యుద్ధంలో కేంద్ర బిందువుగా ఇరాన్ సుసంపన్న యురేనియం

యుద్ధం మొదలై మూడు వారాలు గడిచేసరికి, ఇజ్రాయెల్, అమెరికా ఇరాన్‌లో దాదాపుగా పాలన మార్పును చేపట్టాయి. సర్వోన్నత నాయకుడి స్థానంలో ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్‌ను నియమించాయి. ఫలితంగా, ఇరాన్ తీసుకునే నిర్ణయాలు మతపరమైనవిగా కాకుండా, ఎక్కువగా సైనిక, అస్తిత్వ, వ్యూహాత్మకమైనవిగా ఉంటున్నాయి.  యుద్ధం మొదటి రోజే గాయపడ్డాడని భావిస్తున్న కొత్త సర్వోన్నత నాయకుడు మొజ్తబా ఖమేనీ ఆరోగ్య పరిస్థితిపై స్పష్టత లేకపోవడం, ఇప్పుడు నిర్ణయాలు ప్రధానంగా పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బఘేర్ ఘాలిబాఫ్ , ఐఆర్‌జిసి కమాండర్ అహ్మద్ వాహిదిల మధ్య ఒక కఠిన వైఖరితో తీసుకోబడుతున్నాయనే అంచనాను మరింత బలపరుస్తోంది. 

గల్ఫ్ దేశాలపై ఇరాన్ కొనసాగిస్తున్న దాడులలోనూ,  యుద్ధాన్ని ముగించడానికి దౌత్య మార్గాన్ని కనుగొనడానికి ప్రయత్నిస్తున్న, సాపేక్షంగా తక్కువ తీవ్రవాద భావాలున్న ప్రభుత్వ ప్రముఖుల నిస్సహాయతలోనూ ఆ యుద్ధోన్మాద వైఖరిని చూడవచ్చు. శనివారం, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో మాట్లాడి, పోరాటాన్ని ఆపడానికి అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌లతో బ్రిక్స్ దేశాలు చర్చలు ప్రారంభించాలని ప్రతిపాదించారు. 

అన్ని విధాలా చూస్తే, ఈ అభ్యర్థన సమన్వయంతో జరగలేదని, ఐఆర్‌జిసి అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించడం లేదని చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే, భారీ నష్టం వాటిల్లినప్పటికీ, తమపై దాడి చేస్తున్న ఆ రెండు శక్తులను తాము ఇంకా ఎదుర్కోగలమని ఐఆర్‌జిసి ఈ దశలో భావిస్తోంది. భారతదేశానికి చేసిన ఈ విజ్ఞప్తి ఇరాన్ అధ్యక్షుడు చేస్తున్న ఒక నిస్సహాయ చర్య. 

రెండు వారాల క్రితం పొరుగు దేశాలపై దాడులు ఆపేస్తామని ప్రకటించిన ఇరాన్ అధ్యక్షుడికి, కొద్ది నిమిషాలకే యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌పై క్షిపణి దాడి జరగడంతో ఐఆర్‌జిసి నుండి గట్టి ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. ప్రస్తుత దాడులు ప్రారంభమైనప్పటి నుండి మొదటిసారిగా, శనివారం అమెరికా విమానాలు నతాంజ్‌లోని ఇరాన్ ప్రధాన యురేనియం సుసంపన్న కర్మాగారంపై దాడి చేశాయి. 

ఆ ప్రదేశంలోని కొన్ని భాగాలు భూమిలోపల చాలా లోతుగా తవ్వబడి ఉండటం వల్ల ఇప్పటివరకు దెబ్బతినలేదు. కాబట్టి ఇది బంకర్-బస్టర్ బాంబులతో జరిగిన దాడి అని అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ దాడిలో పాల్గొన్న ఇరాన్, అమెరికా, లేదా ఇజ్రాయెల్ – ఏ పక్షమూ నష్టంపై వ్యాఖ్యానించనప్పటికీ, ఆ ప్రదేశంలో తనిఖీ చేసిన తర్వాత ఎటువంటి రేడియోధార్మిక లీకేజీ కనుగొనలేదని ఇరాన్ అణుశక్తి సంస్థ ఒక ప్రకటన జారీ చేసింది. 

