ఎన్నికల ముందు బంగ్లా మైనారిటీలు ఎందుకు భయపడుతున్నారు?

మాసుమ్ బిల్లా 

బంగ్లాదేశ్ రాజధాని ఢాకా నుండి దాదాపు 250 కి.మీ దూరంలో ఉన్న రాజ్‌షాహి నగరంలో హిందూ ఉపాధ్యాయుడు సుకుమార్ ప్రామాణిక్, రాబోయే జాతీయ ఎన్నికలు దేశ చరిత్రలో తన విశ్వాసానికి చివరి పరీక్ష కావచ్చు అని చెప్పారు. బంగ్లాదేశ్‌లో ఎన్నికల సమయంలో దేశ చరిత్ర అంతటా మతపరమైన, రాజకీయ హింసలో పెరుగుదలను చూశాయి. తీవ్రమైన రాజకీయ పోటీ, సామాజిక ఉద్రిక్తత మధ్య మతపరమైన మైనారిటీలు తరచుగా బాధలను భరిస్తున్నాయి. 

కానీ ఆగస్టు 2024 నుండి, మాజీ ప్రధానమంత్రి షేక్ హసీనా పాలన ముగిసినప్పటి నుండి, బంగ్లాదేశ్‌లోని మైనారిటీల ఆస్తులపై దాడులు, హత్యలు, దహనం జరిగినట్లు నివేదికలు వస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ చాలా సంఘటనలు మతపరమైన ద్వేషంతో ప్రేరేపించబడలేదని ప్రభుత్వం నొక్కి చెబుతోంది. ఫిబ్రవరి 12 ఎన్నికలకు ముందు ఆ నేపథ్యం భయాలను తీవ్రతరం చేసింది.

ప్రముఖ రాజకీయ పార్టీలు మైనారిటీ వర్గాలను చేరుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ. “ఓటింగ్ కు ముందు, తరువాత మేము సురక్షితంగా ఉంటామని ప్రధాన పార్టీల నాయకులు మాకు హామీ ఇచ్చారు” అని ప్రామాణిక్ చెప్పారు. కానీ ప్రస్తుతానికి రాజకీయ నాయకులపై తన వర్గంలో నమ్మకం తగ్గిపోతోంది. హసీనా పదవీచ్యుతికి దారితీసిన ఆగస్టు 2024 తిరుగుబాటు తర్వాత, దేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలోని అల్లరిమూకలు హిందూ సమాజాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి.

వీరిలో చాలా మంది సభ్యులు చారిత్రాత్మకంగా హసీనా అవామీ లీగ్‌కు ఓటు వేశారు. ఇది చాలా కాలంగా “లౌకిక” ముసుగును కలిగి ఉందని చెప్పుకోవడానికి ప్రయత్నించింది. విమర్శకులు పార్టీ అధికారంలో ఉన్న కాలంలో మైనారిటీలపై దాడులను నిరోధించడంలో విఫలమైందని, భయపెట్టడంలో మునిగిపోయిందని ఆరోపించారు.

తన గ్రామానికి చెందిన ఒక గుంపు రాజ్‌షాహిలోని బిద్యధర్‌పూర్‌లో హిందూ సమాజంపై దాడి చేసి, తనను కొట్టి, చేయి విరిచిందని ప్రామాణిక్ పేర్కొన్నారు. అతనికి శస్త్రచికిత్స అవసరం కావడంతో చాలా రోజులు ఆసుపత్రిలో గడిపారు. “వారు నాకు తెలుసని, నాపై దాడి చేయరని నమ్మి నేను ఆ గుంపు ముందు నిలబడ్డాను” అని ఆయన చెప్పారు.

“వారు నా చేయి విరిచారు – కానీ అంతకంటే ఎక్కువగా, వారు నా హృదయాన్ని, నా నమ్మకాన్ని విచ్ఛిన్నం చేశారు. నేను ఇంతకు ముందు ఇలాంటిది ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు” అంటూ ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.  ముస్లింలు అధికంగా ఉన్న బంగ్లాదేశ్‌లో హిందువులు దాదాపు 8 శాతం మంది ఉన్నారు. క్రైస్తవులు, బౌద్ధులు, ఇతర మైనారిటీలు చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నారు.

