దాలుగా, న్యూఢిల్లీ నేపాల్ విధానం నేపాలీ కాంగ్రెస్, సిపిఎన్-యుఎంఎల్ వంటి స్థిరపడిన పార్టీలతో స్థిరమైన సంబంధాలలో లంగరు వేయబడింది. బాలెన్ షా పెరుగుదల ఈ ఊహించదగిన యుగం ముగింపును సూచిస్తుంది. 2025 చివరలో ఆర్ఎస్పీలో చేరడానికి ముందు ఖాట్మండు మేయర్గా పనిచేసిన షా, సాంప్రదాయ దౌత్య మార్గాలను నిరంతరం దాటవేస్తూ, తన 3.5 మిలియన్ల మంది అనుచరులతో ప్రత్యక్ష సోషల్ మీడియా ప్రభావంకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
ఆయన విజయం అంటే భారతదేశం ఇకపై వృద్ధాప్య పితృస్వామ్యులతో బ్యాక్-ఛానల్ చర్చలపై ఆధారపడనవసరం లేదు. షా గెలుపు పారదర్శకత, “నేపాల్ ఫస్ట్” వాక్చాతుర్యంపై నిర్మించబడింది. ప్రభావాన్ని కొనసాగించడానికి, భారత దౌత్యవేత్తలు విదేశాంగ విధానాన్ని చారిత్రక రాజీల శ్రేణిగా కాకుండా నేపాల్ సార్వభౌమ ప్రయోజనాలను పెంచే లక్ష్యంతో సాంకేతిక చర్చగా చూసే నాయకుడికి అనుగుణంగా ఉండాలి.
నిశ్చయాత్మక జాతీయవాద సవాల్
షా ఇప్పటికే సంకేత సార్వభౌమాధికారంపై ఘర్షణను రేకెత్తించడానికి సంసిద్ధతను ప్రదర్శించాడు. ఆయన మునుపటి “గ్రేటర్ నేపాల్” మ్యాప్ వివాదం, రాజధానిలో భారతీయ చిత్రాలపై తాత్కాలిక నిషేధం ప్రజాదరణ పొందిన ఆయన జాతీయవాద బ్రాండ్ ప్రారంభ సూచికలు. పార్లమెంటులో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో, షా ఇప్పుడు 1950 శాంతి, స్నేహ ఒప్పందం, కాలాపానీ-లిపులేఖ్ సరిహద్దు వివాదాలు వంటి సున్నితమైన అంశాలపై కఠినమైన వైఖరిని తీసుకోవడానికి అవకాశం ఉంది.
“జాగ్రత్తగా దౌత్యం”కి తక్కువ మొగ్గు చూపే, “స్వర సార్వభౌమాధికారానికి” ఎక్కువ అవకాశం ఉన్న ఖాట్మండుకు న్యూఢిల్లీ సిద్ధం కావాలి. ఇది స్వల్పకాలిక దౌత్యపరమైన చికాకులకు దారితీయవచ్చు. అయితే తుది, కట్టుబడి ఉండే నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రజాదరణ పొందిన నాయకుడితో దీర్ఘకాలిక సమస్యలను పరిష్కరించుకునే అవకాశాన్ని కూడా ఇది భారతదేశానికి అందిస్తుంది.
టెక్నోక్రాటిక్ అవకాశం
జాతీయవాద వైఖరి ఉన్నప్పటికీ, షా ప్రధాన ఆకర్షణ నిర్మాణ ఇంజనీర్గా నేపథ్యంలో పాతుకుపోయింది. ఆయన బెంగళూరులోనే స్ట్రక్చరల్ ఇంజనీరింగ్ లో మాస్టర్ డిగ్రీ చేయడం గమనార్హం. ఆర్ఎస్పీ మ్యానిఫెస్టో “వికాస్” (అభివృద్ధి) పై దృష్టి పెడుతుంది, 1.2 మిలియన్ ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తానని, జిడిపిని $100 బిలియన్లకు రెట్టింపు చేస్తానని, పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలను సంస్కరిస్తానని హామీ ఇస్తుంది.
ఇది భారతదేశపు “నైబర్హుడ్ ఫస్ట్” విధానానికి గణనీయమైన ప్రారంభాన్ని అందిస్తుంది. భారతదేశం నేపాల్ కు అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి. దాని విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రాథమిక వనరు. న్యూఢిల్లీ తన అభివృద్ధి సహాయాన్ని షా సాంకేతిక ప్రాధాన్యతలతో – ముఖ్యంగా జలశక్తి, డిజిటల్ కనెక్టివిటీ, ఇంటిగ్రేటెడ్ చెక్-పోస్టులలో – సమీకృతం చేయగలిగితే, అది ఆర్థిక ప్రయోజనం ఆధారంగా కొత్త భాగస్వామ్యాన్ని నిర్మించగలదు.
భావజాలంపై ఫలితాలపై షా దృష్టి పెట్టడం వలన పాత సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల అధికార పక్షవాతం కారణంగా గతంలో నిలిచిపోయిన పెద్ద ఎత్తున మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు ఆయన మరింత నమ్మకమైన భాగస్వామిగా మార్చవచ్చు.
భారత్- చైనాల పట్ల సమతుల్యత
షా శకంలో అత్యంత సున్నితమైన అంశం ఆయన అనుసరించే “సమతుల్య సంబంధాలు” సిద్ధాంతం. షా భారతదేశం, చైనా, అమెరికాలతో సమానంగా నిరాశను వ్యక్తం చేశారు. వైరల్ సోషల్ మీడియా పోస్ట్లలో ఈ మూడింటిపైనా తన ఆగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేశారు. తరచుగా “భారతదేశ అనుకూల” లేదా “చైనా అనుకూల” అని ముద్రకు గురైన తన పూర్వీకుల మాదిరిగా కాకుండా, షా నేపాల్ ప్రయోజనం కోసం రెండు దిగ్గజాలను ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకంగా ఆడటానికి ప్రయత్నించే తరానికి చెందినవాడని గుర్తించాలి.
భారతదేశం సవాలు ఏమిటంటే, షా “నేపాల్ ఫస్ట్” విధానం అనుకోకుండా “చైనా ఫస్ట్” వాస్తవికతలోకి జారిపోకుండా చూసుకోవడం. మరింత లావాదేవీలతో కూడిన, గౌరవప్రదమైన ద్వైపాక్షిక చట్రం కోసం కొత్త ప్రధానమంత్రి డిమాండ్ను గౌరవిస్తూనే, సాంస్కృతిక, భౌగోళిక బంధువుగా తన ప్రత్యేక పాత్రను న్యూఢిల్లీ నొక్కి చెప్పాలి.
(న్యూస్18.కామ్ నుండి)
More Stories
దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్లలో రూ.31 లక్షల కోట్లు సంపద ఆవిరి
పశ్చిమాసియాలో పరిణామాలు ఆందోళనకరం
ఇరాన్పై గ్రౌండ్ ఆపరేషన్ కు ట్రంప్ సమాలోచనలు