రేఖ గుప్తా నేతృత్వంలోని ఢిల్లీలో ప్రభుత్వం ఏర్పడి ఒక సంవత్సరం పూర్తి చేసుకుంటున్న తరుణంలో, దాని పర్యావరణ, పౌర పాలన ఎజెండాలో మూడు ప్రధాన ప్రాధాన్యతలు ఉన్నాయి: యమునా నదిని శుభ్రపరచడం, ఢిల్లీలోని చెత్తను తొలగించడం, వాయు కాలుష్యాన్ని పరిష్కరించడం, డ్రైనేజీ, ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ, ప్రజా రవాణా విద్యుదీకరణపై నిబద్ధతలు.
గత సంవత్సరంలో ప్రాజెక్టు ఆమోదాలు, టెండర్లు, ప్రారంభ అమలుతో చాలా ప్రధాన వాగ్దానాల అమలుకు శ్రీకారం చుట్టారు. బాధ్యతలు స్వీకరించిన వెంటనే, నీటి మంత్రి పర్వేష్ సాహిబ్ సింగ్ యమునా ఆరోగ్యాన్ని పునరుద్ధరించడానికి మూడు సంవత్సరాల కాలక్రమాన్ని నిర్ణయించారు. దీనికి బహుళ-సంస్థ 43-పాయింట్ల పునరుజ్జీవన ప్రణాళిక మద్దతు ఇచ్చింది.
ఉమ్మడి ప్రాజెక్టుల ద్వారా ఏడు నెలల్లో ప్రయాగ్రాజ్ వరకు నదిని శుభ్రం చేయడానికి ఒక ప్రణాళికను సిద్ధం చేసినట్లు కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా కూడా చెప్పారు. ఛత్ పూజ సందర్భంగా, హర్యానా ప్రభుత్వంతో సమన్వయంతో మొట్టమొదటి ప్రయత్నం జరిగింది. హర్యానా నీటి ప్రవాహాన్ని మెరుగుపరచడానికి కొన్ని రోజుల పాటు హత్నికుండ్ బ్యారేజీ నుండి నదిలోకి అదనపు నీటిని విడుదల చేసింది.
పర్యావరణ కార్యకర్తలు భద్రత, పర్యావరణ ఆందోళనలను లేవనెత్తడంతో వివాదంలోకి దిగిన డీఫోమింగ్ కెమికల్ ఏజెంట్లను కూడా స్ప్రే చేశారు. ఒక సంవత్సరం తర్వాత, ఢిల్లీలో ప్రస్తుతం 712 ఎంజిడి సామర్థ్యంతో 38 ఎస్టీపీలు పనిచేస్తున్నాయి. 792 ఎంజిడి మురుగునీటి ఉత్పత్తి అంచనా వేయగా, డిసెంబర్ 2026 నాటికి ఈ సామర్థ్యం 814 ఎంజిడి కంటే ఎక్కువగా పెరుగుతుందని అంచనా వేశారు. సోనియా విహార్, ఢిల్లీ గేట్, ఓఖ్లాలో అప్గ్రేడ్లు, కొత్త ప్లాంట్ల ద్వారా సామర్థ్యం 800 ఎంజిడికి పెరుగుతుందని అంచనా వేశారు.
ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ నేతృత్వంలోని యమునా రివర్ఫ్రంట్ ప్రాజెక్ట్ కింద వరద మైదాన పునరాభివృద్ధి ఈ సంవత్సరం జూన్ 30 నాటికి వజీరాబాద్, ఓఖ్లా మధ్య 22-కి.మీ.ల విస్తీర్ణాన్ని పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. రాజధాని నీటి వినియోగాన్ని సంస్కరించడం మరొక ప్రధాన వాగ్దానం. ప్రభుత్వం అధిక ఆదాయం లేని నీటిని (50–52%) మౌలిక సదుపాయాల నష్టాలు, బలహీనమైన బిల్లింగ్ వ్యవస్థలపై దృష్టి సారించింది.