బంగ్లాదేశ్ చరిత్రలో, నిపుణులు, మైనారిటీ నాయకులు, రాజకీయ నటులు, వారి మద్దతుదారులు కొన్నిసార్లు ఓటర్లను బెదిరించడానికి లేదా స్థానిక వివాదాలను పరిష్కరించడానికి మతపరమైన గుర్తింపులను ఉపయోగించుకున్నారని, దీని ఫలితంగా మైనారిటీ ఇళ్ళు, ప్రార్థనా స్థలాలు, వ్యక్తులపై లక్ష్యంగా దాడులు జరిగాయని చెబుతున్నారు.

“గతంలో జరిగిన ఎన్నికలను చూస్తే – అవామీ లీగ్ హయాంలో కూడా – మైనారిటీలపై అణచివేత, హింస ఎప్పుడూ పూర్తిగా ఆగలేదు,” అని ఈ మైనారిటీ వర్గాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే ఒక గొడుగు సంస్థ అయిన బంగ్లాదేశ్ హిందూ బౌద్ధ క్రైస్తవ ఐక్యతా మండలి (బిహెచ్ బిసీయూసీ)  తాత్కాలిక ప్రధాన కార్యదర్శి మణీంద్ర కుమార్ నాథ్ అల్ జజీరాతో తెలిపారు.

“ఇది ఎన్నికలకు ముందు, ఎన్నికల తర్వాత కూడా జరిగింది.” అయితే, పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చిన విషయం ఏమిటంటే, “సరైన న్యాయం జరగలేదు” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. మాజీ ప్రధాని ఖలీదా జియా,  ఆమె బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ (బీఎంపీ) గెలిచిన 2001 ఎన్నికల తర్వాత హిందువులపై జరిగిన దాడుల విషయంలో గానీ, ఆ తర్వాత సంవత్సరాల్లో హిందువులపై జరిగిన దాడుల విషయంలో గానీ న్యాయం జరగలేదు.

ఇప్పుడు, ఎన్నికలకు ముందు ఇటీవలి నెలల్లో అడపాదడపా జరుగుతున్న దాడులు ఆ భయాలను మళ్లకు రేకెత్తించాయి.  బిహెచ్ బిసీయూసీ ప్రకారం, 2025లో కనీసం 522 మతపరమైన దాడులు నమోదయ్యాయి. ఇందులో 61 హత్యలు ఉన్నాయి. ఆ సంవత్సరం ఆగస్టులో హసీనా పదవీచ్యుత అయిన తర్వాత 2024లో 2,184 సంఘటనలు జరిగాయని ఆ సంస్థ చెబుతోంది.

ఎన్నికలకు ముందు మైనారిటీలు ఇప్పుడు “తీవ్ర అభద్రతాభావంతో” ఉన్నారని నాథ్ పేర్కొన్నారు. “ప్రతి ఒక్కరిలోనూ భయం ఉంది,” అని ఆయన చెప్పారు. అయితే, విస్తృత మత హింస ఆరోపణలను బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం ఖండిస్తోంది. అధికారిక డేటా ప్రకారం, 2025లో, అధికారులు మైనారిటీ వర్గాల సభ్యులకు సంబంధించిన 645 సంఘటనలను నమోదు చేశారు.

వీటిలో, కేవలం 71 సంఘటనలలో మాత్రమే “మతపరమైన అంశాలు” ఉన్నాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. మిగిలినవి సాధారణ నేర కార్యకలాపాలుగా వర్గీకరించచారు. మైనారిటీలకు సంబంధించిన చాలా సంఘటనలు మతపరమైన శత్రుత్వం వల్ల జరగలేదని ఈ గణాంకాలు చూపిస్తున్నాయని అధికారులు వాదిస్తున్నారు. మత హింసను విస్తృత శాంతిభద్రతల నేరాల నుండి వేరు చేసి చూడాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతున్నారు. 

