నవ ఠాకూరియా
నేపాల్ జాతీయ ఎన్నికలు గురువారం జరుగుతున్న సమయంలో ఆసియా ప్రాంతంలోని రాజకీయ పరిశీలకులు పుష్ప కమల్ దహల్ (ప్రచండ అని ప్రసిద్ధి చెందారు) కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నారు. ఆయన 2006లో చివరి రాజు జ్ఞానేంద్ర బీర్ బిక్రమ్ షా దేవ్ను పడగొట్టిన హిందూ మెజారిటీ హిమాలయ దేశంలో దశాబ్ద కాలం పాటు రాచరిక వ్యతిరేక మావోయిస్టు ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు.
తరువాతి రెండు సంవత్సరాలలో, 30 మిలియన్లకు పైగా జనాభా కలిగిన పేదరికంలో ఉన్న దేశం 240 సంవత్సరాల పురాతన రాచరికాన్ని రద్దు చేసి బహుళ-పార్టీ ఫెడరల్ డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్గా ఉద్భవించింది. 2008లో ప్రచండ ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. 70 ఏళ్ల నాయకుడు ఇప్పుడు నేపాలీ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ బ్యానర్ కింద అనేక వామపక్ష సమూహాల కూటమికి నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. మాధవ్ కుమార్ నేపాల్ వంటి ఇతర ప్రముఖ మార్క్సిస్ట్ నాయకులను కలుపుకుని, ప్రచండ ఇప్పుడు దేశంలో తన ప్రజాదరణ, ప్రభావాన్ని పునరుద్ధరించాలని ఆశిస్తున్నాడు.
మావోయిస్టులు అనేక విషయాలను వాగ్దానం చేశారు. కానీ వాస్తవానికి, నేపాల్ ప్రజలు కొత్తగా ఏర్పడిన రాజకీయ వ్యవస్థ ద్వారా ప్రేరణ పొందిన ప్రజా జీవితంలో ఉన్నత స్థాయి అవినీతిని మాత్రమే చూశారు. అంతేకాకుండా, రెండు దశాబ్దాలలో రాజకీయ నాయకులలో 14 సార్లు అకాల మార్పులు నమోదు కావడంతో ఖాట్మండులో ప్రభుత్వాల మార్పులు సాధారణ నేపాలీ జాతీయులను నిరాశపరిచాయి.
నేపాల్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ-యూనిఫైడ్ మార్క్సిస్ట్ లెనినిస్ట్కు నాయకత్వం వహిస్తున్న మాజీ ప్రధానమంత్రి కె.పి. శర్మ ఓలి, రాష్ట్రీయ స్వతంత్ర పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న యువ రాజకీయ నాయకుడు బాలేంద్ర షా, నేపాలీ కాంగ్రెస్కు చెందిన గగన్ థాపా నేపాల్ ప్రభుత్వ చీఫ్ పదవి కోసం పోటీ పడుతున్నప్పుడు, తీవ్రవాద హిందూ జాతీయవాదులలో ఒక వర్గం నేపాల్కు (అధ్యక్షుడి స్థానంలో) ఒక ఉత్సవ అధిపతిగా కూడా రాచరికాన్ని పునరుద్ధరించాలని డిమాండ్ చేస్తోంది.
రాష్ట్రీయ ప్రజాతంత్ర పార్టీ (నేషనల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ) అనే ప్రధాన స్రవంతి రాజకీయ సంస్థ రాజ్యాంగ రాచరికాన్ని తిరిగి తీసుకురావడానికి, నేపాల్కు సనాతన హిందూ రాష్ట్ర రాజకీయ హోదాను పునరుద్ధరించడానికి స్వరం లేవనెత్తింది. దేశవ్యాప్తంగా అనేక మంది అభ్యర్థులను ఉంచిన మితవాద ఆర్ పి పి ఇప్పుడు ఖాట్మండులో ప్రైవేట్ జీవితాన్ని గడుపుతున్న చివరి నేపాల్ రాజుకు మద్దతుగా బహిరంగ ర్యాలీలను నిర్వహించేది.
ఆయన గ్రామీణ ప్రాంతాలకు వెళ్లినప్పుడల్లా, రాచరిక అనుకూల వాదులు జాతీయ జెండాలు, ప్లకార్డులు చేతబూని, 70 ఏళ్ల రాజ వంశీయుడికి అనుకూలంగా నినాదాలు చేస్తూ వీధుల్లోకి వచ్చారు. నేపాల్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వ అధిపతి సుశీలా కర్కి, ఆ దేశ ఎన్నికల అధికారి, మానవ హక్కుల కమిషన్ ఎన్నికలను స్వేచ్ఛగా, న్యాయంగా, పరిశుభ్రంగా నిర్వహించాలని, తద్వారా ఓటర్లు తమ ఓటు హక్కును ప్రశాంత వాతావరణంలో వినియోగించుకోవచ్చని ప్రతి ఒక్కరినీ కోరారు.