ఇప్పటివరకు పురోగతిలో డీజేబీ పనులను పర్యవేక్షించడానికి ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్మెంట్ యూనిట్గా కెపిఎంజిని నియమించడం, స్మార్ట్ మీటరింగ్, అప్గ్రేడ్ చేసిన బిల్లింగ్ సాఫ్ట్వేర్, కొత్త సేకరణ వ్యవస్థ కోసం ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. రూ.12,000-13,000 కోట్ల అంచనా వేసిన పెండింగ్ దేశీయ బకాయిలను పరిష్కరించడానికి ఆలస్య చెల్లింపు సర్ఛార్జ్ మినహాయింపు పథకాన్ని ప్రారంభించారు.అక్రమ కనెక్షన్లను క్రమబద్ధీకరించడానికి జరిమానాలను గణనీయంగా తగ్గించారు.
సరఫరా పెంపు విషయంలో, ట్యూబ్వెల్ల నుండి 26 ఎంజిడిలను సేకరించే పనికి 2025లో గడువు తేదీని పేర్కొనగా, 50-ఎంజిడిల వజీరాబాద్ నీటి శుద్ధి కర్మాగారం విస్తరణ నిర్మాణంలో ఉంది. ముడి నీటి వనరు ఇంకా ఖరారు కాలేదు. పొరుగు రాష్ట్రాల నుండి అదనపు నీటిని ట్యాప్ చేయడానికి చర్యలు ప్రణాళిక దశలోనే ఉన్నాయి. అయితే, మొత్తంమీద, లభ్యత అంచనా వేసిన డిమాండ్ కంటే తక్కువగానే ఉంది.
నజాఫ్గఢ్, బారాపుల్లా, ట్రాన్స్-యమునా అనే మూడు ప్రధాన బేసిన్లలో నీటి ఎద్దడి, వరద సంఘటనలను ఐదు సంవత్సరాలలో సగానికి తగ్గించాలని హామీ ఇచ్చి, ప్రభుత్వం రూ.57,362 కోట్ల ఢిల్లీ డ్రైనేజీ మాస్టర్ ప్లాన్ 2025ను కూడా ఆవిష్కరించింది. పర్యావరణ పరిరక్షణ నిబద్ధతలలో దక్షిణ రిడ్జ్లోని పెద్ద భాగాలను రిజర్వ్డ్ ఫారెస్ట్గా ప్రకటించే చర్యలు ఉన్నాయి. పర్యావరణ మంత్రి మంజిందర్ సింగ్ సిర్సా ఇటీవల భారీ తోటల పెంపకం, నగర అడవుల అభివృద్ధిని ప్రకటించారు.
అదే సమయంలో, సుప్రీంకోర్టు కేంద్రాన్ని పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం కింద ఢిల్లీ రిడ్జ్ మేనేజ్మెంట్ బోర్డుకు చట్టబద్ధమైన హోదా ఇవ్వాలని ఆదేశించింది. ఘన వ్యర్థాలపై, 2025 మధ్య నాటికి బయోమైనింగ్ సామర్థ్యం రోజుకు 25,000 టన్నుల నుండి 30,000 టన్నులకు పెరిగిందని ముఖ్యమంత్రి-మేయర్ సమీక్ష పేర్కొంది. డిసెంబర్ 2026 నాటికి మూడు ప్రధాన ల్యాండ్ఫిల్లను చదును చేయడం కూడా ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
వాయు కాలుష్య చర్యలలో క్లౌడ్-సీడింగ్ ప్రతిపాదనలు, యాంటీ-స్మోగ్ గన్ ఆదేశాలు, రియల్-టైమ్ మానిటరింగ్ డాష్బోర్డ్లు ఉన్నాయని సిర్సా తెలిపింది. 14-పాయింట్ల ధూళి తగ్గించే ప్రణాళికను రూపొందించారు, జీవితాంతం నిలిచిపోయే వాహనాలను ట్రాక్ చేయడానికి చాలా ఇంధన స్టేషన్లలో ఏఐ కెమెరాలను ఏర్పాటు చేశారు. ఢిల్లీలోకి ప్రవేశించని వాణిజ్య వాహనాలపై పరిమితులను ప్రతిపాదించారు.