జాతీయ స్థాయిలో, బంగ్లాదేశ్ నిరంతర శాంతిభద్రతల సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం ప్రతి సంవత్సరం సగటున 3,000 నుండి 3,500 హింసాత్మక నేర మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. హసీనా ప్రభుత్వం పతనం అయినప్పటి నుండి ఈ సమస్యను అంతర్జాతీయంగా, ముఖ్యంగా భారతీయ మీడియా, అధికారులు రాజకీయంగా వాడుకుంటున్నారని కూడా ప్రభుత్వం సూచించింది. 

రాజ్‌షాహిలోని బిద్యాధర్‌పూర్‌కు చెందిన గృహిణి షెఫాలీ సర్కార్ జీవితం ఆగస్టు 5, 2024 మధ్యాహ్నం తలక్రిందులైంది. అదే రోజు హసీనా భారతదేశంలో ఆశ్రయం కోరుతూ పారిపోయారు. దాడి భయాలు వ్యాపించడంతో, ఆ ప్రాంతంలోని చాలా మంది పురుషులు తమ ఇళ్లలో మహిళలను వదిలి పారిపోయారు. హసీనా పదవీచ్యుతి తర్వాత ఏర్పడిన అల్లర్లలో గుంపులు ప్రధానంగా పురుషులనే లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి.

“వారు మా ఇంటిని ధ్వంసం చేయడం ప్రారంభించారు. ఇక అంతే, మేము చనిపోతామని అనుకున్నాను,” అని ఆ రోజును గుర్తు చేసుకుంటూ, ఇప్పటికీ స్పష్టంగా వణికిపోతూ షెఫాలీ చెప్పింది. “ఆ సంఘటన నా మనసులో తీవ్రమైన గాయాన్ని మిగిల్చింది, ఆ తర్వాత నాకు మానసిక ఆరోగ్య చికిత్స అవసరమైంది” అని తెలిపారు.

ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న తరుణంలో, ఏదైనా కొత్త అశాంతి మళ్లీ తన సమాజాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుందేమోనని భయపడుతూ, తన ఆందోళన తిరిగి వచ్చిందని షెఫాలీ చెప్పింది. “నేను మరో మానసిక వేదనను భరించలేను,” అని ఆమె అంది. ఆ దాడి జరిగినప్పటి నుండి ఆ ప్రాంతం ప్రశాంతంగా ఉందని, స్థానిక ముస్లిం నివాసితులు, రాజకీయ నాయకులు తమకు రక్షణ కల్పిస్తామని హామీ ఇచ్చారని ఆమె భర్త నారాయణ్ సర్కార్ చెప్పారు.

“కానీ ఆ భయం ఎప్పుడూ ఉంటుంది – శాంతిని ఏ క్షణంలోనైనా దూరం చేయవచ్చు,” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. ‘అశాంతి వ్యాపించవచ్చు’ మధ్య బంగ్లాదేశ్‌లోని ఫరీద్‌పూర్ జిల్లాకు చెందిన శ్యామోల్ కర్మోకర్ స్థానిక దుర్గా పూజ ఉత్సవ కమిటీ కార్యదర్శిగా ఉన్నారు. దుర్గా పూజ అనేది బంగ్లాదేశ్, భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో జరుపుకునే ఒక ప్రధాన హిందూ బెంగాలీ పండుగ. 

“మేము సాంప్రదాయకంగా సంవత్సరాలుగా ఇక్కడ బలమైన మత సామరస్యాన్ని కొనసాగిస్తున్నాము,” అని కర్మోకర్ చెప్పారు. “అల్లర్ల సమయంలో చాలా ప్రాంతాలలో దాడులు జరిగినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. కానీ మా ప్రాంతంలో ఏమీ జరగలేదు.” రాజకీయ నాయకులు మైనారిటీల ఓట్లను చురుకుగా కోరారని, వారి భద్రతకు హామీ ఇచ్చారని ఆయన తెలిపారు. “మేము ఓటు వేస్తాము, ప్రశాంతమైన ఎన్నికలను ఆశిస్తున్నాము,” అని ఆయన చెప్పారు. 