రాజకీయ పార్టీలు, అభ్యర్థులు కూడా ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళిని పాటించాలని, ప్రజలు తమ ప్రతినిధులను ఎలాంటి తప్పుదారి పట్టించకుండా ఎన్నుకునేలా సహాయపడాలని కోరారు. ఎన్నికల ప్రచారాలలో లేదా ఏ విధమైన ఎన్నికల ప్రమోషన్లలో మైనర్లను పాల్గొనడం ఖచ్చితంగా నిషేధించబడింది. ఈ చర్యలు ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళి, పిల్లల రక్షణ చట్టాలను ఉల్లంఘిస్తున్నాయని వాదించారు.
ఓటు/బ్యాలెట్ లెక్కింపు ప్రక్రియకు సంబంధించి, వీలైనంత త్వరగా ఫలితం ప్రకటిస్తామని ఎన్నికల అధికారి హామీ ఇచ్చారు. మార్చి 5న ఉదయం 7 గంటల నుండి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు పోలింగ్ ముగిసిన తర్వాత, బ్యాలెట్ పెట్టెలను వెంటనే ఖాట్మండుకు తరలిస్తారు. ప్రత్యక్ష ఓటింగ్ వ్యవస్థ (165 స్థానాలకు) ఫలితం 24 గంటల్లోపు ప్రకటిస్తారు. మిగిలిన (110 సీట్లకు దామాషా ప్రాతినిధ్యం కింద) స్థానాలను రెండు మూడు రోజుల్లో ప్రకటిస్తారు.
భారతదేశానికి ఉత్తరాన ఉన్న పొరుగు దేశంలో, చివరి దశలో ఎన్నికల సన్నాహాల మధ్య, మాజీ హిందూ చక్రవర్తి జ్ఞానేంద్ర షా దేశ రాజకీయ పరిస్థితి, ప్రస్తుత రాజకీయ నాయకత్వం పట్ల తన అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేస్తూ ఒక అద్భుతమైన ప్రకటన చేశారు. 74వ జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవం సందర్భంగా, బహిష్కరించిన రాజు విస్తృత జాతీయ ఏకాభిప్రాయం ద్వారా వివిధ మండుతున్న జాతీయ సమస్యలను పరిష్కరించకుండా ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఎన్నికల ఆవశ్యకతను కూడా ప్రశ్నించారు.
1951లో 104 సంవత్సరాల నిరంకుశ రాణా పాలన ముగింపు జ్ఞాపకార్థం ఫిబ్రవరి 19న జరుపుకునే నేపాల్ ప్రజాతంత్ర దివస్కు ముందు, విస్తృతమైన అసమ్మతి, నిరసనలను విస్మరించి ఎన్నికలను ముందుకు తీసుకువెళితే, నేపాల్లో ప్రస్తుత రాజకీయ సంక్షోభానికి శాశ్వత పరిష్కారం లభించదని షా స్పష్టం చేశారు.
“ప్రజాస్వామ్యంలో, రాజ్య వ్యవస్థ, ప్రక్రియలు రాజ్యాంగ సూత్రాల ప్రకారం పనిచేయడం సముచితం. ప్రతినిధులను ఎంపిక చేయడానికి ఆవర్తన ఎన్నికలు ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో సహజ ప్రక్రియ అయినప్పటికీ, జాతీయ సమస్యలను ముందుగా పరిష్కరించిన తర్వాతే ఎన్నికల ప్రక్రియ వైపు వెళ్లడం మరింత సముచితం అనేది ప్రస్తుత ప్రజల భావన” అని మాజీ రాజు పేర్కొన్నారు.
ప్రస్తుత పరిస్థితిలో, విధులను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా హక్కులను కోరుకునే ధోరణి వృద్ధి చెందుతుందని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. నేపాల్ భౌగోళిక స్థితికి, దాని సమాజ స్వభావానికి సరిపోయే వ్యవస్థ, నిర్మాణం మాత్రమే స్థిరమైన, సానుకూల ఫలితాలను ఇవ్వగలవని షా నొక్కి చెప్పారు. హిమాలయ గణతంత్రంలో ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవడంలో త్యాగం చేసిన త్రిభువన్ నృపతి, అందరూ అమరవీరులకు నివాళులు అర్పిస్తూ, షా చివరకు ప్రపంచ వేదికపై నేపాలీ గుర్తింపును కాపాడగల వ్యవస్థకోసం పిలుపునిచ్చారు.
More Stories
మావోయిస్టు అగ్రనేత గణపతి అమిత్ షా సమక్షంలో లొంగుబాటు?
రాజ్యసభ అభ్యర్థిగా నీతీశ్ కుమార్ నామినేషన్
మార్చి 6 నుంచి 8 వరకు ఇంద్రకీలాద్రిపై ‘మహా కుంభాభిషేకం’