ప్రఖ్యాత పర్యావేరణవేత్త మాధవ్ గాడ్గిల్ (83) కన్నుమూశారు. ఆయన అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతూ పూనెలోని తన నివాసంలో బుధవారం రాత్రి తుదిశ్వాస విడిచినట్లు ఆయన కుమారుడు సిద్ధార్థ్ గాడ్గిల్ మీడియాకు గురువారం వెల్లడించారు. మాధవ్ గాడ్గిల్ పశ్చిమ కనుమల పర్యావరణ ప్రాముఖ్యతకు ఆయన విశేష కృషి చేశారు. అభివృద్ధి పేరిట అక్కడ జరుగుతున్న పర్యావరణ విధ్వంసంపై అలుపెరగని పోరాటం చేశారు.
పశ్చిమ కనుమల్లో పర్యావరణ పరిరక్షణకు చేసిన కృషికిగానూ 2024 ఏడాదికి సంబంధించి ఐక్యరాజ్యసమితి (ఐరాస) అత్యున్నత పర్యావరణ పురస్కారం ‘చాంపియన్స్ ఆఫ్ ఎర్త్ అవార్డ్’ ఆయనకు వరించింది. ఇప్పుడు ఆయన మృతితో దేశ పర్యావరణ రంగంలో ఓ శకం ముగిసిందని పలువురు అభిప్రాయం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కాగా, ఆయన పర్యావరణానికి సంబంధించి విలువైన సిఫార్సులను అందించారు.
అత్యంత సున్నితమైన ప్రాంతాల్లో పర్యావరణానికి నష్టం చేకూర్చకుండా కఠినమైన ఆంక్షలను తన నివేదికలో సిఫార్సు చేశారు. వాటిల్లో కొత్త రోడ్లు లేదా భవన నిర్మాణాల కట్టడాలకు అనుమతించరాదని, నిటారుగా ఉన్న వాలులో అభివృద్ధి చేయరాదని, రాతి తవ్వకాలపై నిషేధం విధించాలని ఆయన సిఫార్సు చేశారు. 1942లో పశ్చిమ కనుమలలో జన్మించి, దాని గొప్ప సహజ, సాంస్కృతిక వారసత్వంతో ఎంతో ప్రేరణ పొందిన గాడ్గిల్, ఉన్నత పాఠశాలలో చదువుతున్నప్పుడే ఫీల్డ్ ఎకాలజిస్ట్, ఆంత్రోపాలజిస్ట్గా కెరీర్ను కొనసాగించాలని నిర్ణయించుకున్నారని పెంగ్విన్ తన ఆత్మకథ ‘ఎ వాక్ అప్ ది హిల్: లివింగ్ విత్ పీపుల్ అండ్ నేచర్’ను 2023లో ప్రచురించింది.
హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో గణిత జీవావరణ శాస్త్రంలో డాక్టరల్ పరిశోధన పూర్తి చేయడానికి ముందు ఆయన పూణే, ముంబైలలో చదువుకున్నారు. ఇది ఆయనకు 1969లో పిహెచ్డి సంపాదించి, హార్వర్డ్ కంప్యూటింగ్ సెంటర్లో రీసెర్చ్ ఫెలోగా తన పనిని కొనసాగించడానికి ఐబిఎం నుండి ఫెలోషిప్ను పొందేటట్లు చేసింది. అదే సమయంలో రెండు సంవత్సరాలు విశ్వవిద్యాలయంలో జీవశాస్త్ర లెక్చరర్గా పనిచేశారు.
మూడు దశాబ్దాలకు పైగా, గాడ్గిల్ ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్లో ఫ్యాకల్టీ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. అక్కడ ఆయన సెంటర్ ఆఫ్ థియరిటికల్ స్టడీస్, సెంటర్ ఫర్ ఎకలాజికల్ స్టడీస్ అనే రెండు పరిశోధనా కేంద్రాలను స్థాపించారు. ఆయన స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం, కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్గా కూడా పనిచేశారు. భారతదేశ జీవ వైవిధ్య చట్టాన్ని రూపొందించడంలో ఆయన పాల్గొన్నారు.
గ్లోబల్ ఎన్విరాన్మెంట్ ఫెసిలిటీ వారి సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ అడ్వైజరీ ప్యానెల్కు అధ్యక్షత వహించారు. పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ఈ ప్రాంతంపై జనాభా ఒత్తిడి, వాతావరణ మార్పు, అభివృద్ధి కార్యకలాపాల ప్రభావాన్ని పరిశీలించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన పశ్చిమ కనుమల జీవావరణ నిపుణుల ప్యానెల్కు గాడ్గిల్ అధ్యక్షత వహించారు.
భారత ప్రభుత్వం 1981లో గాడ్గిల్ను దేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
1986లో, ఆయనకు కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ (సిఎస్ఐఆర్) నుండి సైన్స్, టెక్నాలజీ రంగంలో భారతదేశపు అత్యున్నత పురస్కారమైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి లభించింది. అంతకు ముందు, 1983లో కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఆయనకు రాష్ట్రంలో రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన రాజ్యోత్సవ ప్రశస్తిని ప్రదానం చేసింది. ఆయన నిరంతర సేవలకు గుర్తింపుగా, 2006లో గాడ్గిల్కు భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ లభించింది.
More Stories
అమిత్ షా కార్యాలయం ఎదుట టీఎంసీ నిరసన
రోడ్డు ప్రమాదాల నివారణకు వీ2వీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం
గాంధీజీ హత్య – నెహ్రూ అధికార సమీకరణ