మొదటిసారిగా, నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషనల్ రీసెర్చ్ అండ్ ట్రైనింగ్ (ఎన్సిఇఆర్టి) తన కొత్త తరగతి 8వ తరగతి సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకంలో “న్యాయవ్యవస్థలో అవినీతి” అనే విభాగాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఇది కోర్టుల నిర్మాణం, పాత్రపై ఎక్కువగా దృష్టి సారించిన మునుపటి ఎడిషన్ల నుండి గణనీయమైన మార్పును సూచిస్తుంది.
“మన సమాజంలో న్యాయవ్యవస్థ పాత్ర” అనే శీర్షికతో సవరించిన అధ్యాయం, కోర్టుల సోపానక్రమం, న్యాయం పొందడంలో ప్రాప్తిని వివరించడానికి మించి, అవినీతి, కేసు పెండింగ్తో సహా న్యాయ వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను పరిష్కరిస్తుంది. ఈ అధ్యాయం సుప్రీంకోర్టు (81,000), హైకోర్టు (62,40,000), జిల్లా, సబార్డినేట్ కోర్టులలో (4,70,00,000) పెండింగ్ కేసుల సుమారు సంఖ్యను జాబితా చేస్తుంది.
అవినీతిపై విభాగంలో, న్యాయమూర్తులు కోర్టులో వారి ప్రవర్తనను మాత్రమే కాకుండా దాని వెలుపల వారి ప్రవర్తనను కూడా నియంత్రించే ప్రవర్తనా నియమావళికి కట్టుబడి ఉంటారని పాఠ్యపుస్తకం పేర్కొంది. ఇది న్యాయవ్యవస్థ అంతర్గత జవాబుదారీ విధానాలను సూచిస్తుంది. కేంద్రీకృత ప్రజా ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ (సిపిజీఆర్ఎఎంఎస్) ద్వారా ఫిర్యాదులను స్వీకరించడానికి ఏర్పాటు చేసిన విధానాన్ని సూచిస్తుంది. పుస్తకం ప్రకారం, 2017 నుండి 2021 మధ్య ఈ యంత్రాంగం ద్వారా 1,600 కి పైగా ఫిర్యాదులు వచ్చాయి.
తీవ్రమైన కేసుల్లో న్యాయమూర్తులను తొలగించడానికి రాజ్యాంగ నిబంధనను కూడా ఈ పాఠ్యం వివరిస్తుంది. “ఆరోపణలు తీవ్రంగా ఉన్న సందర్భాల్లో, పార్లమెంట్ అభిశంసన తీర్మానాన్ని ఆమోదించడం ద్వారా చర్య తీసుకోవచ్చు. న్యాయమూర్తిని తొలగించవచ్చు. అటువంటి తీర్మానం సరైన విచారణ తర్వాత మాత్రమే పరిగణించబడుతుంది. ఈ సమయంలో న్యాయమూర్తికి కేసులో తమ వైపు వాదనను వినిపించడానికి న్యాయమైన అవకాశం ఇవ్వబడుతుంది” అని అది పేర్కొంది.
అదే సమయంలో, పుస్తకం ప్రజా ఆందోళనలను అంగీకరిస్తుంది. “అయినప్పటికీ, న్యాయవ్యవస్థలోని వివిధ స్థాయిలలో ప్రజలు అవినీతిని ఎదుర్కొంటున్నారు. పేదలు, వెనుకబడిన వారికి, ఇది న్యాయం పొందే సమస్యను మరింత దిగజార్చుతుంది” అని అధ్యాయం పేర్కొంది. సాంకేతికతను ఉపయోగించడం, అవినీతి కేసులపై త్వరిత చర్య తీసుకోవడం ద్వారా సహా పారదర్శకత, ప్రజా విశ్వాసాన్ని బలోపేతం చేయడానికి రాష్ట్ర, కేంద్ర స్థాయిలలో ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ఇది జతచేస్తుంది.
న్యాయవ్యవస్థలో అవినీతి, దుష్ప్రవర్తనలు ప్రజల విశ్వాసంపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపుతాయని జూలై 2025లో భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి బి ఆర్ గవాయి చెప్పిన మాటలను కూడా ఈ పాఠ్యపుస్తకం ఉటంకించింది. “అయితే, ఈ విశ్వాసాన్ని పునర్నిర్మించే మార్గం ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి తీసుకున్న వేగవంతమైన, నిర్ణయాత్మక, పారదర్శక చర్యలో ఉంది… పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం ప్రజాస్వామ్య ధర్మాలు” అని ఆయన ఉదహరించినట్లు పుస్తకంలో చెప్పారు.
More Stories
బీహార్ స్కూల్స్, దేవాలయాల దగ్గర్లో మాంసం విక్రయాలు బంద్
కేరళమ్గా మారనున్న కేరళ
ఏఐ సమ్మిట్ లో నిరసనపై యువజన కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు అరెస్ట్