జీవనోపాధి, సామాజిక భద్రతా సమస్యలు పరిష్కరించలేని బడ్జెట్

* 2026–27 కేంద్ర బడ్జెట్‌పై బిఎంఎస్ అసంతృప్తి

2026–27 కేంద్ర బడ్జెట్‌ను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించిన భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్ (బిఎంఎస్) మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి, పెద్ద ఎత్తున నైపుణ్యాభివృద్ధి ద్వారా ఆర్థిక వృద్ధిని వేగవంతం చేయాలనే భారత ప్రభుత్వ ఉద్దేశాన్ని మొదటిసారిగా అంచనా వేసినట్లు తెలిపింది. అయితే, కార్మిక వర్గంకు అత్యంత అత్యవసర జీవనోపాధి, సామాజిక భద్రతా సమస్యలను పరిష్కరించడంలో విఫలమైందని అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది.

కంటైనర్ తయారీ, మెగా టెక్స్‌టైల్ పార్కులు, క్రీడా వస్తువుల తయారీ, 200 లెగసీ పారిశ్రామిక క్లస్టర్‌ల పునరుద్ధరణ, కొత్త సరుకు రవాణా, హై-స్పీడ్ రైలు కారిడార్లు, లోతట్టు జలమార్గాలు, వారణాసి, పాట్నాలలో ఓడ మరమ్మతు సౌకర్యాలు, పెరిగిన మూలధన వ్యయానికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనలను బిఎంఎస్ పరిగణనలోకి తీసుకుంది. విద్య, ఆరోగ్యం, సామాజిక సంక్షేమం, శ్రమ, నైపుణ్యాభివృద్ధి, రక్షణ, డిఆర్డిఏలకు పెరిగిన కేటాయింపులు కూడా గుర్తించింది. 

కాగా, 2026–27 కేంద్ర బడ్జెట్ వృద్ధి-కేంద్రీకృతమైనప్పటికీ కార్మికులకు నిరాశ కలిగించిందని బిఎంఎస్ ప్రధాన కార్యదర్శి  రవీంద్ర హిమ్టే విచారం వ్యక్తం చేశారు. మౌలిక సదుపాయాలు, మూలధనానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నప్పటికీ, వేతనాలు, పెన్షన్లు, ఉద్యోగ భద్రత, సామాజిక భద్రతను, ముఖ్యంగా స్కీమ్ వర్కర్లు, ఈపీఎస్-95 పెన్షనర్లు, అసంఘటిత రంగ కార్మికులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు భద్రత కల్పించడంలో ఇది విఫలమవుతుందని ఆయన విమర్శించారు. 

“జౌళి, మత్స్య, ఎంఎస్ఎంఈలు, పర్యాటకం, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఆయుష్, పశుసంవర్ధకం, సృజనాత్మక (ఎవిజిసి) రంగం వంటి శ్రమతో కూడిన రంగాలపై ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, సమర్థ్ 2.0, ఎంఎస్ఎంఈ  లిక్విడిటీ, ఈక్విటీ మద్దతు వంటి చొరవలతో పాటు ఉపాధిని సృష్టించవచ్చు. కానీ తగినంత వేతనాలు, భద్రత, సామాజిక రక్షణ లేకుండా ఉపాధిని సమ్మిళిత అభివృద్ధి అని చెప్పలేము” అని రవీంద్ర హీంటే స్పష్టం చేశారు.

ప్రతిపాదిత కార్మిక కోడ్‌ల నోటిఫికేషన్, బ్యాంకింగ్ రంగ సంస్కరణలపై ఉన్నత స్థాయి కమిటీల ఏర్పాటు, “విద్య నుండి ఉపాధి, పరిశ్రమకు” కూడా స్వాగతిస్తూనే తగినంత కార్మికుల రక్షణలు లేకుండా సంస్కరణలు అభద్రత, అనధికారికీకరణను మరింత తీవ్రతరం చేస్తాయని  బిఎంఎస్ హెచ్చరించింది.

పదేపదే వినతి పత్రాలు ఇవ్వడం, బడ్జెట్‌కు ముందు సంప్రదింపులు ఉన్నప్పటికీ, భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్ ప్రధాన కార్మిక, సామాజిక భద్రతా డిమాండ్లను నిరంతరం నిర్లక్ష్యం చేయడంపై తీవ్ర అసంతృప్తి, తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేసింది.  పిఎఫ్, ఇఎస్ఐ, బోనస్ సీలింగ్ పరిమితులను పెంచకుండా, కార్మికులు సామాజిక భద్రతా వలయం పరిధిలోకి రారని తేల్చిచెప్పింది. 