ప్రజా రవాణా విద్యుదీకరణ చేపట్టారు. ముఖ్యమంత్రి రేఖ గుప్తా గత నెలలో 500 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం 4,000 ఈ-బస్సులు నడుస్తున్నాయని, 2028-29 నాటికి దాదాపు 14,000 లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారని ఆమె పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వం కేంద్రం నుండి 3,300 అదనపు ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను కోరింది. చివరి మైలు కనెక్టివిటీ కోసం దేవి మినీ బస్సులను ప్రారంభించింది.
రూట్ హేతుబద్ధీకరణను ప్రారంభించడానికి, కార్యాచరణ స్థిరత్వాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఢిల్లీ ఇంటిగ్రేటెడ్ మల్టీ-మోడల్ ట్రాన్సిట్ సిస్టమ్ నుండి క్లస్టర్ బస్సు నిర్వహణను ఢిల్లీ ట్రాన్స్పోర్ట్ కార్పొరేషన్కు బదిలీ చేయడం కార్యాచరణ పునర్నిర్మాణంలో ఉంది. ఢిల్లీకి కేంద్ర రోడ్డు మౌలిక సదుపాయాల నిధి కింద కేంద్రం రూ. 802 కోట్లు మంజూరు చేసింది.
అధికారుల ప్రకారం, 150 కి.మీ రోడ్లు పునరుద్ధరించారు. 400 కి.మీ రోడ్ల నిర్మాణం, పునరాభివృద్ధి మార్చి 2026 నాటికి పూర్తవుతుంది. 600 కి.మీ రోడ్ల పునరుద్ధరణ 2026 నాటికి ప్రణాళిక వేశారు. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి నాటికి 300 కి.మీ రోడ్లు పునరుద్ధరించబడేలా పనులు జరుగుతున్నాయి.
క్లౌడ్ సీడింగ్ లేదా కృత్రిమ వర్షం వంటి ప్రాజెక్టులు ప్రభుత్వం విజయగాథలు కాకపోయినా చివరి మైలు కనెక్టివిటీ లక్ష్యాలు ఇంకా చేరుకోకపోయినా, మురుగునీటి మౌలిక సదుపాయాలు, వ్యర్థాల ప్రాసెసింగ్, రవాణా విద్యుదీకరణకు పెద్ద ప్రోత్సాహం లభించింది. యమునా పునరుజ్జీవనం, వరద తగ్గింపు, సమగ్ర నీటి సంస్కరణలు వంటి అనేక ప్రధాన వాగ్దానాలు పనులు పురోగతిలో ఉన్నాయి. రాబోయే రెండు నుండి మూడు సంవత్సరాలలో ఫలితాలు స్పష్టంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.
అమలు జరిపిన టాప్ 5 ప్రాజెక్టులు, పథకాలు
# రోడ్డుపై దాదాపు 4,000 ఇ-బస్సులు
# 71 అటల్ క్యాంటీన్లు ప్రారంభించారు.100 ప్రారంభించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
# ఆయుష్మాన్ భారత్ యోజన
# ఢిల్లీ ఆహార భద్రతా నియమాలు, 2025 నోటిఫై చేశారు
# హోలీ, దీపావళికి ఉచిత సిలిండర్
# డ్రైనేజీ మాస్టర్ ప్లాన్ 2025
ప్రజలు ఇంకా ఎదురుచూస్తున్న పథకాలు
# మహిళా సమృద్ధి యోజన
# ఈవి పాలసీ 2.0
# మహిళల కోసం పింక్ స్మార్ట్ కార్డ్
# యమునా నీటి నాణ్యత పర్యవేక్షణ స్టేషన్
# గుంతలు, జామ్లు లేని రోడ్లు
# ఎక్సైజ్ పాలసీ
More Stories
ఏ ఒక్క నౌకాదళం కూడా ఒంటరిగా సవాళ్లను ఎదుర్కోలేదు
ఆఫ్ఘన్ లో గృహ హింసను చట్టబద్దం చేసే కొత్త క్రిమినల్ కోడ్
భారత్ పట్ల తారిక్ రెహమాన్ పాలన వ్యవహారం!