నతాంజ్‌లోని భూగర్భ హాళ్లలో ఒకదానిలో, దాదాపు ఆయుధ-స్థాయికి (60%) సుసంపన్నమైన ఇరాన్ 450 కిలోగ్రాముల యురేనియం నిల్వలో కొంత భాగం ఉందని ఒక సిద్ధాంతం ఉంది. ఆ ప్రదేశానికి వెళ్లే మార్గాలను ధ్వంసం చేయడానికి ఉద్దేశించిన ముందస్తు దాడి ఇది అయ్యే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. సరిగ్గా 2025 జూన్‌లో ఇస్ఫహాన్‌లోని భూగర్భ సదుపాయం ప్రవేశ ద్వారాలను మూసివేసిన అమెరికా బాంబు దాడి మాదిరిగానే ఇదీ జరిగింది. 

ఈ నిల్వలో అధిక భాగం నతాంజ్ కాంప్లెక్స్‌లో ఎక్కడో ఉందని భావిస్తున్నారు. ఈ నిల్వను గుర్తించే విషయంలో ఇజ్రాయెల్ గానీ, అమెరికా గానీ చీకట్లో తడుముకోవడం లేదని ఈ వారం ఒక సీనియర్ ఇజ్రాయెల్ సైనిక అధికారి సూచించారు. అయినప్పటికీ, ఆ అధికారి చాలా జాగ్రత్తగా ఉన్నారని, ఈ విషయంపై నిఘా సమాచారం ఎంత కచ్చితమైనదో ఖచ్చితమైన నిర్ధారణకు రావడం అసాధ్యమని నొక్కి చెప్పాలి. 

యుద్ధం నాలుగో వారంలోకి ప్రవేశిస్తున్న తరుణంలో, 60% సుసంపన్నమైన  యురేనియం అంశం అంతకంతకూ కీలక పాత్ర పోషించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. తక్షణ కాల్పుల విరమణను తోసిపుచ్చిన కొన్ని గంటల తర్వాత, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ శుక్రవారం మాట్లాడుతూ, “ఇరాన్ ఉగ్రవాద పాలనకు సంబంధించి మా గొప్ప సైనిక ప్రయత్నాలను తగ్గించుకోవడాన్ని” తాను పరిశీలిస్తున్నానని చెప్పారు. 

అదేవిధంగా, ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు తన గురువారం నాటి పత్రికా సమావేశంలో పరస్పర విరుద్ధమైన సంకేతాలు పంపారు. ఈ పోరాటం అవసరమైనంత కాలం కొనసాగుతుందని, అలాగే “ప్రజలు అనుకుంటున్న దానికంటే చాలా వేగంగా” ముగుస్తుందని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. మరోవైపు, ఐడీఎఫ్ చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్ ఐయాల్ జమీర్ శనివారం మాట్లాడుతూ, మరో రెండు వారాల పోరాటానికి సైన్యం సన్నద్ధమవుతోందని తెలిపారు.

అయితే, ఇరాన్ నుండి సుసంపన్నం చేసిన అణు పదార్థాన్ని తొలగించకుండా యుద్ధాన్ని ముగించడం అంటే పొగలు కక్కుతున్న నిప్పులను వదిలివేయడంతో సమానమని, ప్రస్తుత పాలన — దానికి ఎవరు నాయకత్వం వహించినా — అధికారంలో కొనసాగితే, అణ్వస్త్రాన్ని తయారు చేసే ప్రయత్నాలు గణనీయంగా వేగవంతమవుతాయని అన్ని పక్షాలు అంగీకరిస్తున్నాయి. ఆ లక్ష్యం ఇరాన్‌కు ఒక ప్రధాన ఉద్దేశ్యంగా మారుతుంది.

బహుశా బాలిస్టిక్ క్షిపణి కార్యక్రమాన్ని పునర్నిర్మించడం కంటే దీనికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వవచ్చు. 2,500 మైళ్ల దూరంలో ఉన్న డిగో గార్సియాలోని వ్యూహాత్మక యూఎస్-యూకే సైనిక స్థావరం వైపు శనివారం జరిపిన ప్రయోగంతో ఈ కార్యక్రమం ఎంత అధునాతనంగా మారిందో రుజువైంది. గత జూన్‌లో జరిగిన యుద్ధం,  2024లో ఇజ్రాయెల్‌తో జరిగిన మునుపటి ప్రత్యక్ష పోరాటాల తర్వాత, భవిష్యత్తులో జరిగే ఏ దాడికైనా అణ్వస్త్ర నిరోధక మండలమే అసలైన భద్రతా అవరోధమని ఇరాన్ గ్రహించింది.