అంగన్‌వాడీ, ఆశా, మధ్యాహ్న భోజనం వంటి స్కీమ్ వర్కర్ల గౌరవ వేతనంలో పూర్తిగా పెరుగుదల లేకపోవడం పట్ల  బిఎంఎస్తీవ్ర నిరాశ వ్యక్తం చేసింది. వారిని కార్మికులుగా గుర్తించి, కనీస వేతనాలు, సమగ్ర సామాజిక భద్రతను నిర్ధారించాలనే దీర్ఘకాల డిమాండ్‌ను మరోసారి ప్రభుత్వం విస్మరించిందని గుర్తు చేసింది. ఇది క్షేత్రస్థాయిలోని మహిళా కార్మికుల పట్ల తీవ్ర నిర్లక్ష్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందని విమర్శించింది.

సంక్షేమ పథకం ప్రాథమిక విధానాన్ని బిఎంఎస్ ప్రశ్నిస్తూ ఈ పథకానికి కాలపరిమితి ఏమిటి? గత 50 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న సంక్షేమ పథకాన్ని కూడా పథకం అని పిలవవచ్చా? అని నిలదీసింది. ఈపీఎస్-95 కింద అర్హత ప్రమాణాలలో, కనీస పెన్షన్‌లో ఎలాంటి పెంపును ప్రకటించలేదని విచారం వ్యక్తం చేసింది. తక్కువ పెన్షన్‌పై జీవిస్తున్న పదవీ విరమణ పొందిన కార్మికుల పట్ల ఈ నిరంతర నిర్లక్ష్యం ఆమోదయోగ్యం కాదని స్పష్టం చేసింది.

గణనీయమైన పెన్షన్ పెంపు, వైద్య ప్రయోజనాల కల్పన కోసం బిఎంఎస్ తన రాజీలేని డిమాండ్‌ను పునరుద్ఘాటించింది. ప్రభుత్వం వివిధ పథకాలపై కోట్లాది రూపాయలు కేటాయిస్తున్నప్పుడు, కనీస పెన్షన్‌ను రూ. 1000 నుండి ఎందుకు పెంచడం లేదు? అని ప్రశ్నించింది. సీనియర్ సిటిజన్ల కోసం తీసుకుంటున్న సంక్షేమ చర్యలు మొసలి కన్నీళ్లలా కనిపిస్తున్నాయని తెలిపింది. 

ఈపీఎఫ్, ఈఎస్ఐ కోసం వేతన పరిమితిని పెంచకపోవడం పట్ల తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. దీనివల్ల పెద్ద సంఖ్యలో కార్మికులు ఈ కీలకమైన సామాజిక భద్రతా పథకాల పరిధి నుండి బయటకు నెట్టివేయబడతారని, తద్వారా సార్వత్రిక సామాజిక రక్షణ అసలు లక్ష్యమే దెబ్బతింటుందని హెచ్చరించింది. 

అసంఘటిత రంగం (గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికులతో సహా): ఇ-శ్రమ్ వంటి కార్యక్రమాలను అభినందిస్తున్నప్పటికీ, అసంఘటిత రంగంలోని దాదాపు 90% శ్రామికశక్తికి ఒక ప్రత్యేకమైన, తగిన సామాజిక భద్రతా నిధి లేకపోవడం ఈ బడ్జెట్ స్పష్టమైన వైఫల్యం అని బిఎంఎస్ స్పష్టం చేసింది. నైపుణ్య శిక్షణా కార్యక్రమాలను హైలైట్ చేసినప్పటికీ, చట్టబద్ధమైన ఉద్యోగ భద్రత, కార్మిక రక్షణలు లేకుండా ప్రైవేటీకరణ, కాంట్రాక్టు పద్ధతి, అవుట్‌సోర్సింగ్‌ను పెంచడం నిరుద్యోగం, వేతనాల అణచివేత, దోపిడీని తీవ్రతరం చేస్తుందని బిఎంఎస్ హెచ్చరించింది. 

8వ కేంద్ర వేతన సంఘం ఏర్పాటు, ఎన్ పీ ఎస్ లో అర్థవంతమైన సంస్కరణల గురించి బడ్జెట్ స్పష్టంగా మౌనంగా ఉందని పేర్కొంటూ ఇది ప్రభుత్వ ఉద్యోగులలో విస్తృత అసంతృప్తికి దారితీసిందని తెలిపింది. ఆర్థిక వృద్ధి దేశంలోని ప్రతి కార్మికుడికి గౌరవప్రదమైన ఉపాధి, సరసమైన వేతనాలు, సమగ్ర సామాజిక భద్రతగా మారేలా చూడటానికి బిఎంఎస్ తన పోరాటాన్ని తీవ్రతరం చేస్తుందని, ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తుందని రవీంద్ర హీంటే స్పష్టం చేశారు.