నిజానికి, మాజీ ప్రధాని ఖలీదా జియా కుమారుడు, బీఎన్‌పీ నాయకుడు తారిఖ్ రెహమాన్, మతంతో సంబంధం లేకుండా అన్ని వర్గాల ప్రజలు సురక్షితంగా, భద్రంగా భావించే సమ్మిళిత బంగ్లాదేశ్‌ను నిర్మించాలనే తన కోరిక గురించి మాట్లాడారు.  ఎన్నికలలో బీఎన్‌పీకి ప్రధాన ప్రత్యర్థి అయిన జమాతే ఇస్లామీ, సమాజానికి చేరువయ్యే ప్రయత్నంలో భాగంగా, మొదటిసారిగా ఖుల్నా నగరం నుండి ఒక హిందూ అభ్యర్థిని నామినేట్ చేసింది.

బంగ్లాదేశ్ జమాతే ఇస్లామీ పునరుజ్జీవం అయినప్పటికీ, గోపాల్‌గంజ్‌లో, ఇక్కడ ఓటర్లలో సుమారు పావు వంతు మంది హిందువులు ఉన్నారు. ఎన్నికల హింస గురించి ఆందోళనలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

జిల్లాలోని హిందువులు అధిక సంఖ్యలో నివసించే ఒక నియోజకవర్గంలో — ఇది హసీనా జన్మస్థలం కూడా — బంగ్లాదేశ్ జాతీయ హిందూ మహాకూటమి ప్రధాన కార్యదర్శి , స్వతంత్ర అభ్యర్థి అయిన గోవింద ప్రమాణిక్ మాట్లాడుతూ, “ఈ ఎన్నికల సందర్భంగా అశాంతి చెలరేగవచ్చని” తాను భయపడుతున్నానని చెప్పారు.

మైనారిటీల ఆందోళనలను తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం, ఎన్నికల అధికారులు ఇంకా ఎక్కువ చేసి ఉండవచ్చని బీహెచ్ బిసీయూసీకి చెందిన నాథ్ చెప్పారు. “ఇప్పుడు కూడా, ఎన్నికల సంఘం పనిచేస్తున్నప్పటికీ, అది మత మైనారిటీలను వారు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల గురించి గానీ లేదా వారికి ఎలాంటి మద్దతు అవసరమో గానీ ఒక్కసారి కూడా అడగలేదు,” అని ఆయన తెలిపారు. 

అయితే, బంగ్లాదేశ్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వ అధిపతి ముహమ్మద్ యూనుస్ ప్రెస్ సెక్రటరీ షఫీకుల్ ఆలం, మైనారిటీలను రక్షించడానికి, సురక్షితమైన ఎన్నికలను నిర్ధారించడానికి అధికారులు చర్యలు తీసుకున్నారని చెప్పారు. “అన్ని వర్గాల ప్రజలు – మైనారిటీలు, మెజారిటీలు, అన్ని మతాలు, గుర్తింపులకు చెందినవారు – పండుగ వాతావరణంలో ఓటు వేయగలగడానికి మేము తగిన చర్యలు తీసుకున్నాము,” అని ఆలం అల్ జజీరాతో పేర్కొన్నారు.

“గత 15 సంవత్సరాలుగా షేక్ హసీనా హయాంలో ఎన్నికలు రిగ్గింగ్ జరగడంతో వారు స్వేచ్ఛగా ఓటు వేయలేకపోయారు. ఈసారి ప్రతి ఒక్కరూ ఓటు వేయగలరని నిర్ధారించడమే మా ప్రాధాన్యత,” అని ఆయన తెలిపారు. ప్రభుత్వం మైనారిటీ వర్గాలతో సంప్రదించి వారి ఆందోళనలను పరిష్కరించిందని నొక్కి చెప్పారు. రాజ్‌షాహిలోని విద్యధర్‌పూర్ గ్రామంలో, సుకుమార్ ప్రమాణిక్ ఈ హామీలను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తున్నానని చెప్పారు. “ఒకవేళ మాపై మళ్లీ దాడి జరిగితే, వారిపై నేను నమ్మకం ఉంచడం ఇదే చివరిసారి అవుతుంది” అని స్పష్టం చేశారు.

(అల్ జజీరా నుండి)